Van Gaal treft bij rentree opnieuw symptomen van onwelwillend teamgedrag aan

Bondscoach van een groot voetballand wilde hij nog een keer worden. Bij Oranje krijgt hij de kans ook revanche op zichzelf te nemen.

Hij is een man van duidelijkheid, zijn twijfels spreekt Louis van Gaal niet gauw uit. Dat hij in de race wilde zijn om Bert van Marwijk als bondscoach op te volgen, was geen geheim.


Zijn opvatting is wat dat betreft door de jaren heen onveranderd: 'Als je graag iets wilt, moet je dat uitspreken. Ik geloof erin dat zoiets werkt.' Bij zijn benoeming liet hij vrijdag via de persdienst van de KNVB optekenen dat 'dit de uitdaging was waarop hij zat te wachten'.


Het was geen verrassing dat zijn aanstelling - tot het WK van 2014 - heftige, sterk uiteenlopende reacties opriep. En niet alleen omdat de 60-jarige succescoach (Ajax, Barcelona, AZ en Bayern München) een man is met even veel vrienden als vijanden, maar ook omdat zijn publieke optreden meer discussie uitlokt dan zijn vakinhoudelijke benadering van het ambacht.


Zijn sympathisanten zijn z'n volgers in de voetballeer, mensen die Louis van Gaal prijzen vanwege zijn vakmanschap, drang om te presteren en zucht naar perfectie. Zijn tegenstanders noemen hem een onuitstaanbare betweter, die zich omringt met het aureool van onaantastbaarheid en het gevecht om zijn gelijk liefst voert met ruzieachtige stemverheffing.


Pas op 10 augustus zal hij zich uitspreken over zijn verwachtingen, ambities en het door hem te voeren beleid bij het Nederlands elftal. Vooral dat laatste is interessant, omdat hij dan ook moet aangeven wat hij heeft geleerd van zijn eerdere lessen op de post, van 2000 tot 2002.


Zijn successen waren toen vooral afkomstig van het bureau, waar hij - als technisch directeur - met zijn zogenoemde Masterplan nieuwe impulsen gaf aan de ontwikkeling van het Nederlandse jeugdvoetbal.


Sportief beleefde hij weinig plezier aan die periode, want het Nederlands elftal slaagde er niet in zich te plaatsen voor de eindronde van het WK in 2002. Zwaar ontgoocheld stapte hij op en maakte bij zijn afscheid met een publieke afrekening duidelijk waar Nederland als voetballand stond. Al onthulde hij in zijn biografie die jaren later verscheen, waarom hij zijn eigen verwachting ('We hadden wereldkampioen kunnen worden') niet had kunnen waarmaken.


'Spelers die lang onder mij hadden gediend, bleken bij terugkeer uit het buitenland niet meer mijn filosofie en visie aan te hangen', aldus Van Gaal in zijn boek.


'De vedetten begonnen te zeuren, niet rechtstreeks, maar achter mijn rug om. Ik hoorde het via via, en als ik ze er op de man af op aansprak, kwamen ze met onzinnige dingen. Regels van discipline werden opeens hoofdzaken.


'Ze verweten me dat ik ze te hard liet trainen. Maar mijn visie is dat voetbal een vak is, waar je hard voor moet werken. Onze internationals hadden in het buitenland van het vak bezigheidstherapie gemaakt en beschouwden het Nederlands elftal als een leuk uitje, een reünie.'


De ergernis van Van Gaal in die tijd culmineerde in de aanstelling van een veiligheidsman. Die moest ervoor waken dat de spelers voorafgaande aan de interlands 'met de wedstrijd bezig waren in wedstrijdbenadering en beleving'.


'Ik was een politieman, een schoolmeester geworden. Dat wilde ik helemaal niet', aldus Van Gaal in een interview met de Volkskrant. 'En als je te veel moet corrigeren, word je een beul. Het moet ook uit de spelers zelf komen. Maar het is de grootste teleurstelling uit mijn carrière, en één ding stond voor mij vast: met deze groep wilde ik niet verder.'


Nu is hij terug bij Oranje, dat bij het EK in Polen en Oekraïne dezelfde symptomen van verzadiging en onwelwillend teamgedrag vertoonde als Van Gaals selectie van destijds. En het is vooral de vraag met welke lessen van zijn eigen verleden de bondscoach het probleem-van-nu oplost.


Bij de te verwachten revisie zal Louis van Gaal ongetwijfeld vasthouden aan een van zijn eigen wijsheden: 'De spelers zijn belangrijker dan de trainer, de trainer is alleen maar een middel. Maar ik ben wel een goed middel, al is het daarbij wel weer belangrijk dat ook de spelers dat vinden.' Van één ding ben je met de komst van Van Gaal verzekerd, weet algemeen directeur Toon Gerbrands van AZ na vier jaar samenwerking: 'Elke seconde scherpte'.


Zijn eerdere ervaring met de KNVB en het Nederlands elftal beschouwde Van Gaal altijd als een smet op zijn carrière en op zijn ambitie. Sinds zijn benoeming is die irritatie ook de belangrijke aanzet voor een nieuwe kans om zijn belangrijkste droom waar te maken: met een kansrijk elftal zijn indrukwekkende carrière afsluiten bij het WK.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden