Van Dok getuige van verbijsterende orderveldslag op vliegveld van Peking Chinese vliegtuigkoper eet probleemloos van twee walletjes

De Nederlandse handelsdelegatie onder leiding van staatssecretaris Van Dok van Buitenlandse Handel stond dinsdagmiddag in Peking stipt om twee uur gereed om de directeur van de luchtvaartmaatschappij Xinjang Airlines te ontmoeten....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De directeur arriveerde per vliegtuig in Peking, maar werd direct na aankomst aangesproken door een Chinees die al snel werd herkend als de vertegenwoordiger van de Frans-Italiaanse vliegtuigbouwer ATR. De twee spraken even met elkaar, en vertrokken toen naar een ander gebouw, de Nederlandse delegatie verbijsterd achterlatend.

Urenlang gebeurde er niets. De ondertekening van de overeenkomst stond gepland voor half zes, maar om half vij was de directeur nog steeds niet terug. Omdat niemand tegenbericht had gegeven, werd toch alvast het persbericht verstuurd waarmee de bijna-verkoop van vijf Fokker-50's wereldkundig werd gemaakt.

Pas om vijf uur verscheen de directeur weer, klaarblijkelijk gelaafd en gevoed. Tot opluchting van de delegatie stemde hij toch in met de ondertekening van het principe-akkoord met Fokker, maar hij eiste dat er geen enkele ruchtbaarheid aan zou worden gegeven. Dat trof slecht, want zowel de Nederlandse als de Chinese pers waren al op de hoogte gesteld.

Uiteindelijk ging de ondertekening door zoals gepland, en liet de directeur van Xinjang Airlines zich nog eens fijn toedrinken op het daaropvolgend diner. Direct na het diner vertrok hij... met de ATR-vertegenwoordiger.

Het is een staaltje van verkoopmethodes die in de vliegtuigindustrie tegenwoordig tamelijk gewoon zijn geworden. 'Elke order is een veldslag', erkent de woordvoerder van Fokker. 'Het is ons zelfs wel gebeurd dat nog na de ondertekening van het contract de concurrentie roet in het eten wilde gooien. Er verscheen plotseling allemaal onzin in de media van dat land over de kwaliteit van onze vliegtuigen, over de stabiliteit van de onderneming, of dat we steekpenningen zouden hebben betaald. Ze proberen op die manier toch nog die order ongedaan te maken.'

Volgens hem zetten ook regeringen zich buitensporig in. Er wordt gedreigd met het intrekken van ontwikkelingshulp, er worden politiek deals gesloten. In Vietnam was Fokker bijna rond met een transactie, toen plotseling een Franse regeringsdelegatie verscheen met een aanbod om een oude schuldenkwestie soepel te regelen en om economisch samen te werken. Als er maar Franse vliegtuigen werden gekocht. En zo geschiedde.

De vijf Fokker's voor Xinjang Airlines zijn dus nog lang niet verkocht, en het is nog maar de vraag of het uiteindelijk lukt. Want de Nederlands-Chinese handelsbetrekkingen schijnen niet soepel te verlopen. Volgens E. Kraaijenveld, voorzitter van de werkgeversorganisatie FME en ook aanwezig in het gevolg van Van Dok in China, komen er veel teveel Nederlandse handelsdelegaties, en dat pakt negatief uit. De Chinezen weten niet meer waar ze aan toe zijn.

Dit jaar gaan er, na Van Dok, nog drie ministers naar China: Kok, Van Aartsen en Jorritsma. Verder gaan er steeds vaker burgemeesters en commissarissen van de koningin, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, elektriciteitsbedrijven en tal van andere instanties. Geldverspilling, vindt Kraaijenveld. Volgens Kraaijeveld staan in de Volksrepubliek te weinig mensen klaar om de delegaties goed te kunnen begeleiden. Hij pleitte voor een overheveling van diplomaten van Europa naar China.

Overigens is het maar de vraag hoe leuk het is om vliegtuigen of andere goederen aan de Chinezen te verkopen. Die lol wordt erg beperkt door het snel verslechterende betalingsgedrag van de Chinezen. De Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers kan daarover meepraten. De bank heeft al meer dan een jaar 42 miljoen dollar te goed van de Chinese onderneming Citic, en was gedwongen gisteren een 'minnelijke schikking' te treffen om nog iets van zijn geld terug te zien. Citic vergokte het geld op de Londense metalenbeurs.

Twee andere ondernemingen vergokten ruim 100 miljoen dollar in de valutahandel. Om dat geld terug te krijgen, spant Lehman op 13 maart een proces tegen beide aan. Ook zestig - meest Japanse - banken, die in de jaren tachtig meer dan een miljard gulden hebben geleend aan Chinese staatsondernemingen, zitten nog steeds op hun geld te wachten.

Geen wonder dat het gezaghebbende kredietbeoordelingsbureau Standard & Poor's eind vorig jaar waarschuwde dat de Chinese kredietwaardigheid op het spel staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.