Van Erp in DWDD was een mooie, diepgravende uitzending

Inspirerende lessen van Michiel van Erp in DWDD. Eva Jinek en Ajouad El Miloudi kunnen er hun voordeel mee doen.

Michiel van Erp in De Wereld Draait Door.

Een gang met aan weerszijden een kamer. Links zoon op leeftijd. Rechts moeder, nog verder op leeftijd, die het bed opmaakt. Of er regels zijn voor de zoon. Nauwelijks, zegt zij. 'Eén regel: dat-ie niet dronken thuiskomt.' Soms slaapt hij buiten de deur, maar of hij dan dronken is, weet ze niet.

'Nee hoor', zegt hij vanuit de belendende kamer.

Dit statische, gespleten beeld laat perfect zien waar deze scène over gaat: twee werelden, langs elkaar heen levend, maar ook botsend, schurend. In de verstilling zit het tragikomische waar Michiel van Erp in uitblinkt.

Wat een mooie, diepgravende uitzending was dat woensdag van De Wereld Draait Door: een uur lang over het oeuvre van Van Erp, die documentaires maakte over het koningshuis en MH17, maar vooral over gewone Nederlanders. Van Erp danst met zijn observerende stijl op het smalle koord van empathie en voyeurisme.

Het was een college voor elke aspirerende tv- of documentairemaker. Laat je personages wat dóén tijdens het gesprek, was één van de vele lessen. Ontregel ze, zodat ze hun ingestudeerde praatje vergeten.

Het belangrijkste van een goede documentaire is waarschijnlijk het kiezen van personages. 'In welk toneelstuk zitten ze?', vraagt researcher Mas van Putten zichzelf af. Wat zijn hun motieven? Je moet niet de voorzitter interviewen, zei Van Erp, maar de vicevoorzitter. 'Want die wil eigenlijk voorzitter worden.'

Twee tv-makers die ook zorgvuldig hun personages uitkiezen zijn Eva Jinek en Ajouad El Miloudi (beiden KRO-NCRV). Donderdag bezocht Jinek de staat Arizona in de tweede aflevering van De Verenigde Staten van Eva, waarin ze de ware aard van de Amerikanen probeert te ontrafelen, maar ook wil weten of het land waar ze is geboren nog bestaat.

Op het eerste oog zijn haar personages wat clichématig: de zwarte man zocht ze op in een barbershop, de conservatieve witte Amerikaan in een squaredansclub, de vrijheidslievende burger was een wapenfanaat of een 'prepper' (iemand die zich voorbereidt op een ramp). Maar telkens wist ze deze mensen interessante reflecties op hun land te ontlokken. Dat heeft ook te maken met de Amerikaanse hartelijkheid, die Jinek zich kennelijk in haar jeugd eigen heeft gemaakt.

In de eerste aflevering van Ajouad: kaaskop of mocro, een zelfonderzoek naar de Marokkaanse gemeenschap, sprak El Miloudi met Marokkaanse homo's, Marokkaanse mannen met blonde Hollandse vrouwen, een duivelsuitdrijver, jonge moslima's en zijn eigen vader. Opmerkelijk: keer op keer bleek hij conservatiever dan zijn onderwerpen.

Beide programma's zijn veelbelovend, maar wringen op hetzelfde punt: de makers zijn zelf ook een personage, maar geven zich er nog niet helemaal aan over. De vraag is of ze het wel echt willen, zo'n egodocument, of dat het een manier is de serie te verkopen.

Van Van Erp, die bijna nooit in beeld komt in zijn films, hoeven we geen egofilm te verwachten, zei hij donderdag in de Volkskrant. Te saai, vindt hij zichzelf. 'Ik ben ook bang dat mensen zouden zeggen: wat een stom iemand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden