Van der V.

Iemand loopt een winkelcentrum binnen en schiet zes mensen dood. Tot zover het nieuws. Wij zijn geschokt. Over het volstrekt zinloze van de daad, over de willekeur van het noodlot en over het onbegrijpelijke gemak waarmee een Hollands winkelcentrum op een gewone zaterdagmiddag in een slagveld kan veranderen.


Abstracties waarmee de rauwe werkelijkheid zich niet laat doorgronden. Het noodlot kent vragen, geen antwoorden. Daarom schakelen we na onbegrijpelijke gebeurtenissen snel een tandje terug naar meer concrete zaken, om zo weer een beetje grip te krijgen op de realiteit.


Wie zijn er gedood? Wie was het die hen doodde?


Vertel mij verhalen.


Een van de doden was een Syriër, een dichter. Gevlucht voor de doodsdreiging in zijn land, en toch door de dood gehaald - niet in Ispahaan, maar in Alphen aan den Rijn.


Maar vooral in de dader, vermoeden wij, ligt het antwoord op alles wat we niet begrijpen verborgen. Als we weten wie hij was, hopen we, vinden we misschien ook de verklaring voor wat hij heeft gedaan. En verklaringen zijn geruststellend.


Om afstand te kunnen nemen van de moordenaar, moeten we hem kennen. Om het kwaad te begrijpen, moeten we het eerst zien te naderen. Truman Capote schreef In Cold Blood, zijn beroemde en gewaagde poging achter de drijfveren te komen van twee moordenaars die een boerengezin hadden afgeslacht; af te dalen in hun ziel, op zoek naar het diepste wezen van het kwaad.


Het kostte hem bijna zijn leven, zei Capote later.


Het NOS Journaal besloot de volledige naam van de dader naar buiten te brengen. Daarmee was volgens de omroep een maatschappelijk belang gediend. Dat kan niets anders zijn geweest dan de bevrediging van maatschappelijke nieuwsgierigheid. Dat telde voor de NOS zwaarder dan de bescherming van de privacy van de familie van de dader.


Er is niets afkeurenswaardigs aan nieuwsgierigheid, noch aan de bevrediging ervan - ook deze krant drijft erop. Het eerste wat ik vroeger deed, toen namen van misdadigers nog niet vanaf de eerste minuut na hun arrestatie over het internet werden getwitterd, was op het ANP kijken wat de werkelijke achternaam was van Volkert van der G. of Mohammed B.


Waarom? Uit nieuwsgierigheid. En vermoedelijk ook om van de moordenaar weer een mens te maken, de volledige klootzak, met voor- en achternaam. Van der Graaf, Bouyeri, hoofdpersonen in de tragedie, net als hun slachtoffers zonder beschermende afkorting.


In de Volkskrant viel de afweging zondag anders uit. Ook al weet heel Nederland hoe hij heet, bij ons is hij Tristan van der V. - tot we hem postuum uitroepen tot bekende Nederlander, want die korten we bij wetsovertredingen niet af.


NRC loste het dilemma handig op door in nrc.next (50-) de dader bij zijn volledige naam te noemen en het in NRC Handelsblad (50+) op 'Van der V.' te houden.


De vader van Tristan, las ik, is een 'gelovig man', een kunstenaar en een tekenleraar. Hij belde zaterdagmiddag zelf met de directie van zijn school, om het nieuws over zijn zoon te vertellen. Ik zag ergens een schilderij van hem met één bloem, dat A Song for Tristan heette.


Misschien zijn het details die aan het nieuws als zodanig weinig toevoegen en die ik daarom niet zou moeten willen weten. En toch heb ik er langer aan moeten denken dan aan de gedetailleerde beschrijvingen van het drama zelf.


Vertel mij verhalen, om de koude waarheid in te verpakken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden