Reportage Maarten van der Weijden

Van der Weijdens Waterloo heet Burdaard, waar iedereen begrijpt waarom hij stopt met zijn zwemtocht van 200 kilometer

Maarten van der Weijden wordt na 163 kilometer zwemmen naar de ambulance gebracht. Beeld ANP

De monstertocht werd een lijdensweg. Het is Maarten van der Weijden niet gelukt de Elfstedentocht zwemmend te voltooien. Maandag was hij na 163 van de 200 kilometer op. De collectieve bewondering was er in Friesland niet minder om.

Zeker vijfhonderd meter is het over de Trekwei tot aan de provinciale weg bij Sibrandahus. In de berm is er amper plek voor auto’s. Wie de zwemtocht van ex-kankerpatiënt Maarten van der Weijden voor het goede doel van KWF Kankerbestrijding wil volgen, hoeft maar naar Google Maps te kijken voor de filevorming in Friesland. Gezinnen, senioren op campingstoeltjes langs de waterkant; de Friezen zijn zelf beduusd van de massale opkomst. ‘Goh’, zegt een voorbijrijdende fietser, ‘de halve provincie is uitgelopen’.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De Klaarkampbrug is de laatste voor Dokkum. Vanaf hier is het nog slechts vijf kilometer tot de elfde en meest noordelijke van de Friese elf steden die Van der Weijden hoopt aan te doen - en dan nog 39 kilometer terug naar Leeuwarden. Rond de klapbrug over de Dokkumer Ee klitten mensen samen met ingehouden opwinding: is hij al in zicht?

Sommige supporters wachten al uren. Volgens het aanvankelijke schema had de olympisch kampioen openwater van 2008 hier al lang moeten passeren. Maar dat schema kan na enkele uren slaap in de nacht van zaterdag op zondag en een onder het juk van vermoeidheid wegzakkend tempo allang de prullenbak in. 

‘Ik gaf alles’

Na te zijn onderzocht in het ziekenhuis werd Maarten van der Weijden maandagavond alsnog feestelijk onthaald in Leeuwarden. Niet zwemmend, maar per boot. ‘Het motto is altijd geweest: ik geef alles’, zei de zwaar vermoeide zwemmer, die niet zelfstandig kon lopen. ‘Dat is denk ik wel gebeurd.’

Met zijn zwemtocht haalde hij ruim 2,5 miljoen euro op voor KWF Kankerbestrijding.

De uitputtingsslag zal geen blijvende schade toebrengen aan zijn gezondheid, verwacht de begeleidend arts. Premier Mark Rutte, die Van der Weijden opving, sprak van een ‘epische prestatie’.

‘Ik zag hem binnenkomen bij Bartlehiem en had tranen in de ogen. Dit is zo bijzonder. Hij is een voorbeeld voor zoveel mensen.’

Licht in de duisternis

Volgens de laatste berichten doet Van der Weijden een dutje op zijn drijvende bed in Burdaard. Het gerucht verspreidt zich vanaf de brug, vier kilometer stroomopwaarts.

Van der Weijden zag ertegen op, vertelde hij eerder: het 45 kilometer lange traject tussen Franeker en Dokkum. Hij ging het zwaar krijgen in de donkere nacht door het onherbergzame noordoosten van Friesland. Dat dacht ook Reinier Paping, per schaats in 1963 winnaar van de Tocht der Tochten.

Toch verliep de nacht voorspoediger dan die van zaterdag op zondag, toen Van der Weijden mentaal en fysiek kraakte. Boeren met tractoren, brandweerlieden en een enkele graafmachinist gaven door hun koplampen te ontsteken massaal gehoor aan de oproep licht te brengen in de Hel van het Noorden. Het had Van der Weijden een oppepper gegeven, liet zijn begeleidingsteam weten.

Maarten van der Weijden wordt na 163 kilometer zwemmen naar de ambulance gebracht. Beeld EPA

‘Friesland op z’n best’

Friezen lopen van nature niet voor de muziek uit, zegt Remco van der Werf (56). ‘Ik dacht ook: hij moet eerst maar eens voorbij Sloten zien te komen.’ Maar de collectieve bewondering kreeg ook hem en zijn vrouw Anneke (51) in de greep. Uit Uitwellingerga zijn ze naar Sibrandahus gekomen. Niet de andere kant van de wereld, wel de andere kant van de provincie. ‘Gisteravond hadden we een barbecue. Dan denk je na afloop toch: hij ligt daar nog in het water te ploeteren.’

Dat Van der Weijdens onderneming zo veel zou losmaken, hadden Ruurd (60) en Anneke (59) Verbeek niet verwacht. ‘Dit is Friesland op z’n best.’ Het echtpaar vertrok maandagochtend om 6.30 uur wandelend uit Metselawier. Vier uur later zagen ze de boomlange zwemmer in Bartlehiem onder de brug doorgaan. En nu, weer twee uur later, staan ze bij de Klaarkampbrug om hem nog eens aan te moedigen. ‘We hopen dat hij Dokkum haalt.’

De massale volkstoeloop komt volgens Ruurd vooral doordat zoveel mensen in hun directe omgeving met kanker te maken hebben. Zelf verloor hij beide ouders aan de ziekte. ‘Dat zo’n man zich daar met zo’n inspanning voor inzet, daar krijg je koude rillingen van.’ Van der Weijden haalt met zijn Elfstedentocht geld op voor onderzoek naar kanker, een ziekte waar hij ook zelf aan leed.

De voeten van Maarten van der Weijden, nadat hij 163 kilometer zwom om geld op te halen voor Kankeronderzoek. Beeld EPA

Doorzwemmen niet verantwoord

Anders dan een evenement als Alpe d’HuZes voegt Van der Weijden zich bovendien naar een sterke culturele traditie. Al is de sfeer minder uitbundig dan tijdens de Elfstedentochten per schaats die Ruurd Verbeek meemaakte. ‘Je ziet geen druppel alcohol.’

Bij de passage van het iconische bruggetje van Bartlehiem (waar het Elfstedentraject twee keer onderdoor gaat, naar en van Dokkum), maandagochtend, leek bij Van der Weijden het besef te komen dat Leeuwarden misschien te hoog gegrepen was. Dokkum halen – en zo alle elf Friese steden aandoen – werd het nieuwe doel, liet hij hoopvol weten.

Maar even voorbij het middaguur, net buiten Burdaard gaat het niet meer. Tijdens zijn powernap verzwakt hij. Medicatie kan hij niet binnenhouden, voedsel evenmin. Doorzwemmen is medisch niet verantwoord, aldus zijn arts.

Het is op – na 55 uur en 163 kilometer zwemmen, 37 kilometer van de beoogde finish. Van der Weijdens Waterloo heet Burdaard. Onder een sereen applaus en met een opgeheven hand verdwijnt hij in een ambulance.

Vol ontzag

Met een kakofonie van pushberichten komt het nieuws vier kilometer verderop langs de waterkant bij Sibrandahus binnen. Fietsers houden even halt. ‘Heeft u het gehoord? Hij is gestopt.’ De honderden toegestroomde bewonderaars krijgen hun held niet te zien, en hij hen evenmin. De pleziervaart komt weer op gang. De berm langs de Trekwei is snel leeg.

Even is er een lichte teleurstelling. Maar die maakt al snel weer plaats voor berusting en, opnieuw, bewondering. ‘Hij is zo ver gekomen. Het was geen competitie, behalve met zichzelf’, zegt Remco van der Werf. ‘Het siert hem dat hij zich heeft neergelegd bij zijn eigen grenzen. Deze monstertocht was onmenselijk, dit besluit geeft het iets menselijks.’ Bovenal, vult Anneke van der Werf aan: ‘De saamhorigheid die hij heeft losgemaakt, is prachtig.’

Ook Ruurd en Anneke Verbeek blijven vol ontzag. ‘Hij is misschien teleurgesteld, wij niet. Wat een kanjer. We zagen het in Bartlehiem al aankomen, zo langzaam ging hij. We wilden hem wel vooruittrekken.’ En dat laatste stukje? Anneke: ‘Dat doet-ie nog wel een keer.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.