Van der Laan: het elkaar vliegen afvangen heeft de overhand in de politiek

'Het elkaar vliegen afvangen heeft de overhand in de politiek', zei de Amsterdamse burgemeester en oud-minister Eberhard van der Laan zondagavond in Zomergasten. 'Het systeem is pervers geworden. De beloningen gaan naar degenen die het beste zijn in de ander afkatten.' Zorgelijk, vindt Van der Laan (PvdA), de partijpolitieke profileringsdrang gaat volgens hem ten koste van het samen zoeken naar oplossingen. Heeft hij gelijk? Een rondgang langs politici en experts.

Burgemeester Eberhard van der Laan in de uitzending van Zomergasten.

Voormalig PvdA-Kamerlid Lutz Jacobi, zwaaide op 15 maart na ruim tien jaar af: 'Helemaal mee eens. Politici zouden meer moeten samenwerken. Ik mag hopen dat de nieuwe lichting er zo in zit. Al die partijpolitiek, daar raakt het land alleen maar meer versnipperd van. Soms schaam je je voor het debat, dat waren momenten waarop ik de knop uitzette, waarbij ik afhaakte. Dan is het niet verwonderlijk dat mensen niks meer met de politiek te maken willen hebben. Denk aan debatten over heel serieuze zaken; wereldellende of de economische crisis in eigen land. Partijen die eerst in de coalitie zaten, gingen dan plots roepen hoe asociaal het beleid wel niet was, terwijl ze daarvoor nog veel asocialere maatregelen voorstelden. Zo hou je elkaar voor de gek.'

Thierry Baudet, fractieleider van Forum voor Democratie:
'Samen naar oplossingen zoeken? Ik zie vooral besluiteloosheid. De heer Van der Laan heeft het hart op de juiste plek, maar deze abstracties van hem gaan mij boven de pet. Het gaat natuurlijk nergens over in de Tweede Kamer. Dat komt door het partijkartel, doordat die lui daar niet uit hun ambtelijke modus kunnen stappen. Er zijn geen noemenswaardige ideologische verschillen tussen VVD, CDA, D66 en PvdA; dat komt op hetzelfde neer. Ik zou willen dat het debat wat meer verruwde. Als ze elkaar al aanvallen, is dat voor de bühne. Enkel pro forma.'

Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol (VVD): 'In de Eerste Kamer doet men niet aan vliegen afvangen. Dat is mijn ervaring in al die jaren dat ik er zit, als gewoon lid en als voorzitter (Broekers-Knol is senator sinds 2001, red.). Wat de Tweede Kamer betreft: daar hebben anderen meer verstand van dan ik.'

Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden: 'Ik heb met bewondering naar Van der Laan gekeken, maar met deze analyse ben ik het echt oneens. Vliegen afvangen - ik noem het 'politieke articulatie' van standpunten - is van alle tijden. Bestuurders houden er niet van, het kost tijd, het zit in de weg van wat zij zien als 'de goede' oplossing. Nogal wiedes, daar is politiek voor. Dat is geen jaknik-bedrijf. Het is niet erger geworden, wel anders. We leven ontegenzeggelijk in tijden van politieke landschapsverandering. Na jaren van grijze compromispolitiek met weinig grote keuzes of verschillen in agenda's worden de verhoudingen wat meer gepolariseerd. Dat gaat soms van auw, maar zo vernieuwt een democratie zich. Dat is heel gezond.'

Tweede Kamerlid Paul van Meenen (D66): 'Een schitterende uitzending. Van der Laan sprak open en oprecht. Hij is los van de belangen die andere politici nog wel hebben. Ik herken wel wat hij beschrijft. Het zou fijn zijn als we meer zouden zoeken naar wat ons bindt dan naar wat ons verdeelt. Maar dat is moeilijk, want je wilt ook herkenbaar zijn. Dat is een dilemma. Hij voelt zich daar vrij van, dat is ook zijn rol als burgemeester. Hij meent dat de polarisatie in de politiek is toegenomen. Dat denk ik niet. Ik zit vijf jaar in de Kamer en heb elf jaar in de gemeenteraad gezeten. Het is altijd onderdeel van de politiek geweest. Ik herinner me de jaren zeventig en tachtig, dat waren zeer gepolariseerde tijden, minstens zo erg als nu. Maar ook nu zijn er genoeg mensen in de Kamer, bij alle partijen, die zoeken naar verbinding. En net zo goed vind je overal mensen met profileringsdrang.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.