Van der Steur hoeft van rapport-Oosting niets te vrezen

Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie beschouwt het kritische rapport van de commissie-Oosting als een aanmoediging. 'De cultuuromslag op het ministerie is al ingezet', zei hij vanmiddag. Hij hoopt met dit tweede rapport een punt achter de lange nasleep van 'de Teevendeal' te zetten. 'Wat mij betreft heb ik nu voldoende handvatten om de communicatie op het ministerie te verbeteren.'

Van der Steur geeft een persconferentie over het tweede rapport van de commissie-Oosting. Beeld anp

Oud-ombudsman Marten Oosting presenteerde vandaag nieuwe bevindingen over de zoektocht binnen het ministerie naar het afschrift van de Teevendeal. Het bonnetje werd pas gevonden nadat Nieuwsuur het exacte bedrag publiceerde in maart vorig jaar. Eerdere zoektochten in 2014 liepen op niets uit omdat de regie ontbrak, oordeelde Oostings onderzoekscommissie. Afdelingen binnen het ministerie communiceerden niet met elkaar, concludeerde hij, maar van een doofpot was volgens hem geen sprake.

De conclusie is door Van der Steur in dank aanvaard. De VVD'er wordt, sinds hij in maart 2015 Opstelten opvolgde, geplaagd door incidenten. Hij moest als minister verantwoording afleggen over de gebrekkige communicatie van V&J rond de Teevedeal, waarin hij als Kamerlid een rol had gespeeld. Verder ging hij door het stof vanwege de Volkertfoto, de onterecht geschoffeerde MH17-onderzoeker Maat en het door elkaar halen van FBI en de New Yorkse politie.

'Oosting II' had een volgend incident kunnen worden, maar lijkt vooralsnog met een sisser af te lopen. Als Oosting een doofpot had aangetroffen waarin 'het bonnetje' bewust was weggestopt, was Van der Steur daarvoor politiek verantwoordelijk geweest. Maar Oosting stuitte vooral op de miscommunicatie binnen de top van het ministerie en tussen de afdelingen die hij vorig jaar ook al had geconstateerd.

Alsnog complimenten voor ict-afdeling

De minister hoefde tijdens een ingelaste persconferentie de voorzet slechts in te koppen. Hij sprak over het 'verbeterprogramma', het 'verandertraject' en de 'cultuuromslag' die hij reeds na Oosting I had gelanceerd. 'V&J dient er alles aan te doen om regievoering zo optimaal mogelijk op orde te hebben.'

Eén ding had hij zelf fout gedaan: hij had vorig jaar ten onrechte in de Kamer gezegd dat het bonnetje met andere mensen op de ict-afdeling eerder gevonden had kunnen worden. Hij was in de veronderstelling dat externe mensen waren ingehuurd om het afschrift uit het oude computersysteem te vissen.

Dat klopte niet, de ict'ers die in maart 2015, nadat Nieuwsuur het bedrag publiceerde, het bonnetje opdoken, waren dezelfde ambtenaren die al in juni 2014 een back-up hadden gevonden waarin het bonnetje verscholen zat. Maar toen had Opstelten al aan de Kamer laten weten dat het bedrag niet te achterhalen was en werd de zoektocht gestaakt.

Een misverstand, zegt Van der Steur nu. Hij en staatssecretaris Dijkhoff hadden niet de ict'ers willen beledigen, ze dachten een feit te constateren: externe mensen was wel gelukt wat ambtelijke ict'ers niet konden. 'Achteraf doen die uitspraken geen recht aan de inspanningen van de betrokken ambtenaren', zei hij. Maar excuses waren niet nodig, want de lucht met de ict-afdeling is inmiddels geklaard, stelde hij. 'Ik heb het misverstand in goed gesprek met de medewerkers rechtgezet en heb ze gecomplimenteerd voor hun werk.'

Minister hoeft niet te vrezen voor Kamerdebat

De persconferentie geeft een eerste indruk van de strategie die de minister volgende week in het debat met de Kamer zal hanteren. Uit de eerste reacties van de partijen blijkt dat hij niet hoeft te vrezen voor zijn positie. Coalitiepartijen VVD en PvdA onderschrijven het belang van een cultuurverandering op het ministerie en benadrukken dat Van der Steur al stappen in die richting heeft ingezet.

Oppositiepartijen kraken nogmaals harde noten over het gestuntel op het ministerie, maar Van der Steur blijft vooralsnog buitenschot. De conclusie van Oosting dat geen sprake was van een doofpot lijkt te worden geaccepteerd. 'Elke afdeling doet goed zijn best, maar de onderlinge verbindingen zijn niet aanwezig', zei SGP-leider Van der Staaij. 'Je denkt aan matchfixing, maar het blijkt gewoon FC Knudde', reageerde D66-leider Pechtold. 'Een grote puinhoop op V&J, geen regie, geen gezag. What else is new?', twitterde PVV'er Wilders.

De reacties van de SP en de ChristenUnie komen nog het meest in de buurt van het verwijt van een doofpot. SP-Kamerlid Van Nispen: 'In de zaak van de Teevendeal is de schone schijn boven waarheidsvinding verkozen.' Het ministerie heeft vooral geprobeerd het crimefightersimago van de VVD hoog te houden, meent hij. ChristenUnie-leider Segers: 'Er was sprake van een schrijnend gebrek aan wil om de waarheid op tafel te krijgen.'

Het zijn stevige woorden over het opereren van het ministerie onder minister Opstelten en staatssecretaris Teeven. Die hebben reeds hun verantwoordelijkheid genomen (Van der Steur wees er in de persconferentie ook nog eens op). Het zorgwekkende plaatje dat Oosting vorig jaar al schetste is nog wat completer geworden. Maar nieuwe harde feiten waarover Van der Steur kan struikelen, zijn niet te vinden in het rapport. Als hij zichzelf in het debat volgende week niet in de problemen brengt, hoeft de minister niet te vrezen voor de toorn van de Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden