Van Gaal laat Oranje spotten met clichés

Louis van Gaal heeft zijn revanche binnen. Na een eerder mislukt avontuur als bondscoach, gaf hij het Nederlands elftal in Brazilië een eigen gezicht terug.

Louis van Gaal heeft het bedje gespreid voor Guus Hiddink, zijn opvolger als bondscoach. Sterker: het is een kingsize bed. Stevig, met goede veren en heerlijke kussens.


In het voorjaar nog zei Truus van Gaal tegen haar Louis dat hij moest blijven als bondscoach, want zijn opvolger zou met zijn veren gaan strijken. Van Gaal (62) tekende bij Manchester United in de Premier League en laat dus een mooie erfenis na, een elftal van jong en oud, met ervaring en klasse.


Het Nederlands elftal is op het WK gegroeid tot een ploeg vol zelfvertrouwen, een elftal dat spotte met clichés over Nederlandse voetballers: dat ze niet kunnen verdedigen en dat ze geen mentaliteit hebben bijvoorbeeld. Het is een elftal dat nog een tijdje mee kan, zelfs de ouderen. Hiddink (67) zal zeker tot Euro 2016 in Frankrijk een beroep kunnen doen op onder anderen Robben, Van Persie, De Jong en anderen, hoewel Kuijt tegen die tijd 35 is.


Van Gaal leverde geweldig werk in de zin van teambuilding, opofferingsgezindheid, geestdrift en resultaat. Als de ploeg soms met iets meer lef had gevoetbald, in de halve finale bijvoorbeeld tegen Argentinië, was misschien nog meer mogelijk geweest, maar dat valt niet te bewijzen.


Het was derhalve goed dat het spel sprankelde in de troostfinale tegen Brazilië, want de laatste indruk blijft het langst hangen. In eerdere duels oogde het voetbal langere periodes saai en initiatiefloos, hoewel passie, strijdlust en individuele oprispingen veel goedmaakten. Oranje stond soms pas op na een achterstand.


Arjen Robben, Ron Vlaar en Stefan de Vrij waren de uitblinkers. Het was mooi om te aanschouwen hoe vóór het toernooi vrij onzekere verdedigers als Vlaar en De Vrij zich ontwikkelden en steeds rigoureuzer ingrepen, voor hun tegenstanders durfden te komen en meedogenloosheid uitstraalden. Tal van anderen, zoals Blind, Cillessen, Martins Indi, De Jong en de gaandeweg beter wordende Wijnaldum, maar ook invallers als Clasie, Depay, Krul en Huntelaar, kunnen terugzien op een goed toernooi.


Meest besproken, na de vliegende dribbelaar Robben dan, was Van Persie. Het was zijn droom om een keer écht belangrijk te zijn tijdens een eindronde, met 4 of 5 doelpunten als streven. Hij reikte tot 4, het WK aldus bekronend tot zijn beste toernooi van de vijf eindronden waaraan hij deelnam. Hij viel in de knock-outfase terug, met name in de duels met Mexico en Argentinië.


Hij oogde vermoeid en kreeg weinig ballen, terwijl hij opbokste tegen een overmacht van verdedigers. Anders dan Robben is hij meer afhankelijk van aanvoer. Zijn treffer tegen Brazilië was zijn eerste op een eindtoernooi (totaal 9) ná de groepsfase. Van Persie uitte zaterdag zijn grieven tegen een kritische noot op tv van oud-ploeggenoot Van Hooijdonk, waarna de kritiek weer op hem neerdaalde.


Enig begrip voor de spits is ook op zijn plaats. Kan het zijn dat een topsporter moe is na zo'n toernooi, in zijn hart misschien teleurgesteld in een paar wedstrijden van hemzelf? Wie weet kiest Hiddink desondanks een andere aanvoerder, omdat de wat in zichzelf gekeerde Van Persie nu eenmaal geen geboren leiderstype is. Van Gaal nam hem vooral om zijn kwaliteiten, toen Sneijder geen aanvoerder meer kon zijn. Kandidaten zijn er genoeg: Vlaar bijvoorbeeld, of de straks terugkerende Strootman.


Oranje krijgt een totaal ander type trainer. Frank de Boer zei onlangs op tv dat hij zich niet kon herinneren wat hij in tactisch opzicht van Hiddink had opgestoken, maar iedereen ging voor hem door het vuur. De docent Van Gaal kreeg dat trouwens ook voor elkaar in Brazilië, nadat hij zich niet had geplaatst voor het WK van 2002 en zijn teleurstelling destijds uitsprak over de mentaliteit van de spelers.


Van Gaal beoordeelde de huidige groep als 'de beste' die hij ooit trainde. Hij deed alleen concessies aan de speelwijze, omdat wereldkampioen Spanje de eerste tegenstander was en Strootman niet beschikbaar.


Hiddink heeft straks keuze genoeg. Buiten de huidige selectie zijn spelers als Maher, Vilhena, Van Ginkel, Bruma en Rekik potentieel goede internationals. Strootman, Van der Wiel en Van der Vaart zijn straks weer fit. Het zal, net als na het WK van 2010, alleen een opgave zijn de groep meteen te motiveren, tegen ploegen van het kaliber Kazachstan.


Van Gaal heeft alles uit de groep geperst. Teambuilding kreeg een nieuwe dimensie, een proces dat werd voltooid toen hij met Vorm ook de laatste speler het veld in stuurde. Alle 23 gebruikt, het is uniek.


Hoe kan Hiddink het beter doen? Met aanvallender spel misschien, gekoppeld aan resultaat. Na een oefenduel tegen Italië, op 4 september, begint de kwalificatie voor Euro 2016 op 9 september tegen Tsjechië, in Praag. De UEFA laat voor het eerst maar liefst 24 landen toe tot de eindronde.


Het Nederlands elftal was ten slotte een ode aan Feyenoord, met tegen het einde van de troostfinale tegen Brazilië negen mannen die eens het shirt van de Rotterdamse club droegen, waarvan zeven uit de opleiding. Dat hij veel Feyenoorders moest kiezen, ook dat had supporter Truus overigens al gezegd tegen haar Louis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden