Van Boxtel krijgt uit het veld vooral waardering

Migrantenorganisaties en politici reageren met lichte verbazing op het vertrek van Van Boxtel uit de Tweede Kamer. Van 'jammer dat hij niet meer tijd heeft gekregen' tot 'voordat hij minister werd, was er nog helemaal geen beleid'....

Begrip overheerst bij migrantenorganisaties voor de persoonlijke afweging van demissionair minister Van Boxtel van Grotesteden- en Integratiebeleid om de D66-fractie en de Kamer te verlaten. Maar Van Boxtels argument dat hij met zijn portefeuille de verpersoonlijking is geworden van het falend beleid van het tweede paarse kabinet, vinden de meeste woordvoerders te kort door de bocht.

Echt negatief wordt 'in het veld' niet geoordeeld over de prestaties van de minister. Hij was een pionier, die te weinig tijd was gegund het complexe vraagstuk van de multiculturele samenleving een duw in de goede richting te geven. Wellicht sprak hij te weinig de taal van de straat en ontbrak het hem aan visionaire vergezichten. Maar in dat opzicht scoort de gehele Nederlandse politiek, inclusief de oppositie, niet bijster goed, zo klinkt kort samengevat de gezamenlijke conclusie.

Slechts een enkeling, zoals Haci Karacaer van de Turkse organisatie Milli Görus, rekent Van Boxtel keihard af op zijn beleid. 'Het is heel goed dat hij, zij het met vertraging, de verantwoordelijkheid neemt voor zijn falen.

'Nog maar kort geleden verdedigde hij met verve de successen van de multiculturele samenleving. Hij was met oplossingen bezig, zei hij. Anderen noemden slechts problemen. Hij heeft weinigen kunnen overtuigen, misschien alleen ingewijden op zijn departement. De successen heeft hij in elk geval niet zichtbaar kunnen maken.'

Directeur Ahmed Aboutaleb van Forum, het instituut voor multiculturele ontwikkeling, oordeelt milder. Hij begrijpt de stap van Van Boxtel wel. 'De grote LPF-aanhang stoelt op onvrede over de multiculturele samenleving. Maar om, zoals Van Boxtel nu doet, daar de gehele verantwoordelijkheid voor te nemen, is niet juist.'

Aboutaleb denkt dat de angst voor het vreemde vooral gericht is op de grote aantallen nieuwkomers. 'Asielzoekers dus en die behoorden niet tot de verantwoordelijkheid van Van Boxtel. Daar gingen Job Cohen en Ella Kalsbeek over, de staatssecretarissen van Justitie.'

Op het terrein van de integratie heeft Van Boxtel goede initiatieven genomen, zegt Aboutaleb. Hij noemt, zoals veel woordvoerders, de invoering van de Wet Inburgering Integratie Nieuwkomers. 'Dat heeft hij goed ter hand genomen en waar mogelijk tijdig bijgestuurd.'

Onzinnig noemt hij de verwachting dat binnen vier jaar eclatante inburgeringssuccessen kunnen worden geboekt. Aboutaleb: 'Integratie gaat verder dan technisch de taal leren. Integratie betekent ook oriëntatie op de geschiedenis, de cultuur, het toetsen van normen en waarden. Een individu heeft daar zeker een decennium voor nodig.'

Said Bouddouft, voorzitter van het Samenwerkingsverband Marokkanen en Tunesiërs (SMT), snapt niet waar de LPF-aanhang van Van Boxtel nu precies op heeft afgerekend. 'Er werden al veel repressieve maatregelen getroffen, die min of meer in de richting gingen van wat de aanhang van de Lijst Pim Fortuyn wenst. De instroom van nieuwkomers is beperkt, gezinsvorming wordt moeilijker.

'Van Boxtel sprak niet de taal van de straat, maar in feite zei hij in zijn notitie over integratie ook dat Nederland vol is. Hij sprak over het beperkte vermogen om buitenlanders te absorberen.'

Effecten van een strenger beleid zijn op korte termijn niet zichtbaar, meent Bouddouft. Als grootste succes van Paars noemt hij het terugdringen van de werkloosheid onder allochtonen.

Van Boxtel, zegt hij, was 'een zeer betrokken bewindsman'. 'Jammer dat hij niet meer tijd heeft gekregen.'

Dat is ook de reactie van Mohamed Sini, die van Van Boxtel de opdracht kreeg een gezamenlijk islamitisch platform van de grond te tillen om als eenduidige gesprekspartner te fungeren voor de regering. Sini, tevens voorzitter van de dialoogbevorderende stuurgroep Islam en Burgerschap, meent dat Van Boxtel integratie als belangrijk beleidsthema op de kaart heeft gezet.

'De multiculturele samenleving vorm geven is een zeer moelijk terrein. Eigenlijk is hij met geen enkele andere minister te vergelijken. Maar hij heeft toch veel in gang gezet. De kwaliteit van inburgering is verbeterd. Hij heeft de discussie aangezwengeld over gedeelde waarden en normen en culturele verschillen.'

Over de plotselinge golf van onvrede die spoelt over het Nederlandse electoraat, tast Sini volstrekt in het duister. 'Het is niet alleen de immigratie. Het gaat ook over veiligheid, onderwijs, zorg. Daar bekommeren allochtonen zich ook om. Zoals ook de dood van Fortuyn voor hen een schok was.'

De migrantenorganisaties zijn aan een nieuwe bezinningsperiode begonnen, zeggen ze bijna unaniem. Ze proberen de stem van de kiezer te duiden en zelf conclusies te trekken welke richting de multiculturele samenleving moet inslaan. Slechts duidelijk is voor hen dat een nieuwe fase is aangebroken.

Ook de gevestigde politieke partijen zijn zich daarvan inmiddels bewust. Het integratievraagstuk is te lang blijven liggen, zegt CDA-specialist Gerda Verburg. 'Pas nadat Paul Scheffer twee jaar geleden het debat openbrak met zijn essay over het multiculturele drama, kreeg Van Boxtel meer ruimte en bevoegdheden.'

Die bevoegdheden had hij volgens haar wel daadkrachtiger kunnen benutten. 'Van Boxtel had toch te veel het geloof dat het vanzelf wel goed zou komen. Net als de PvdA en GroenLinks overigens.'

Verburg is wel enthousiast over zijn plan om mensen die in het kader van gezinshereniging naar Nederland komen, een deel van de inburgering zelf te laten betalen.

Net als 'in het veld' wordt Van Boxtel in Den Haag geroemd om het feit dat hij het integratievraagstuk op de agenda heeft gezet. 'Iedereen zeurt wel dat het niet opschiet met het integratiebeleid', zegt GroenLinks-Kamerlid Femke Halsema, die veel met hem te maken had in de Tweede Kamer. 'Maar voordat hij minister werd,wás er nog helemaal geen beleid.'

VVD'er Jan Rijpstra is vol lof over het grotestedenbeleid van Van Boxtel. Als de minister nog een paar jaar had kunnen aanblijven, had hij dezelfde successen in het integratiebeleid kunnen hebben, denkt hij. 'Hij was een aardig eind op weg.'

Zonder uitzondering zijn de Kamerleden verrast over het vertrek van Van Boxtel. 'Jammer', zegt Halsema. 'Zo'n linkse straatvechter kunnen we nu goed gebruiken in de oppositie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden