Van de bezem naar de pleister

In het Erasmus MC maken schoonmaaksters een opvallende promotie. Ze krijgen de kans zorgondersteuner te worden. 'Het contact met een kankerpatiënt, dat valt niet mee.'

'Het was in het begin moeilijk de patiënten aan te spreken. Want wat zeg je tegen mensen die ernstig ziek zijn?' Schoonmaakster Monica Rozas (42) is in het Erasmus Medisch Centrum in opleiding tot facilitair zorgmedewerkster, op mbo-2-niveau. Een dag per week gaat ze naar het roc Zadkine, twee dagen per week loopt ze stage voor haar nieuwe functie en twee dagen werkt ze door in haar 'oude' baan als gespecialiseerd schoonmaakster op de thorax-operatiekamers in het Rotterdamse ziekenhuis.


Monica Rozas is een van de schoonmakers in het ziekenhuis die een stapje op de carrièreladder proberen te zetten. Het Erasmus MC en schoonmaakbedrijf Gom ZorgSupport geven daarmee gevolg aan afspraken in de cao voor schoonmakers. De werkgevers moeten schoonmakers de mogelijkheid bieden zich te ontwikkelen.


Iets meer dan vijfduizend schoonmakers waren vorig jaar bezig met de opleiding voor het basisvakdiploma. Vijfhonderd schoonmakers zitten nu op Nederlandse taalles. Volgens de cao moeten er eind dit jaar achthonderd schoonmakers taalles hebben gevolgd. Inmiddels zijn er werkgevers die nog een stap verder gaan: ze bieden schoonmakers de mogelijkheid zich te ontwikkelen voor een functie buiten de schoonmaak, bijvoorbeeld in de beveiliging of in de zorg.


'Mensen moeten verder kunnen groeien', zegt Peter de Visser, directeur van Gom ZorgSupport, dat dertienhonderd schoonmakers in dienst heeft. 'Dat is voor de lange termijn belangrijk. We moeten allemaal zo lang mogelijk aan het werk blijven. Dan doet het veel voor de motivatie van mensen als ze zich kunnen ontwikkelen. Bovendien, in de zorg zijn de schoonmakers al zichtbaar op de werkvloer, ze hebben contact met de patiënten. Dan is het niet meer dan logisch dat ze kunnen doorgroeien naar de functie van zorgondersteuner. Dat maakt ze ook minder kwetsbaar bij reorganisaties. Ze hebben dan meer mogelijkheden voor ander werk. '


Het opleiden van facilitair zorgmedewerkers sluit wat het Erasmus Medisch Centrum betreft heel goed aan bij de behoefte aan functiedifferentiatie, zegt Petra de Jongh, directeur a.i. van de Service Organisatie van het Erasmus MC. 'Met dit soort functies kunnen we de verpleging ontlasten en het biedt nieuw perspectief voor mensen van wie binnen het ziekenhuis de functie is verdwenen, bijvoorbeeld de mensen van het medisch archief, dat is gedigitaliseerd. Omdat er de combinatie met schoonmaken is, zijn we deze pilot begonnen. Er lopen schoonmakers rond die hier al tien jaar of langer werken. Die bleken heel geïnteresseerd om eens wat anders te doen en die willen we perspectief bieden.'


Het Erasmus MC, met 13 duizend medewerkers en 41.797 opgenomen patiënten per jaar, is een van de eerste ondertekenaars van de Code Verantwoord Marktgedrag voor de schoonmaakbranche. Gom ZorgSupport, dat al vijftien jaar het Erasmus MC schoonhoudt, biedt met het concept van ZorgSupport haar schoonmakers de mogelijkheid door te groeien naar een functie di e 'aanleunt' tegen de zorg.


Marina Jukic (28), was fysiotherapeut in Bosnië voordat ze twee jaar geleden als schoonmaakster aan de slag ging. Haar dag begint met het opmaken van de bedden op de afdeling. 'Daarnaast doe ik ook veel andere taken: de medische hulpmiddelen aanvullen en er met het track en trace-systeem voor zorgen dat de voorraad op peil blijft, buisjes bloed naar het laboratorium brengen, een bed of rolstoel regelen en patiënten die naar huis mogen naar de taxi brengen. Het is heel afwisselend werk.' Jukic en Rozas hopen deze zomer hun diploma te halen en kunnen als het even meezit op de afdeling blijven waar ze nu nog stage lopen.


De nieuwe functie van facilitair zorgmedewerker past uitstekend in de veranderingen die het Erasmus MC doormaakt. Zo'n beetje het hele ziekenhuis gaat op de schop, sommige delen zijn al nieuw. De Jongh: 'In onze nieuwbouw komt er op elke afdeling een keuken waar het eten wordt klaargemaakt en wordt rondgedeeld op de momenten dat een patiënt dat wil. Dat kan allemaal door de facilitair zorgmedewerkers worden gedaan, terwijl de verpleegkundigen zich op hun medische taken kunnen concentreren. De zorg moet goedkoper, maar door de vergrijzing zijn er straks tekorten aan gekwalificeerd personeel. Dat hopen we op deze manier beter te kunnen opvangen.'


De eerlijkheid gebiedt De Jongh toe te geven dat nog niet alle verpleegkundigen warm lopen voor de ingezette veranderingen. 'Sommigen zijn bang dat hun werk te zwaar wordt als ze alleen nog maar bezig zijn met de verplegende taken, anderen zijn heel enthousiast. Het succes moet zich verkopen, en dat zien we nu langzaam gebeuren.'


Monica Rozas, die twintig jaar geleden Chili verruilde voor Nederland, is in haar nieuwe functie vooral in de weer met voeding. 'Ik breng het ontbijt rond, doe het koffierondje, breng de maaltijden en schenk dan nog een keer koffie. Je moet goed opletten, want sommige patiënten moeten 's morgens nuchter blijven. Het is vooral in combinatie met het huiswerk van de opleiding zwaar, maar toen ik schoonmaakte, vonden de verpleegkundigen op de operatiekamer al dat ik meer in mijn mars had. Daar hielp ik al met opruimen. Maar wat ik echt zwaar vind, is het directe contact met de patiënten. Ik loop nu stage op een afdeling met veel kankerpatiënten. Daar moet je mee leren omgaan.'


Jukic: 'Dit is geestelijk zwaar werk, schoonmaken is lichamelijk veel zwaarder. Toch denk ik dat ik mijn nieuwe functie veel langer kan volhouden. Als ik nu thuiskom, heb ik ten minste geen pijn in mijn benen meer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden