Van der G. vermomd met verlof

Staatssecretaris Teeven haalt bakzeil: de man die in 2002 politicus Pim Fortuyn doodschoot, mag uiterlijk in februari op proefverlof. Wat zijn de consequenties van dit besluit?

Teeven

De weigering van staatssecretaris Teeven van Justitie om Volkert van der G. proefverlof te verlenen is 'onredelijk' en 'onbillijk'.


Dat oordeelden drie rechters van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) dinsdag in een bindende uitspraak. De staatssecretaris meent dat dit proefverlof leidt tot 'grote maatschappelijke onrust met de bijbehorende risico's'. Die risico's zijn echter niet goed te voorspellen, oordeelt de commissie.


Van der G. komt in mei 2014 voorwaardelijk vrij en een goede voorbereiding daarop is volgens de rechters belangrijker dan mogelijke maatschappelijke onrust. Teevens plan om Van der G. binnen de gevangenismuren te laten resocialiseren voorziet niet in die goede voorbereiding, luidt het oordeel. Voor 1 februari gaat hij daarom op proefverlof.


Toch houdt Teeven een slag om de arm door te zeggen dat Van der G. alleen de gevangenis mag verlaten als de veiligheid van zowel hemzelf als die van zijn omgeving kan worden gegarandeerd. 'Er wordt wel wat van de overheid verwacht', aldus Teeven. 'De veiligheid van Van der G. kost veel belastinggeld en dat stuit me tegen de borst.'


Veiligheid

Voor Van der G. gelden andere verlofregels dan gebruikelijk. Dat heeft niets te maken met zijn misdaad, maar met zijn veiligheid. Volgens een woordvoerder van Teeven zijn er websites waarop de dagen worden afgeteld tot Van der G. vrijkomt, met een pistool erbij. Teeven zegt 'oprecht bezorgd te zijn dat er ongelukken gebeuren'.


De rechters stellen maatregelen voor die de risico's voor zijn veiligheid zo klein mogelijk maken. Zo moeten plaats en tijd van het verlof geheim blijven, zal het verlof in eerste instantie zo kort mogelijk zijn (maximaal 24 uur) en krijgt Van der G. voor het proefverlof een ander uiterlijk en een nieuwe identiteit. Van der G. heeft verklaard daaraan te willen meewerken.


Politiek

Tijdens een verkiezingsdebat in 2012 liet Mark Rutte niets aan duidelijkheid te wensen over. Een minister van Justitie die Volkert van der G. proefverlof zou willen verlenen zou 'een groot probleem hebben'. 'Het is voor mij ondenkbaar dat deze man ooit proefverlof krijgt', zei Rutte. 'Dus dat is het einde van die minister van Justitie.'


Daarmee onderstreepte hij de gevoeligheid van dit besluit. De staatssecretaris trachtte eerder dit jaar het verlof van Van der G. te voorkomen door hem een alternatief programma binnen de gevangenismuren aan te bieden. Nu de rechtelijke macht Teeven terugfluit, kan hij niet anders dan meewerken. Rutte: 'De staatssecretaris heeft het lang weten te vertragen.'


De vraag of politieke overwegingen een rol hebben gespeeld bij de besluitvorming rond het proefverlof van Volkert van der G., wil een woordvoerder van Teeven niet met ja of nee beantwoorden. 'Deze aanvraag is behandeld als elke andere aanvraag, met dien verstande dat deze zaak bijzondere aspecten kent.'


Proefverlof

Politici grijpen het omstreden verlof van Van der G. aan om proefverlof voor alle gedetineerden opnieuw ter discussie te stellen. De regeling ligt al langer onder vuur na verschillende incidenten met tbs'ers die tijdens hun verlof ernstige misdaden begingen. Vrijwel meteen na het besluit van de RSJ reageerde onder anderen de minister-president gepikeerd. Hij pleit voor een wetswijziging die proefverlof aan banden legt: 'We zijn al bezig het systeem te veranderen.'


Marten Fortuyn Broer van Pim


Mark Rutte Premier


Bart Nooitgedagt Voorzitter Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden