Van dwalende doelman tot eenzijdige aanval: Feyenoord is dolende zonder Kuijt

Genoeg huiswerk voor de directie

Vanavond probeert Feyenoord tegen Napoli nog iets van eer te redden. De kampioen van Nederland zag de eerste vier maanden van dit seizoen bijna alles misgaan. Een analyse per linie.

Dirk Kuijt en zijn zoontje poseren in de Kuip met de kampioensschaal. Hij maakte een hattrick tegen Heracles: 3-1. Foto Jerry Lampen / ANP

De dwalende doelman

Wie Feyenoord vergelijkt met vorig seizoen zal bijna vermoeden dat er sinds de zomer een dubbelganger van doelman Brad Jones in het doel staat. Zo vaak als de 35-jarige Australiër Feyenoord vorig seizoen redde met onmogelijke reddingen, zo dikwijls maakt hij dit seizoen fatale inschattingsfouten.

Slijtage? Jones is na vijftien jaar tweede keeper te zijn geweest allesbehalve blasé en nog steeds de koning van het krachthonk. Van Bronckhorst blijft zijn dwalende doelman vertrouwen schenken, ondanks dat concurrent Vermeer alweer een poosje fit is. Dat Jones zich herpakt is ook weer niet uitgesloten. Hij stuiterde al vaker terug in het leven.

De gebroken defensie

Waar ze vorig seizoen zij aan zij 'Fort Feyenoord' vormden, daar trappen centrumverdedigers Botteghin en Van der Heijden thans gebroederlijk de nodige kilometers weg op de spinfiets in het krachthonk. Braziliaanse muziek erbij, soms wat rap of hardrock, dan is het nog wel te dragen. 'Maar het is ontzettend zwaar, je wilt naar buiten, je wilt je ploeg helpen', aldus Van der Heijden.

Botteghin, de man met de sloophamer, viel eind september weg met een knieblessure, direct gevolgd door zijn meer fijnbesnaarde kompaan Van der Heijden met een hardnekkige kuitblessure.

Feyenoord werd getest in de breedte. Met de jonge nieuwkomer St. Juste, nonchalante bankzitter Tapia en na langdurig blessureleed teruggekeerde Van Beek ontbreekt het (nog) aan veelzijdigheid en stabiliteit. St. Juste heeft op het oog de meeste potentie, maar juist hij bungelt onder aan de pikorde.

Op de flanken presteren de voor zes miljoen euro gehaalde linksback Haps en zelfopgeleide rechtsback Nieuwkoop een stuk constanter. Feitelijk zijn ze zelfs gelijkwaardig aan de voor goed geld verkochte Karsdorp en Kongolo, maar ook zij blijken blessuregevoelig. Hun vervangers Diks, ook nieuw, en Nelom missen het vereiste niveau.

Feyenoord-speler St. Juste (l) in duel met ADO-speler Lorenzen. Foto anp

Het impotente middenveld

De titel kwam met een kostprijs. Boegbeeld Dirk Kuijt haakte af, mede door botsingen met Van Bronckhorst. De coach hield zijn aanvoerder steeds vaker op de bank. Een middenveld met de (veel) jongere El Ahmadi, Vilhena en Toornstra beviel hem beter. Zij zouden het zonder Kuijt ook dit seizoen moeten kunnen rooien, bovendien werd het veelzijdige talent Amrabat aangetrokken.

De praktijk blijkt weerbarstig. Niet alleen de goals (12) en assists (4) van Kuijt worden gemist, hij bracht ook geloof, ervaring en daadkracht. Kuijt rekende hard af met de slachtofferrol die Feyenoord ook nu weer iets te graag aanneemt bij tegenslag. Maar ook met zelfgenoegzaamheid na een belangrijke zege. De ras-optimist zou tegelijkertijd bij wijze van spreken zelfs in de huidige situatie nog uitstralen te geloven in kwalificatie voor de volgende ronde van de Champions League, zelfs nu Feyenoord nog puntloos is na vijf duels.

Feyenoord oogt stuurloos zonder de kapitein. De man die Kuijt uit de ploeg verdreef, Jens Toornstra, werd gepasseerd voor een aantal Champions League-duels. In de competitie lukt hem vervolgens weinig meer. Van Bronckhorst denkt door Amrabat aan zijn vaste blok El Ahmadi en Vilhena vast te klinken een steviger middenrif te hebben, maar die afstemming vraagt tijd, ook omdat Vilhena met een vormcrisis kampte en geen van drieën erg op schot is. Toornstra eindigde vorig seizoen op veertien goals en negen assists in de competitie, het nieuwe trio tekende tezamen dit seizoen voor pas vier doelpunten en drie assists.

De eenzijdige aanval

Hij was even terug in De Kuip vorige week vanwege een schouderoperatie. Feyenoord zou Eljero Elia het liefst direct weer in de armen sluiten, en niet alleen omwille van zijn opgeruimde karakter. Vaak werd de speersnelle linksbuiten, verkocht aan Basaksehir, verguisd omdat zijn acties nog wel eens mislukten.

Nu blijkt hoe constant hij feitelijk was: 9 doelpunten en 8 assists in 24 wedstrijden. Een handenbinder bovendien die binnendoor en buitenom kan passeren. Beoogd vervanger Boëtius is ver weggezakt na een wervelende start. De van Heerenveen overgekomen technicus Larsson mist diepte in zijn spel.

Dirk Kuijt en Eljero Elia tijdens het vorige seizoen. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het wordt deels goedgemaakt door rechtsbuiten Berghuis die zijn cijfers van vorig seizoen aan het verpulveren is. Ook in zijn spel is hij veel dwingender aanwezig, maar het maakt Feyenoord eenzijdig. Spits Jørgensen heeft het moeilijker. De Deense spits moet vaak zelf zijn kansen creëren. Ook hij wordt geplaagd door blessures.

Huiswerk voor de directie, sinds kort aangevoerd door Jan de Jong: een diepgravend onderzoek naar de algehele fitheid, evenals een doorlichting van de selectie en de topsportcultuur an sich. En dan nog iets: waarom komen er vanuit talentenbron Varkenoord amper meer toptalenten door?

Meer over