Van Brakel maakt Aletta tot school-tv

Aletta Jacobs - Het hoogste streven, van Nouchka van Brakel. Met Luutgard Willems, Hans Kesting, Max Arian. In The Movies Amsterdam, Haags Filmhuis, Centrum Sappemeer, 't Hoogt Utrecht en Cinemariënburg Nijmegen....

Voor wie van Aletta Jacobs (te) weinig weet, is Aletta Jacobs - Het hoogste streven van Nouchka van Brakel een informatieve biopic, zoals dat in Amerikaanse filmjargon heet. Met illustratieve scènes loopt Van Brakel door het leven van de doktersdochter uit Sappemeer, die weinig zin had op de Jongedamesschool te worden opgeleid tot een keurige en volgzame echtgenote, maar de voetsporen van haar vader wilde volgen.

Dat lukte. Na een brief aan Thorbecke wordt zij als eerste vrouw toegelaten tot de universiteit en na haar studie vestigt Aletta Jacobs zich in Amsterdam, waar zij wekelijks kosteloos spreekuur houdt voor volksvrouwen. Zij introduceert het pessarium, schrijft een boek over De vrouw. Haar bouw en haar inwendige organen en is ook politiek actief: mede dankzij haar inspanningen wordt een wet aangenomen waardoor sinds 1922 in de Grondwet het algemeen actief vrouwenkiesrecht is vastgelegd.

Om maar wat te noemen. Ook aan het persoonlijke leven van Aletta Jacobs besteedt Nouchka van Brakel in haar 65 minuten durende film aandacht: haar huwelijk met Carel Victor Gerritsen, haar moederschap dat maar één dag geduurd heeft.

De nogal ouderwets geënsceneerde maar mooi aangeklede spelfragmenten worden uitstekend gespeeld, zeker door Luutgard Willems in de hoofdrol, die aan het eind door de bekende feministe Henny de Swaan wordt overgenomen. Een opvallend passende bijrol is er voor journalist Max Arian als Aletta's vader.

Tot zo ver niet veel aan de hand. Maar dan. De scènes worden aangevuld met interviews. Van Brakel ondervraagt tijdgenoten. In hun commentaar laten zij vooral de negatieve reacties horen die de voor haar tijd wel héél vooruitstrevende Aletta Jacobs krijgt. Het is een aardige vondst, hoewel de vraaggesprekken niet allemaal even sterk zijn. Het zwaktst is de wijze waarop weer eens een paar platpratende volksvrouwen geclicheerd worden.

Niet bekend

De persoonlijke betrokkenheid van de regisseuse culmineert in een slot waarin zij Aletta Jacobs 'nog één vraagje' stelt: 'Denk jij dat wij elkaar over de tijd heen herkend zouden hebben?' Aletta rijdt weg, opeens krijgt de zwart-wit film kleur, de camera trekt zich terug, en je ziet Nouchka van Brakel die tegen haar cameraploeg 'Stop' zegt.

Dit werkt, bij mij althans, absoluut niet. Nog los van het feit dat deze persoonlijke confrontatie het enige feit in de film is dat inderdaad nog niemand van Aletta Jacobs wist, doet deze uiting van persoonlijke betrokkenheid eerder een beetje mal aan dan dat de informatie over Aletta Jacobs ermee gediend is.

De vorm van de film maakt de scènes tot illustraties van een soort schooltelevisie, die als zodanig dan wel bijzonder is en zeker gezien moet worden door minstens alle meisjesscholieren van Nederland. De aanpak van Nouchka van Brakel verzwakt echter Aletta Jacobs als film danig, om niet te zeggen dat hij dodelijk is.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden