'Van de politie in Ciudad Juárez hoef je niets te verwachten'

Maribel Palomina, Silvia Guadelupe, Marta Gutiérrez y Plancarte, Maria Ester Afarro...

Alex Burghoorn

De vrouwennamen buitelen over elkaar heen in Muertes intolerables (Niet te tolereren moorden), het rapport dat Amnesty International vorige week in Mexico-Stad heeft gepresenteerd over de reeks moorden op jonge vrouwen in de woestijnstad Ciudad Juárez. Sinds 1993 zijn meer dan 370 vrouwen in de stad aan de grens met de VS vermoord of verdwenen – van hen zijn er 137 verkracht voor ze zijn omgebracht.

De dodenlijst is onbevattelijk lang. Erendira Buendia ('19 jaar, vertoont tekenen van wurging en seksueel geweld'), Argelia Irene Salazar ('22 jaar, arbeidster van de assemblagefabriek Mallickrodt Medical, halfnaakt gevonden onder een spoorbrug').

En dan: Hester van Nierop, 'een jonge Nederlandse toeriste, die zich naar Ciudad Juárez had begeven, is dood aangetroffen onder het bed van een hotelkamer'.

Hester is op het eerste gezicht een a-typisch slachtoffer in de moordserie: blank, blond en buitenlands. Maar bij nader inzien past de zaak toch in de reeks: nooit is serieus politieonderzoek gedaan, nooit zijn verdachten gearresteerd, nooit is er recht gesproken – de straffeloosheid regeert. Het falen van de Mexicaanse justitie heeft bijgedragen aan het voortduren van de vrouwenmoorden, schrijft Amnesty.

'Als de buurman die een meisje heeft verkracht meteen wordt opgepakt, dan weerhoudt dat anderen ervan hetzelfde te doen', redeneert Arsène van Nierop, die na vijf jaar voor het eerst over de moord op haar dochter praat.

In 1998, aan het einde van een familievakantie, reist Hester met haar ouders naar de Barranca del Cobre, een kloof in het noorden van het land die de Grand Canyon naar de kroon steekt. Hester, bijna 28 jaar oud, heeft kort tevoren haar studie Bouwkunde in Delft afgerond en is van plan een half jaar door de VS te reizen om de architectuur aldaar te bezichtigen.

Hester was Mexico binnengekomen via de grensstad Tijuana, aan de westkust, maar dat was slecht bevallen – er hing 'een akelige, griezelige rotsfeer', zegt haar moeder. Het is daarom dat ze samen met haar ouders op de landkaart Ciudad Juárez prikt als geschikte plek om naar de VS door te gaan. 'In reisgidsen staat niet wat er allemaal in die stad gebeurt.' Maar het decor is er met 1,3 miljoen inwoners, honderden lage-lonenfabrieken, bruisende drugshandel en non-stop mensensmokkel zeker zo bits als dat van Tijuana.

Na de canyontocht neemt Hester afscheid van haar ouders: ze pakt de bus naar het noorden. Op zaterdagmiddag 19 september 1998 komt ze in Juárez aan. Nog diezelfde dag wordt ze vermoord. Op zondagochtend vindt het kamermeisje van Hotel Plaza haar levenloze lichaam onder het bed van kamer 121, naakt met een handdoek om haar middel. Onderzoek wijst uit dat Hester eerst bewusteloos is geslagen, daarna verkracht en tenslotte gewurgd.

'Bent u de ouders van Hester van Nierop', vragen de agenten die twee dagen later in Den Haag om twaalf uur ' s nachts aanbellen. 'Dan weet je eigenlijk meteen dat het helemaal mis is.'

Het is die avond dat Arsène van Nierop voor de eerste en enige keer rechtstreeks contact heeft met de politie in Ciudad Juárez. Het resultaat van het eerste onderzoek van Eenheid 203 wordt haar dan verteld en later nog nagestuurd. 'Het was eigenlijk een aaneenschakeling van wat ze niet wisten. Als je die verslagen las dan wist je dat je van de politie niets hoefde te verwachten.'

Het Team Bijzondere Strafzaken bij het Onderzoek van Moordzaken in het Bijzonder met Vrouwen als Slachtoffer uit Ciudad Juárez heeft nooit meer direct van zich laten horen. Het contact verliep, met grote tussenpozen, enkel via het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Gek genoeg bleek uit later toegezonden rapporten dat er best het een en ander over de verdachte bekend was: hij had zich in Hotel Plaza ingeschreven als Roberto Flores, zijn adres en zelfs onderduikadres waren bekend en buurtgenoten herkenden een compositietekening. Later in 1998, na de gelijksoortige moord op een ander meisje, wisten ze zelfs het nummer van een kentekenplaat. 'Maar er is niets gebeurd.'

Stelselmatig zijn zo de moorden in Ciudad Juárez in de doofpot verdwenen. 'Je proeft uit die rapporten ook: eigen schuld, dikke bult. Hester heeft vast in een hempje en shortje in de brandende zon door de stad gelopen, terwijl je als vrouw zeker netjes en degelijk gekleed moet gaan.'

De federale overheid heeft onlangs eindelijk besloten zich met de zaken te bemoeien – nadat gemeente en deelstaat in tien jaar niets hebben klaargespeeld. De aanklagers hebben 49 zaken naar een landelijke rechtbank overgeheveld, waaronder die van Hester.

Als nieuw onderzoek tot de berechting van de moordenaar van Hester leidt, brengt dat vanzelfsprekend rust bij haar familie, die er in de jaren van rouw niet toe is gekomen zelf naar Ciudad Juárez te reizen. Maar belangrijker, zegt Arsène van Nierop, is dat de 'rotte plek', de 'verknipte normen en waarden' in de stad verdwijnen en er recht wordt gesproken. 'Voordat er nog eens 370 vrouwen worden omgebracht.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden