Van der Laan had gelijk, vindt de rechtbank Amsterdam: Saadia ait-Taleb maakte zich schuldig aan plichtsverzuim

Het strafontslag van de veelbesproken Amsterdamse antiradicaliseringsambtenaar Saadia ait-Taleb blijft (voorlopig) in stand. Haar relatie met vlogger Saïd J., die als zzp'er voor de gemeente werkte, ging veel te ver.

Saaidia Ait-Taleb op weg naar de rechtbank Foto Aurélie Geurts

Dat concludeert de Amsterdamse voorzieningrechter. Ait-Taleb en J. hielden er een gemeenschappelijke vriendenkring op na. 'Zij werden uitgenodigd voor een verjaardagsetentje bij vrienden en bezochten samen verjaardagen. Zij zijn twee keer met anderen op vakantie geweest naar Turkije en Dubai.' De relatie blijkt verder uit een whatsapp bericht van Ait-Taleb aan een vriendin, waarin zij zegt dat 'haar hele leven om zijn (Saïd) welzijn draaide'. Omdat Saïd intussen lucratieve opdrachten verrichte waarbij Ait-Taleb namens de gemeente verantwoordelijk was, heeft Ait-Taleb zich volgens de rechter schuldig gemaakt aan plichtsverzuim en (de schijn van) belangenverstrengeling.

Van der Laan

De dit jaar overleden burgemeester Eberhard van der Laan was in zijn laatste raadsdebat eind september al zeer stellig over het strafontslag, de zwaarst mogelijke disciplinaire maatregel tegen een ambtenaar. 'Als ik als oud-advocaat iemand voordraag voor strafontslag, heb ik daar goede redenen voor.'

Voor Ait-Taleb is het een pijnlijke nederlaag in haar strijd voor eerherstel. Zij besloot twee weken geleden vol de publiciteit te zoeken omdat ze overtuigd is van het onrecht dat haar werd aangedaan. Juist het oordeel van de voorzieningrechter zou haar daarbij kunnen helpen, was haar verklaring. Die erkenning komt er dus niet. Al laat de uitspraak wel nog de nodige ruimte voor de verdere procedures.

De gemeente moet volgens de rechtbank namelijk onder meer uitleggen hoe de opdrachten aan Saïd tot stand kwamen en hoe het goedkeuren van Saïds facturen in zijn werk ging. 'Voor de vraag of het ontslag in stand blijft, is bepalend of en in welke mate het college hierover duidelijkheid kan geven.' In januari dient de bezwaarprocedure die Ait-Taleb heeft aangespannen. Voor die tijd is hopelijk ook het onderzoek van Bureau Integriteit afgerond en zal mogelijk duidelijk zijn of het Openbaar Ministerie Ait-Taleb wil vervolgen voor fraude.

Het ontslag van Saadia ait-Taleb ontketende afgelopen zomer een storm van publiciteit. In juli liet de burgemeester aan de gemeenteraad weten dat hij een ambtenaar op non-actief had gesteld vanwege 'onrechtmatig handelen en belangenverstrengeling'. Kort daarop lekte de naam van Antiradicaliseringsambtenaar Ait-Taleb uit, een naaste medewerker van Eberhard van der Laan.

Kritiek

Voor de buitenwacht was onduidelijk hoe de vermeende belangenverstrengeling in elkaar zat. Maar er volgde in verschillende kranten wel een reeks aan publicaties waarin kritiek werd geuit op het vriendenclubje dat Ait-Taleb om zich heen zou hebben gehad. Antiradicaliseringsdeskundigen met wie zij niets had, zouden intussen geen opdrachten van de gemeente krijgen, was het verhaal van een groot aantal anonieme bronnen.

Dit najaar kreeg de publiciteit een nieuwe wending en kwam Van der Laan - die toen net was overleden - postuum onder vuur te liggen. Uit publicaties van zowel Elsevier als Parool bleek dat het ontslag van Ait-Taleb te maken had met 'de grijze campagne'. Een geheim project van Van der Laan om via online video's radicaliserende jongeren op andere gedachten te brengen.

Ait-Taleb had daarover samen met een collega Mounir Dadi de dagelijkse leiding. Zij vonden een hoofdpersoon voor de vlogs in de vorm van Saïd J. Volgens de gemeente zou Ait-Taleb een relatie hebben gehad met Saïd. Een relatie die zij bovendien altijd zou hebben verzwegen tegenover haar leidinggevenden. De vlogger zou in totaal voor zo'n 141.200 euro hebben gedeclareerd voor zijn werkzaamheden in verband met zijn werkzaamheden voor de grijze campagne. Uit het vonnis van de rechtbank blijkt nu dat het in werkelijkheid om achttien facturen gaat die optellen tot een bedrag van 170.882 euro. En nog eens 3.388 via een andere bv.

De vlogs werden uiteindelijk nooit online geplaatst omdat Van der Laan eind 2016 ruzie kreeg met zijn ambtenaren over de rol die religie in de films speelde. Het stadhuis stelde afgelopen najaar verder dat Van der Laan al in mei 2016 na overleg met de hoofdcommissaris en de hoofdofficier had besloten dat hij de filmpjes alleen online zou laten plaatsen als wel degelijk duidelijk was dat de gemeente Amsterdam de afzender was. Een beslissing waarvan Ait-Taleb en haar leidinggevende Lisa Scheerder naar eigen zeggen nooit op de hoogte zijn gesteld.

Serieuze relatie

De gemeente bleef tijdens de zitting ook zeer overtuigd van het feit dat Ait-Taleb de fout in is gegaan met Saïd. Het bewijs voor hun relatie zou duidelijk blijken uit appconversaties tussen haar en vriendinnen. 'Eigenlijk draaide mijn leven altijd om zijn (Said) welzijn en daar ben ik eigenlijk wel klaar mee', zo citeerde de gemeente. Ook zou er in het dossier een foto zitten van een feestje waaruit blijkt dat de twee genegenheid voor elkaar voelen.

Ait-Taleb stelde tijdens de rechtszaak geëmotioneerd dat zij zich inderdaad aangetrokken heeft gevoeld tot Saïd, en dat er geflirt is en gesproken over een serieuze relatie. Maar dat het van die relatie nooit is gekomen. 'Was het maar zo, dan had ik het van de daken geschreeuwd.'

De rechter stelt dat 'in het midden kan blijven' of er sprake was van een liefdesrelatie. 'Uit dit alles komt overtuigend naar voren dat de zakelijke en de privérelatie van verzoekster en J. met elkaar verstrengeld zijn geraakt.' En die ging volgens de rechter verder dan de 'wederzijdse sympathie en tot op zekere hoogte vertrouwelijkeid' die kan ontstaan binnen een zakelijke relatie. De rechter neemt het Ait-Taleb ook kwalijk dat zij niet open is geweest over de relatie met Saiïd J. Zo werd zij in februari geconfronteerd met meldingen die bij Bureau Integriteit waren binnengekomen over een vermeende relatie tussen de twee. 'Verzoekster heeft die melding toen afgedaan als 'geroddel'.'

Zowel Ait-Taleb als waarnemend burgemeester Van Aartsen waren nog niet bereikbaar voor commentaar.


Het omstreden antiradicaliseringsproject (en de ophef daarover)

De media stonden de laatste maanden bol van berichten over fraude bij een deradicaliseringsproject in Amsterdam. Al die tijd zweeg de hoofdpersoon, Saadia Ait-Taleb. Tot 8 december, in de zaak die zij heeft aangespannen tegen haar strafontslag.

Saadia A.-T. klom op tot de rechterhand van burgemeester Van der Laan op het gebied van radicalisering. Nu wordt zij beschuldigd van fraude en belangenverstrengeling. Wie is zij? En wat is er in Amsterdam mis bij de strijd tegen radicalisering?

Was de oud-burgemeester van Amsterdam niet de held die velen in hem zien? Hij zou bij nader inzien meerdere enstige fouten hebben gemaakt.

Jozias van Aartsen (69) is begonnen als waarnemend burgemeester van Amsterdam en hij zal dat vermoedelijk wel een jaar zijn. Een forse klus voor de deftige Hagenaar. (+)

Bert Wagendorp: De heilige die van Van der Laan werd gemaakt, was hij in elk geval niet - gelukkig. Wat hem bewoog tot het geheime antiradicaliseringsproject kunnen we niet meer vragen. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.