Van der Louw gaat uitvoeren wat is besloten

'U gaat me lastig vallen met mijn verleden?', vraagt André van der Louw. Hij had niet anders verwacht. Eind vorig jaar haalde hij het wetsvoorstel ter wijziging van de Mediawet op belangrijke punten onderuit....

GRETA RIEMERSMA

Van onze verslaggeefster

Greta Riemersma

HILVERSUM

Van der Louw lacht: 'Toevallig kwam u deze week . . .' Een artikel van zijn hand tegen. Inderdaad. Eind vorig jaar wierp hij de vraag op: 'Hoe stellen we de publieke omroep in staat om zijn taak te vervullen in een veranderende omgeving?' Zijn antwoord luidde: 'Het wetsvoorstel maakt op dit punt de verkeerde keuzes, is star en niet in staat op veranderingen in te spelen.'

Van der Louw was toen nog voorzitter van de Mediaraad. Sinds januari zetelt hij in een modern kantoor in het NOS-gebouw. De schilderijen van zijn voorganger zijn weg, het kunstzinnige afscheidscadeau van de Mediaraad aan de muur is zijn eerste wapenfeit in het scheppen van een eigen sfeer. Pas een persconferentie achter de rug, de eerste interviews op radio en tv zijn gegeven. Van der Louw heeft er zin in.

Maar eerst nog even dat verleden. Hij was tegen het verlenen van tienjarige zendmachtigingen aan de omroepen, tegen het feit dat nieuwe omroepen maar één keer per acht jaar kunnen toetreden tot het bestel en tegen de splitsing van de NOS. Het zijn de belangrijkste plannen van minister d'Ancona van WVC met 'Hilversum'. Voor zijn aantreden bij de NOS heeft ze hem er uitvoerig over onderhouden.

'Ik heb mijn opvatting gegeven', zegt Van der Louw. Toen vroeg d'Ancona hem: 'Als de wet wordt aangenomen, bent u bereid die loyaal uit te voeren?' En Van der Louw zei ja. De NOS-voorzitter: 'Op het moment dat ik dat heb gezegd, hou ik me eraan en ik zal niet meer gaan nakaarten. Dat maakt mijn rol veel te dubbelzinnig. Op een bepaald moment moet je in de democratie zeggen: dat is besloten, dat ga ik uitvoeren.'

Geen sprake van gewetensconflicten, noch van opportunisme, vindt hij. Hij heeft wel eens eerder debatten verloren. 'Daarna ga je door. Dat hoeft je niet af te houden van het pad waarop je verantwoordelijkheid draagt. Er is discussie geweest, je hebt je opvatting gegeven, er is een besluit genomen, dan sta je puur voor de vraag: vind ik het nog de moeite waard eraan mee te werken? Het antwoord is ja.

'Ik vind het publieke bestel een zaak die de moeite waard is. Zo ben ik erin gegaan en zo zit ik er nog in. Straks gaan we naar de Eerste Kamer en ik moet er niet aan denken dat dit wetsontwerp verworpen wordt, ook al had ik op onderdelen kritiek. Want dat vind ik het àllerslechtste wat de publieke omroep zou kunnen gebeuren. Dan gaan we een lange periode van twijfel en onzekerheid tegemoet.'

De boodschap die hij van de minister meekreeg luidde: zorg ervoor dat de publieke omroepen gaan samenwerken, zonder dat de pluriformiteit van het bestel verloren gaat. De Tweede Kamer drong er onlangs bovendien op aan dat over vijf jaar wordt gecontroleerd hoever het staat met die samenwerking, op straffe van verlies van de zendmachtiging.

Van der Louw beseft dat samenwerking en instandhouding van pluriformiteit een 'wonderlijke combinatie' is. Maar omroepen zouden om te beginnen kunnen samengaan op het terrein van huisvesting en organisatie. Vervolgens zouden ze zich moeten beraden op programmatische samenwerking. Van der Louw is er niet somber over. Als het uitgerekend TROS, Veronica en EO lukt een gezamenlijk actualiteitenprogramma te maken, 2 Vandaag, dan zegt dat iets. 'Ik zou niet willen dat het één pot nat wordt, maar ik denk dat je ook programmatisch een eind zou kunnen komen.'

En hoe ziet het bestel er uit over vijf jaar? 'Er moet dan voldoende bewijs op tafel liggen dat men alles uit de kast heeft gehaald om samen te werken. Maar ik vind dat de omroepen ongehinderd door mijn opvatting de samenwerking moeten vormgeven. Ik zal ze voortdurend herinneren aan de samenwerkingsopdracht, maar ik ga ze niet, en zeker niet in het openbaar, in het begin al lastigvallen met mijn specifieke opvattingen daarover.

'Wat ik wel zal proberen te doen is leven in de brouwerij te houden, kijken op welke manier we kunnen participeren in nieuwe technologische ontwikkelingen, de angst te doorbreken bij de publieke omroep, voor zover die bestond, voor alles wat de nieuwe technologie met zich meebrengt.'

De NOS levert vanaf april voetbalbeelden aan FilmNet en TV Plus, waarmee de publieke omroep zich begeeft op het terrein van abonneetv. Maar volgens de Mediawet is dat het uiterste wat de NOS op het gebied van nieuwe media kan ondernemen. Van der Louw wil inventariseren in welke nieuwe technologische ontwikkelingen de publieke omroep nog meer wil deelnemen.

Hij pleit - op dit punt blijft hij bij het standpunt dat de Mediaraad verkondigde - voor een geïntegreerde wet voor alle soorten omroep, in plaats van een Mediawet die zich uitsluitend richt op de publieke sector. 'Ik ben absoluut geen techneut, maar ik vind wel dat er tot nu toe veel te geïsoleerd is wetgegeven. Wel te begrijpen, omroepwetgeving was altijd een WVC-zaak. Maar onze uitingsmogelijkheden via de omroep worden in steeds sterkere mate bepaald door internationale regelgeving en door veranderingen in de techniek.'

In die nieuwe wet zou de waterscheiding tussen publieke omroep en commerciële exploitatie moeten worden opgeheven. 'Die waterscheiding gaat zich tegen zijn bedoeling keren, omdat ze de publieke omroep beperkt in zijn mogelijkheden.' Van der Louw ontkent dat daarmee de legitimatie van de publieke omroep in gevaar komt, omdat het geld dat via pay-tv of abonnee-tv wordt verdiend ten goede komt aan het 'normale' aanbod op Nederland 1, 2 en 3. En op die netten wordt ook uitgezonden voor kleine groepen mensen, in tegenstelling tot wat commerciële tv doet. Met die legitimatie zit het dus wel goed, aldus Van der Louw.

En of we nog een sociaal-democratisch tintje van de nieuwe voorzitter kunnen verwachten? Nee. Na zijn Rode Hoed-avontuur heeft hij nog steeds een grote belangstelling voor de totstandkoming van een progressieve volkspartij, niet náást de huidige partij, maar in plaats van. Maar dat alles staat los van zijn voorzitterschap bij de NOS. 'U maakt hopelijk een duidelijk onderscheid op dit punt.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden