Van de barricade naar het Kamerbankje

Toen Jacques de Milliano, voormalig voorman van Artsen zonder Grenzen, in 1998 de Tweede Kamer in ging voor het CDA, kon hij heel precies verwoorden wat hem het Haagse vergadercircuit in dreef: ‘De twintigste eeuw is de meest vernietigende in de geschiedenis van de mensheid....

Zijn imposante ambities ten spijt, haakte De Milliano al na zes maanden Binnenhof gedesillusioneerd af. Reden: zijn CDA wilde Bosnische vluchtelingen terugsturen, De Milliano niet. Als er iets is waar je tegen moet kunnen in de politiek, leerde de AzG-dokter snel, is het water bij je idealen doen.

Veel voormalige activisten, weldoeners en hemelbestormers die de politiek in gingen, maakten evenwel soepel de draai van compromisloos voor de zaak staan, naar wheeling en dealing in de Kamerbankjes. Sterker, sommigen concludeerden dat ze binnen het parlement net zo veel, of meer konden bereiken dan erbuiten.

‘Ik kan geen enkele extraparlementaire actie bedenken die 4,5 miljard euro voor het openbaar vervoer oplevert’, zegt PvdA’er Diederik Samsom. ‘Als coalitiepartijen hebben we dat net wel mooi voor elkaar gekregen.’

Wijnand Duyvendak (de GroenLinkser van de inbraak) kijkt naar eigen zeggen na zes jaar parlement inmiddels met gemengde gevoelens terug op sommige van de extraparlementaire acties die hij in de jaren tachtig uitvoerde. ‘Grote maatschappelijke bewegingen die handelen binnen de wet’, prima, zegt hij nu. Maar spectaculair de wet overtreden is contraproductief – kijk maar hoe de antiglobalistenbeweging zichzelf kapot relde.

Wat rest, is heulen met het establishment. En dat gebeurt volop. Van transfers vanuit het geïnstitutionaliseerde activisme naar het Binnenhof – zodat de voormalige stenengooier plots gezellig verkeert met de minister die jarenlang zijn doelwit was – kijkt allang niemand meer op.

Krista van Velzen (SP) komt uit de vredes- en kraakbeweging. Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) was van Wakker Dier en Bont voor Dieren. Diederik Samsom (PvdA) zit nu in de Tweede Kamer achter een bureau met een berg papier erop. Vroeger ging hij voor Greenpeace in bootjes de zee op om het dumpen van nucleair afval tegen te houden.

Hij mist ‘het opspattende water’. Maar hij meent dat het één niet zonder het ander kan bestaan. ‘Het is als een schaakspel. Greenpeace heeft de walvisjacht en het kernafvalprobleem als pionnen op het bord gezet. Zo’n pion kun je ook plaatsen met een vreedzame demonstratie of een ingezonden artikel in de krant – daarvoor hoef je jezelf niet aan een boom vast te ketenen. Om vervolgens met stukken te gaan schuiven en pionnen uit te ruilen, heb je de politiek nodig.’

Volgens hem ‘belanden heel veel oud-actievoerders uiteindelijk in de politiek. Het is de andere helft van hetzelfde spel.’

Dat een verleden van illegale acties je kan inhalen, is een risico. Maar dat geldt evenzeer voor parlementariërs die ooit het Horst Wessellied zouden hebben gezongen of vrouwen zouden hebben geslagen.

Riskanter misschien is dat voormalig activisten meer moeten uitleggen bij het sluiten van compromissen. Samsom: ‘Hier is de inzet nooit gelijk aan de uitkomst. Dat moet ik heel vaak uitleggen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.