Van fruitvliegje tot chimpansee - deze dieren hebben een astronautendiploma

Het aapje dat door Iran de ruimte in werd gestuurd, is weer veilig op Aarde, zo maakte het land deze week bekend. Voor Iran zou het een uniek moment zijn. Maar het aapje kan zich aansluiten in een lange rij van dierlijke astronauten. Welke dieren gingen hem al voor?

Het Iraanse aapje dat maandag weer veilig de aarde zou hebben bereikt. Beeld afp

Of de Iraanse ruimtereis daadwerkelijk is gebeurd, is nog onzeker. Alleen het Iraanse staatspersbureau bevestigt de reis, onafhankelijke bevestiging van de lancering is niet te krijgen en westerse landen hebben ook geen melding gemaakt van Iraanse raketlanceringen.

Kernraketten
Als het verhaal klopt, zou het volgens experts een flinke stap voorwaarts betekenen voor het Iraanse raketprogramma. Iran zegt ernaar te streven in 2020 een mens in de ruimte te brengen. Westerse landen maken zich echter zorgen over de mogelijkheid dat Iran streeft naar de ontwikkeling van kernraketten.

Het aapje dat Iran naar de ruimte zou hebben gestuurd, is 'meer een show', vertelt Kenneth Halberg, onderzoeker aan de Universiteit van Kopenhagen, aan Space.com. 'Er is niks nieuws aan een aapje de ruimte in sturen.'

Voordat de eerste mens een ruimtevlucht maakte, gebruikten landen onder meer chimpansees, honden en konijnen als proefdieren. Wetenschappers waren er destijds van overtuigd dat als de dieren konden overleven in de gewichtsloosheid, de extreme snelheden en de flitsende acceleraties, het mensen wellicht ook zou lukken.

Fruitvliegjes
De allereerste dieren in de ruimte waren fruitvliegjes. Deze werden in 1947 aan boord van een Amerikaanse raket de ruimte in gestuurd en overleefden de vlucht.

Het Russische hondje Laika, dat in 1957 voor het eerst als levend wezen rond de aarde cirkelde. Beeld Nasa

Het hondje Laika uit de Sovjet-Unie was het eerste dier dat in 1957 in een baan rond de aarde werd gebracht, het diertje overleefde de vlucht niet. Zijn soortgenoten Bjelka en Strelka waren in 1960 de eerste dieren die wel een reis rond de aarde overleefden.

Albert
De VS was het eerste land dat een primaat de ruimte in schoot. Resusaap Albert werd in 1948 de ruimte in geschoten, maar bereikte niet de grens van 50 mijl (de grens die de Amerikaanse luchtmacht hanteert voor een ruimtevlucht). Albert stikte tijdens zijn vlucht en overleefde het niet.

In 1949 bereikte zijn opvolger, resusaap Albert II, een hoogte van 130 kilometer. Hierdoor was hij de eerste aap die de ruimte bereikte. Zijn lancering ging goed, maar de parachute van de raket werkte niet goed, waardoor de raket te pletter sloeg.

Daarna volgden nog veel Alberts. Albert III, IV en V overleefden hun missies niet. Albert VI overleefde zijn vlucht in 1951 wel, maar overleed een paar uur na landing, waarschijnlijk door hittestress.

Opdrachten
Chimpansee Ham (1961) was de eerste chimpansee in de ruimte, hij voerde tijdens de vlucht simpele opdrachten uit. Hij overleefde de ruimtevlucht. In 1963 stuurden Franse wetenschappers voor het eerst een kat de ruimte in. Felix kwam weer heelhuids terug na een parachutedaling.

Inmiddels hebben al meer dan vijfhonderd mensen in de ruimte gereisd en lijkt ruimtetoerisme in de toekomst steeds normaler te worden. Experimenten met dieren zijn tegenwoordig dan ook vooral geschikt voor meer inzicht in de gevaren van lange ruimtereizen - een reis naar Mars duurt bijvoorbeeld al vier jaar.

Ham de chimpansee, die tijdens een ruimtevlucht de eerste was die ook opdrachten uitvoerde. Beeld Nasa
Het Russische aapje Multik voorafgaand aan zijn ruimtereis in 1996. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.