Van Gogh Museum koopt als eerste Nederlands museum een portret van kunstenaar Munch

Hij kijkt je aan als een leraar die niets minder dan het allerbeste van je verwacht. Een indringende blik die maar moeilijk af te schudden is, menig bezoeker zal bij het verlaten van de zaal nog éven omkijken.

Edvard Munch, portret van Felix Auerbach, 1906. Foto Van Gogh Museum

Felix Auerbach, kunstliefhebber, professor, en vriend van Edvard Munch, is de nieuwste aanwinst van het Van Gogh Museum. Een flinke, want het is het eerste portret door de wereldberoemde kunstenaar in een Nederlands museum.

Dat is deels te danken aan de tentoonstelling Munch & Van Gogh, die in 2015 in het museum te zien was. Conservator Maite van Dijk en directeur Axel Rüger konden dankzij goede contacten dit werk nu aankopen voor het op een veiling verscheen. 'Als het wel openbaar was verkocht, hadden we weinig kans gemaakt want zijn werk is geliefd bij veel verzamelaars', zegt Rüger.

Glanzende vernislaag

Munchs werk behoort tot de absolute top van de markt, zeker sinds de verkoop van een versie van zijn beroemde De schreeuw in 2012 voor 120 miljoen dollar (nu 98 miljoen euro). Andere figuurstukken en een zelfportret gingen de afgelopen jaren voor prijzen variërend van 6 tot 40 miljoen dollar van de hand. Het Van Gogh Museum doet geen uitspraken over de prijs die het heeft betaald, wel over de kwaliteit van het werk: 'De conditie is erg goed, en nu we de synthetische, glanzende vernislaag hebben verwijderd is dat nog beter te zien. Zoals Munch gelaagdheid en details aanbracht, kon niemand het; hij experimenteerde veel, mengde olieverf met andere materialen voor interessante effecten. Kijk maar naar de matte kleuren in Auerbachs jas en de vele tinten in zijn gezicht.'

Auerbach lijkt echt aanwezig te zijn, en toch is het heel expressionistisch geschilderd. Een knalgroene streep op de wang, een bruine veeg op zijn voorhoofd en minstens acht kleuren in de baard, waaronder paars en groen. Auerbach zag Munch werken aan een portret van Friedrich Nietzsche en was verkocht. Hij bestelde het portret en hing het in zijn villa in het Oost-Duitse Jena. Het liep verdrietig af met de Joodse wetenschapper en cultuurliefhebber; in 1933, een week nadat Hitler aan de macht kwam, benam hij zich samen met zijn vrouw het leven.