'Van de Surinaamse cultuur heb ik niets meegekregen'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt Robert Vuijsje in een reeks interviews. Schrijfster Hermine Landvreugd (48): 'Ik voel geen verbondenheid met mensen die eruitzien zoals ik.'

Robert Vuijsje
null Beeld Robin De Puy
Beeld Robin De Puy

Wanneer op Texel aan Hermine Landvreugd werd gevraagd waarom ze geen vader had, zei ze dat hij in een ver land woonde. 'Mijn jeugd was ouderwets. Als kinderen iets stouts hadden gedaan, werd tegen ze gezegd: wacht maar tot je vader thuis komt. Ik deed vaak stoute dingen, alleen hadden wij niet zo'n figuur die dan thuis kwam.

'Ik voelde me Texels, net als iedereen, ik droeg klompen, ik pelde bollen. Andere mensen zagen een verschil. Mijn broer en ik waren de enige donkere kinderen op het eiland, de twee bosnegers. Iedereen wist: dat zijn die twee van Net Lap. Mijn moeder heette Jeanette. Lap is een Texelse achternaam.

'Mijn moeder breide en naaide onze kleren. Eerst zaten ze aan mijn haar en dan aan mijn kleren. Ik dacht: blijf van me af. Later kwamen er twee of drie Chinese kinderen, van het restaurant. Ik kan me één groot ding herinneren. De buurman die ons huis kwam binnenstormen en tegen mijn moeder riep: die zwartjes van jou hebben al mijn peren uit de boom gestolen. Dat had ik ook gedaan, maar mijn moeder werd altijd boos als we zo werden genoemd.'

Hermine Landvreugd. Beeld Robin de Puy
Hermine Landvreugd.Beeld Robin de Puy

Waar was je vader?

'Ik stelde wel vragen aan mijn moeder, alleen kwam daar nooit antwoord op. Na haar dood kreeg ik pas de trouwfoto te zien. Die had ze aan haar zus in bewaring gegeven, zo pijnlijk vond ze het kennelijk. Ik hoorde verhalen waarvan ik niet wist of ze waar waren. Dat mijn vader bij mijn moeder op Texel had gewoond, met een paar van zijn kinderen bij zich, en dat de boeren met verrekijkers in de duinen lagen. Wilde verhalen. Dat mijn vader en moeder in Suriname een aap als huisdier hadden.

'Eén keer heb ik een foto gevonden. Van mijn vader die heel patserig bij een auto poseerde voor een landhuis. Ik vond het een stoere gast, ik wilde meer over hem weten. Die foto is op mysterieuze wijze verdwenen. Ik dacht dat mijn vader negentig kinderen had, dat getal hoorde ik altijd. Misschien zeiden ze negentien en verstond ik negentig. Ik denk dat niemand het zeker wist, maar twintig is wel het minimum. Hij heeft ook in Indonesië gewoond en op Curaçao. Volgens mij is hij in 1975 overleden, ik heb hem nooit ontmoet.'

Hermine Landvreugd (Nederland, 1967)

Debuteerde in 1993 met Het zilveren theeëi. Sinds 2000 schrijft ze kinderboeken. Op Willem is een weerwolf werd de VPRO-serie Ik ben Willem gebaseerd. Onlangs verscheen Kalle & het oerwoudgoud. 'Eerst schreef ik voor grote mensen en nu voor kinderen. Daar zit geen filosofie achter. Ik schrijf op wat me te binnen schiet, ik zie ook niet wat er anders aan is. Voor kinderen schrijf ik misschien wat kortere zinnen. Maar mijn zinnen waren al vrij kort.'

Hoe kenden je ouders elkaar?

'Mijn moeder is geboren in 1926. Van Texel is ze via Alkmaar, Amsterdam, Londen en Schotland in Suriname terechtgekomen. Ze was verpleegster en mijn vader dokter, ze werkten samen in het Diakonessenhuis in Paramaribo. In die tijd maakte niemand uit Texel zulke reizen. Mijn moeder bleef daar komen, ze is ook in Suriname overleden, toen was ze dik in de 80. Ze had het daar naar haar zin. Tot ze mijn vader ontmoette, denk ik.

'Hoe ze uit elkaar gingen, dat is nog zo'n verhaal waar nooit antwoord op kwam. Er was sprake van dat mijn moeder in een camper zat ondergedoken, ze moest vluchten voor mijn vader. Hij dreigde met wapens, omdat hij dacht dat ik niet zijn kind was. Dat vind ik wel een gotspe voor een man die overal kinderen had en zelfs de huishoudster nog zwanger maakte.'

Nederlands
'Ik weet niet hoe dat zou moeten voelen, dit vind ik een vage vraag.'

Surinaams
'Hetzelfde als bij Nederlands. Ik spreek de taal ook niet.'

Texels
'Dat gevoel herken ik eerder, het accent vind ik ook zo prettig. Als ik dat hoor, denk ik meteen: ha, lekker.'

Eten
'Rijst met kip en bruine bonen. Op Texel was mijn moeder de enige die rijst kookte, ze noemden haar Net Nasi. Ik eet het bijna elke dag.'

Mohammedcartoons
'Ik kan slecht tegen lange tenen, je moet om jezelf kunnen lachen.'

Hoe was het om naar Amsterdam te verhuizen?

'Het was lekker om niet meer op te vallen. Verder voel ik geen verbondenheid met mensen die eruitzien zoals ik. Een half-Surinaamse brandweerman is hier voorbij gekomen. En een Afrikaans vriendje dat geen moeite had met een buitenvrouw hier en daar. Dat is wat de familie van mijn vader ook tegen me zei: je bent nooit de enige, altijd dat gedoe met buitenvrouwen.

'Een paar dagen per week werk ik in een sportschool. Daar kwam ik zoveel dat ze zeiden: je bent hier de hele dag, ga maar achter de bar staan. Als ik die verhalen hoor van mannen aan de bar, denk ik: jullie zijn druk bezig. Van vrouwen hoor ik weer dat ze het incalculeren dat een zwarte man vreemdgaat. Die vrouwen vinden: een man die dat niet doet, is geen echte man.

'In die sportschool komt iedereen. Albanezen, Polen, Surinamers, Afrikanen, Marokkanen. Het is een manier van met elkaar omgaan waar je tegen moet kunnen. Iemand die niet wil betalen is een Jood, alle Surinamers en Afrikanen zijn lui. En daarna gaan ze met elkaar bankdrukken.'

Je literaire debuut was in 1993. Werd je gezien als een Surinaamse schrijfster?

'Totaal niet. Ik schreef daar ook niet over, van die cultuur heb ik niets meegekregen, ik ben een Texelaar. Het zou kortzichtig zijn om van mij te verwachten dat ik schrijf over Surinaamse thema's. Je zou verwachten dat de afkomst van een Nederlandse schrijver nu een minder grote rol speelt dan in 1993. Dat zou logisch zijn, we zijn verder ontwikkeld. Alleen is het niet zo.

'Laatst moest ik voorlezen voor kinderen. De organisatie had een verhaal van mij uitgekozen. Ooit heb ik een keer geschreven over een geadopteerd Aziatisch meisje dat zo goed kon judoën. Dat verhaal moest ik van ze lezen. Die mensen stonden met zo'n weeïg gezicht toe te kijken. Ik kan niet tegen dat politiek correcte geouwehoer, daar word ik iebelig van. Na afloop wilde ik meteen weg. Ik dacht: jammer dat ik dat verhaal heb geschreven.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen onlangs zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met tv-kok Mounir Toub (Marokkaans) en Babah Tarawally (Sierra Leone).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden