Van der Steur in het nauw door terreurbeleid

Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie moet volgende week meer duidelijkheid geven over de gang van zaken rond de uitlevering van de zelfmoordterrorist Ibrahim el Bakraoui, die vorig jaar ongestoord langs de douane op Schiphol kon lopen. De oppositie hekelde dinsdag de in hun ogen gebrekkige antwoorden van de bewindspersoon.

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken, Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie en Premier Mark Rutte tijdens het debat over de aanslagen in Brussel. Beeld anp

Van der Steur kon bijvoorbeeld niet zeggen waarom de FBI een week voor de aanslagen op 22 maart 2016 Nederland waarschuwde dat de Belgische broers mogelijk criminele en terroristische banden hadden. Was dat omdat één van de latere zelfmoordterroristen, Ibrahim el Bakraoui, al in juli 2015 door Turkije naar Nederland was uitgezet? 'Dat weet ik niet,' moest de bewindspersoon telkens weer antwoorden.

Van der Steur moest ook toegeven dat Nederland geen idee had waar El Bakraoui zich bevond toen de Amerikanen met de waarschuwing kwamen. Volgens sommige oppositieleiders had Nederland op dat moment zelf op zoek moeten gaan naar de broers. Van der Steur bleef er op wijzen dat de bal vooral bij de Belgen lag.

'Ik ga vanavond niet de verantwoordelijkheid op me nemen voor strafrechtelijke onderzoeken die in België liepen,' aldus de VVD'er. Er ontstonden gisteren nieuwe fricties tussen België en Nederland over de zaak. Aanvankelijk wekte Van der Steur de indruk dat Nederland de waarschuwing van FBI doorgaf aan de Belgen. Dat bleek niet te kloppen. In werkelijkheid baseerden de Amerikanen zich juist op informatie van België. Het was niet het enige misverstand van de avond.

Van der Steur had de grootste moeite om de gang van zaken rond de uitlevering van Ibrahim el Bakraoui in juli 2015 te verklaren. De veroordeelde crimineel was afgelopen zomer door de Turken opgepakt in het grensgebied met Syrië, maar kwam vervolgens moeiteloos langs de douane op Schiphol.

Khalid en Ibrahim el Bakraoui Beeld afp

Inmiddels is duidelijk dat de Belg zelf mocht uitkiezen naar welk land hij werd uitgezet. Ook blijkt dat Nederland geen specifieke informatie kreeg over de aanhouding van El Bakraoui, omdat hij geen Nederlands staatsburger is. Volgens het Schengenverdrag zou Turkije dan geen vertrouwelijke gegevens mogen prijsgeven.

België kreeg destijds wel meer informatie, maar kwam te laat in actie. Turkije deed er vervolgens weer tot januari over om te melden dat El Bakraoui verdacht werd van terroristische connecties.

Ankara stuurde voor de uitzetting wel een summier bericht naar de Nederlandse ambassade met de kop 'zeer urgent', maar die elektronische memo werd niet gezien. Volgens Van der Steur omdat de Turken nalieten te bellen.

GroenLinks-leider Jesse Klaver sprak van 'een ontluisterend beeld'. 'Er is iets vreselijks misgegaan tussen Nederland, België en Turkije.'

CDA-leider Sybrand Buma vond dat de gang zaken getuigde van 'tenenkrommend amateurisme'. 'Alle alarmbellen hadden al lang moeten rinkelen. Blijkbaar heeft de minister nooit harde afspraken gemaakt met Turkije.'

'Geen verwijten'

In de toekomst wil Nederland uitleveringen vanuit Turkije weigeren als er onvoldoende informatie over de persoon aanwezig is. 'Laten we daar mee beginnen,' aldus Rutte.

De premier hield wel vol dat 'Nederland geen grote verwijten valt te maken' in de zaak El Bakraoui. Wel erkende hij dat de communicatie met Turkije nog niet goed verloopt. 'Ik sta hier niet te zeggen dat alles briljant is gegaan,' aldus Rutte. 'Bepaalde dingen moeten worden aangescherpt.' Ook Van der Steur erkende dat 'bepaalde zaken beter moeten'.

Ook binnen de EU wil het kabinet proberen om de informatieuitwisseling te verbeteren. 'Dit is onze absolute topprioriteit,' aldus Rutte. 'Het gaat inderdaad nog te traag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden