Van der Leck moet naar het buitenland

'We verkopen ze heus niet aan een rijke cowboy,' stelt Jetske Homan van der Heide gerust. 'Maar het gaat hier natuurlijk wel om handel.' Morgen veilt Christie's Amsterdam een unieke hoeveelheid werken van de Nederlandse De Stijl-kunstenaar Bart van der Leck (1876-1958)....

Veel wil Homan van der Heide, verantwoordelijk voor moderne kunst bij Christie's, er niet over loslaten. Alle informatie over kopers kan tenslotte de veiling beïnvloeden. Een ding is zeker: sinds zij een jaar geleden werd benaderd door de familie, is het publiciteitsoffensief stevig ingezet. Eén van de schilderijen, Compositie met grijze streep (1956-58) maakte zelfs een tournee langs mogelijke kopers in New York en Zürich. De werken werden scherp geprijsd, het duurste werk bijna acht ton. 'En als het niet werkt, dan is de markt er nog niet klaar voor', aldus Homan van der Heide.

Vandaag is de laatste kijkdag voor de veiling. Samen met de familie koos Homan van der Heide deze verzameling van 58 stukken, 'rijp en groen door elkaar'. Vroege traditionele naakten en voorstudies van beroemde werken als De Maaier (1957/58) hangen naast met drie geometrisch abstracte schilderijen, het hoogtepunt van deze collectie.

Het meest karakteristiek voor het oeuvre van Van der Leck is Moeder met kind (1952-55), de goedkoopste van de drie. Het is zowel een harmonie van geometrische vormen, als een intiem schilderij van moeder met kind. Want hoe ver hij ook ging in de abstractie, Van der Leck vond dat de voorstelling herkenbaar moest blijven.

De lichamen zijn opgedeeld in geometrische gele, rode of blauwe vormen. De omtrek van moeder en kind bestaat uit grijze lijntjes. Ruim drie ton is de schatting. Voor een kleine halve ton extra komt de grote voorstudie erbij, waarin het proces richting abstractie mooi is te volgen.

De twee andere topstukken zijn het resultaat van Van der Lecks korte flirts met de pure abstractie. Compositie (1918) kwam tot stand in de begindagen van De Stijl. Van der Leck zou hier wegens meningsverschillen slechts enige maanden deel van uitmaken. Onder invloed van Mondriaan maakte hij in die tijd een serie van mathematische beelden.

Dit kleine doek van rond de vier ton is daarmee het enige echte De Stijl-werk op deze veiling en volgens Homan van der Heide spreekt dat vooral buitenlandse kopers zeer aan.

Het financiële klapstuk van de veiling moet Compositie met een grijze streep' worden. Het veilinghuis geeft een richtprijs van 620 duizend tot 790 duizend gulden. Van der Leck schilderde het aan het eind van zijn leven en greep hierin terug op zijn De Stijl-periode.

'Museaal' van kwaliteit en 'een artistiek testament', zo noemt Homan van der Heide dit werk. Maar kunnen Nederlandse musea met een Van der Leck-collectie, zoals het Kröller-Möller-museum en het Centraal Museum in Utrecht, dergelijke prijzen opbrengen? Directeur Sjarel Ex reageert: 'Vanaf het moment dat je als museum in de veilingzaal mee moet doen, ben je eigenlijk aan de late kant.'

Veilingmedewerkster Homan van der Heide is daar niet rouwig om. 'In musea verdwijnt 80 procent toch maar in de kelder. Kunst moet rouleren. Het is juist prachtig als deze werken straks aan buitenlandse kopers worden verkocht. Het is van belang voor een kunstenaar als Van der Leck dat zijn werk geen lokale aangelegenheid blijft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden