Van Dale op cd-rom

Van Dale is eigenwijs, althans de versie van het Van Dale-woordenboek die zojuist op cd-rom is uitgebracht. Als je het woord 'ikoon' intikt komt Van Dale met de suggestie toch maar 'icoon' te gebruiken....

Wie 450 gulden over heeft voor een opgeheven vingertje kan uitstekend terecht bij dit elektronische woordenboek. Van Dale Lexicografie heeft het Groot woordenboek hedendaags Nederlands (dat is wat anders dan de Grote Van Dale) op cd-rom gezet alsmede het Groot Synoniemenwoordenboek. In het woordenboek staan ruim 85 duizend trefwoorden en in het synoniemenboek 45 duizend. Beide boeken staan op één cd-rom en zijn zelfstandig te gebruiken of tijdens het maken van tekst op de pc.

Het installeren van de cd-rom op de pc verloopt eenvoudig en is langzamerhand gestandaardiseerd: onder Windows ga je naar je cd-rom-station en start het programma door het commando setup te activeren. De cd werkt onder Windows 3.1, Windows for Workgroups 3.11, Windows NT en Windows 95. In al die gevallen wordt een icoontje (met een c) aangemaakt en als dat wordt aangeklikt, gaat Van Dale van start.

De presentatie van het woordenboek op het pc-scherm is eenvoudig gehouden. In een invulvak typ je het woord dat je wilt opzoeken, en even later wordt de juiste spelling gepresenteerd alsmede de meervoudsvorm, het woord wordt in een zin gebruikt en je krijgt de betekenis ervan voorgeschoteld. Wanneer je spelfouten maakt bij het invoeren van een trefwoord, worden wat alternatieven gesuggereerd die er dichtbij komen en altijd wel het gezochte woord bevatten. Ook het lidwoord wordt altijd meegegeven en zo maakt Van Dale een eind aan de stille, maar heftige strijd in de wereld van de datacommunicatie over de vraag: is het de modem of het modem? Volgens Van Dale mag het alletwee.

Voor het toch wel forse bedrag van 450 gulden heb je natuurlijk meer dan een schijfje met 130 duizend goed gespelde woorden. Je hebt bijvoorbeeld de nieuwe spelling al in huis, terwijl in de papieren uitgaven van beide boeken nog de huidige spelling staat. Je bent ook af van het alfabetisch zoeken in papier; dat zoeken doet het programma voor je.

Waar je ook van verlost bent, is het vervelende zoekwerk op kantoor naar de boeken van Van Dale die natuurlijk niet teruggelegd zijn op hun plaats; je cd-rom bevindt zich veilig in het laatje van de cd-rom speler en aangezien het ding ook op een netwerk te gebruiken is, kan het daar blijven en kunnen je collega's er ook gebruik van maken.

Voor het gebruik in een netwerk moet meer betaald worden. Als je vijf gebruikers in het netwerk hebt, kost de Van Dale-cd negenhonderd gulden. De prijzen zijn exclusief 17,5 procent btw. Merkwaardig is dat hoge btw-tarief wel. Op de papieren boeken van Van Dale rust een btw van 6 procent (het Groot woordenboek hedendaags Nederlands kost 145 gulden en het Groot Synoniemenwoordenboek 150 gulden inclusief btw). Om de een of andere reden heeft de overheid gemeend dat een cd-rom zwaarder belast moet worden dan papier, hoewel de inhoud gelijk is.

Beide boeken op cd-rom zijn zelfstandig te gebruiken voor het opzoeken van woorden en woorden die qua betekenis verwant zijn. De cd is echter ook aan te spreken vanuit een tekstverwerker als WordPerfect of MS Word. De relatie met WP is innig; na installatie van de cd-rom is in het menu van WP een optie gekomen om naar de cd-rom te springen. Die nauwe koppeling met WordPerfect is historisch gegroeid omdat dit bedrijf nog vóór de overname door Novell contact had gezocht met Van Dale voor het aanleveren van woorden en synoniemen. Later besloot Van Dale zelf de boeken uit te gaan geven omdat Novell die uitgeverij-activiteiten niet zo zag zitten.

In de praktijk blijft het mogelijk om zowel in Word als WP en andere tekstverwerkers, gedefinieerde teksten op te zoeken in Van Dale. Je klikt zo'n woord aan, schakelt over naar Van Dale en die zoekt dat woord voor je op. Je krijgt de juiste (nieuwe) spelling en kunt die desgewenst aanklikken en overbrengen naar je eigen document.

Toegegeven, het is een omweg. Mooier zou zijn wanneer beide boeken naadloos verweven zijn in de tekstverwerkers zelf. Zo zou je je hele document op spelling kunnen controleren aan de hand van Van Dale zonder over te hoeven schakelen. Misschien komt dat nog.

Van Dale op cd-rom is typisch een produkt dat niet aangeschaft zal worden door een pc-gebruiker die af en toe een brief schrijft. Het mikt op de 'zwaardere' tekstenmakers: secretaressen, redacteuren, vertalers, advocaten, notarissen. Van Dale werkt nog aan een versie die geschikt is voor de Macintosh. En hoewel de cd nu al onder Windows 95 werkt, komt er een aangepaste versie die speciaal voor dat besturingssysteem geschikt is.

Groot woordenboek hedendaags Nederlands en Groot Synoniemen woordenboek

Van Dale Lexicografie: ¿ 450,- ex btw

ISBN 90 6648 5035

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden