Van de Laurentientijd moet je afblijven!

Beatrix in Roemenië - het was een interessante ervaring. Maar als zij naar Moldavië, Albanië of een eventueel onafhankelijk geworden Kosovo gaat, geef ik de Oranje-specialist van de Volkskrant er geld op toe als hij er verslag van doet....

Misschien komt het doordat ik in Oost-Europa verwend ben met intellectuelen die nooit een das dragen, die je in een T-shirt kunt interviewen, die zo drie uur voor je vrij maken en die dan allemaal belangwekkende dingen zeggen die je ook nog mag citeren.

In principe is zo'n staatsbezoek iets positiefs, geloof ik. Een koningin heeft toch prestige. Haar bezoek kan een iets ander licht werpen op een land als Roemenië, dat lijdt onder overdreven negatieve beeldvorming in het Westen. Maar dat lijkt niet waar het in de praktijk op uitdraait. De meeste journalisten komen namelijk niet voor Roemenië, maar voor háár. En het protocol is zo drukkend, dat je een leuke reportage schrijven wel kunt vergeten.

Voor de eerste dag van het staatsbezoek had ik zeventig regels gereserveerd. Ik, notoir langschrijver, kreeg ze niet vol. Wat hadden we die dag gedaan? Wachten, de hele tijd. En vier keer een glimp van Beatrix opgevangen. Waar moet je over schrijven? Over die hele karavaan die met haar meetrekt? Over de grootmeester, de grootmeesteres, de hofmaarschalk en de hofdame? Over de rokken en de hoeden? Het kan wel. Als je er aanleg voor hebt. Een Roemeense journaliste perste er met deze ingrediënten een essay van een pagina uit.

Bij het bezoek aan de Hoge Raad werkten de microfoons niet. Vijfentwintig Roemeense en vijftien Nederlandse journalisten staarden naar een doofstomme conversatie tussen Beatrix en een rechter. 'Als ze wel aan zouden staan, zou dat geen verschil maken', fluisterde een in het koninklijk huis gespecialiseerde collega mij in het oor. 'Er wordt toch nooit iets gezegd.' Ik dacht: oké - maar waarom zitten we er dan met veertig man naar te kijken!?

Gelukkig ben ik die dag wel helemaal bijgepraat over het koninklijk huis. Niet alle royalty-journalisten hadden namelijk een even grote belangstelling voor Roemenië. Friso is echt geen homo, heb ik gehoord. Maar Laurentien wèl een 'omhooggevallen gansje'. En die keuze voor de datum 2-2-2002 toont eigenlijk aan dat Willem-Alexander en Máxima 'nogal ordinair' zijn.

De tweede dag had Beatrix een iets leuker programma: een universiteit en een kindertehuis. En dus greep ik de gelegenheid aan met wat studenten en kinderen in gesprek te treden. Het gevolg was dat de immer aanwezige waakhonden van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) mij als een ongeleid projectiel gingen beschouwen. In een gang van het Ceausescu-paleis kwam ik een Roemeense parlementariër tegen die ik zeven jaar geleden voor mijn scriptie had geïnterviewd. Ineens voelde ik enorme porren in mijn rug. De RVD in paniek. 'Je mag hier helemaal niet komen! Je moet dáárheen! Dáárheen!'

Ook sommige royalty-journalisten zagen inmiddels het ongeleide projectiel in mij. De hele dag leefden zij toe naar het vragenrondje met Beatrix. Daarvoor maak je uiteindelijk de reis naar zo'n brak land. Beleefd doch dringend verzocht een van hen mij vooraf de o zo schaarse tijd met de koningin niet op te souperen met een vraag over Roemenië. Dat zou immers allemaal van de Laurentien- en Máxima-tijd afgaan.

Dit 'gesprek' met de koningin is een van de merkwaardigste rituelen waar ik ooit getuige van ben geweest. De Nederlandse pers gaat in een kring om haar heen staan. Zonder opschrijfboekje - je mag haar niet citeren. De journalisten stellen vervolgens geen vragen over het staatsbezoek, maar over Claus, Máxima en Laurentien.

Tien minuten duurde het. Beatrix zei nagenoeg niets. Althans: wat mij betreft. Niets om in een reportage te citeren, sorry, aan haar toe te schrijven. Mis! Uit deze tien onnozele minuten destilleerde De Telegraaf de volgende dag de halve voorpagina. Na een uur belde de Volkskrant. 'Beatrix denkt voorlopig niet aan troonafstand', had het ANP geschreven. Had ik dat gehoord? Nee, dat had ik haar absoluut niet horen zeggen. Wel dat ze tijd gaat vrijmaken voor haar kleinkind. De Oranje-specialist hielp me uit de brand. Je moet bij zo'n gesprek tussen de regels door luisteren, vertelde hij. Daarvoor moet je speciale interpretatietechnieken ontwikkelen, leren de taal van de vorstin te duiden. Als ze dus zegt dat ze op Drakesteyn zo'n leuke tijd heeft gehad, dan is dat geen vrijblijvende uitspraak.

Ik zal niet op barricades gaan schreeuwen dat ze de monarchie moeten afschaffen. Maar mijn toegangsticket tot dit circus was wat mij betreft maar één keer geldig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden