INTERVIEW

Van Boxtel: 'Brussel straft verzekeraar voor dure klanten'

Menzis staat bewoners van arme wijken graag ten dienste, maar het budget en regels uit Brussel dwingen bijna om hen te selecteren, zegt Roger van Boxtel.

Roger van BoxtelBeeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Na een decennium topman van zorgverzekeraar Menzis te zijn geweest, houdt Roger van Boxtel ermee op. Volgend jaar april draagt hij het stokje over aan zijn de huidige financiële man, Ruben Wenselaar. En vorige week kondigde Van Boxtel ook al aan te stoppen als fractievoorzitter van D66 in de senaat. Het denken over deze stappen begon vorig jaar tijdens een lange vakantie met zijn vrouw. Maar wie denkt dat hij is uitgeblust, slaat de plank mis. '60 is het nieuwe 40! Ik ben toe aan een nieuwe uitdaging', zegt Van Boxtel glunderend op zijn hoofdkantoor in Wageningen.

Van Boxtel was al topman toen drie ziekenfondsen en twee particuliere ziektekostenverzekeraars fuseerden tot Menzis, de vierde zorgverzekeraar. Dat was in de aanloop naar het nieuwe zorgstelsel dat in 2006 werd ingevoerd. 'Dat was na dertig jaar praten. Het gebeurt altijd om vijf voor twaalf, zo'n grote systeemwijziging.'

Waarom kan dat nooit anders in Nederland?

'Het is voor politici voortdurend de spanning om je bestaande electoraat tevreden te houden. In de politiek hoef je het toekomstige electoraat niet primair tevreden te houden. Dat hindert de slagkracht om veranderingen door te voeren die nodig zijn. Dat zie je nu ook met de langdurige zorg. De manier waarop we die organiseerden, was totaal onhoudbaar. Dat was al jaren duidelijk. De verandering die het kabinet nu doorvoert, is hoogst noodzakelijk. De gemeenten krijgen een grote rol en de zorgverzekeraars gaan de wijkverpleging regelen. Dat is zo mogelijk een nog grotere verandering dan de zorgverzekering uit 2006.'

Gaat het de zorgverzekeraars lukken om de verantwoordelijkheid voor de wijkverpleging over te nemen?

'Ja. Maar die verandering heeft ook grote financiële gevolgen. Kijk, Menzis is een sociale verzekeraar. Onze populatie zit in gebieden waar veel mensen veel zorg consumeren. Daar kunnen ze niets aan doen, dat is gewoon zo. Oost-Groningen, Twente, in Den Haag het Laakkwartier, de Schilderswijk en wat belendende wijken. Dat doe we graag, dat zijn van oudsher onze verzekerden.

'Maar nu krijg ik op twee manieren straf voor onze moeilijke populatie. Eerst vanuit politiek Den Haag. Zorgverzekeraars krijgen budget voor de wijkverpleging. Maar het verdeelsysteem is in ons nadeel. Menzis komt volgend jaar zeker 10 miljoen euro tekort. Dat gaat oplopen naar 70 miljoen per jaar.

'Brussel straft ons ook. Zorgverzekeraars moeten vermogens opbouwen om klappen op te vangen. Oké. Maar omdat wij een populatie hebben die veel zorg gebruikt, moeten we extra vermogen opbouwen. De spanning op het weerstandsvermogen van Menzis wordt nu groot.

'Die straffen verslechteren onze positie ten opzichte van de concurrenten. Dat dwingt bijna tot risicoselectie, maar dat was nooit de bedoeling van ons stelsel. En ik zou het ook niet willen. Maar het vervelende is dat zorgverzekeraars al op risico's selecteren.'

Hé, dat mag toch niet?

'Niet voor de basisverzekering maar wel voor de aanvullende verzekering. Je mag weliswaar de basisverzekering bij de ene verzekeraar afsluiten en bij een andere een aanvullende verzekering, maar in de praktijk doet vrijwel niemand dat.

'Wie met een aanvullende verzekering van verzekeraar wil veranderen, wordt steeds vaker geconfronteerd met voorwaarden voor die aanvullende polis. Dat werkt meteen als drempel voor de basisverzekering, waar geen voorwaarden mogen worden gesteld. Sommige mensen denken dan: dan neem ik daar ook maar geen basisverzekering. Ik vind het echt een zorgpunt. Dan lopen sommige mensen elders tegen gesloten loketten op omdat ze een te hoog risico op hoge rekeningen vormen. En het kan niet zo zijn dat de verzekeraar die het loket wel openhoudt en fier die sociale grondgedachte waarborgt, om bedrijfseconomische redenen moet stoppen.'

Volgens minister Schippers van Volksgezondheid doen zorgverzekeraars niet of nauwelijks aan risicoselectie bij aanvullende verzekeringen.

'Het gebeurt wel. Binnen Zorgverzekeraars Nederland (de lobbyclub, red.) hebben we daar heel harde gesprekken over gevoerd. Kijk, van oudsher geldt voor een gebitsverzekering een wachttijd van een jaar voor grote, dure ingrepen - kronen, bruggen, dat werk. Maar dat wordt nu breder toegepast.

'Dat is formeel toegestaan. Maar het wordt nu ook gebruikt als indirecte risicoselectie voor de basisverzekering. Dat tornt aan de solidariteit, aan de basis van het zorgstelsel. Ik roep de andere zorgverzekeraars op: óf we houden maat met die risicoselectie óf we gaan het allemaal doen. Met alle risico's van dien.'

Doet de Nationale Zorgautoriteit (NZA) haar werk niet goed?

'Nou, ik vind dat NZA daar héél erg scherp op moet toezien, ze moeten daar met een vergrootglas op zitten. Een paar jaar geleden zeiden ze: we zien dat een paar dingen bij de basisverzekering niet goed lijken te gaan. Dan denk ik: dan is het al gebeurd.

'Vorig jaar zeiden ze: we vinden dat het zo echt niet langer kan. Toen is een eind gemaakt aan die praktijken met de basisverzekering. Maar nu zie je het terugkomen via de aanvullende verzekering. De NZA deelt een gele kaart uit, maar die rode trekken ze niet. Ik vind: laat als toezichthouder je tanden zien. De toezichthouder is de hoeder van het solidaire stelsel. Het mag wel een tandje scherper, doortastender.'

Hoe kijkt u naar de discussie over topsalarissen met het oog op uw eigen loonstrookje? U verdient 280 duizend euro, exclusief werkgeverslasten, plus een ton voor uw pensioen.

'Laat ik eerst eens beginnen te zeggen dat mijn salaris onder het toegestane maximum ligt. We hebben een richtlijn met de minister afgesproken dat zorgverzekeraars niet onder de gewone Wet normering topinkomens vallen. Wij hebben een apart regime. Al die mensen die erover twitteren, weten dat niet. Wij zijn niet hetzelfde als burgemeesters, wethouders en topambtenaren. Wij zijn een 100 procent risicodragend bedrijf dat een publieke taak uitvoert.

'Er is een afspraak gemaakt tussen de minister en de branche. Max 3 ton exclusief pensioen. Daar zit ik onder. Kun je zeggen: geen vuiltje aan de lucht, maar zo cynisch wil ik niet zijn. Ik draag verantwoordelijkheid voor een heel groot bedrijf, waar heel veel geld in omgaat en heel veel mensen in werken. Er zijn heel veel mensen die het moeilijk hebben met een laag of modaal inkomen. Dat zijn ook mijn verzekerden, ik heb daar oog voor. Maar het is raar te zeggen: die moeten inleveren, die lui met 3 ton, om dat probleem op te lossen. Daar zit geen causaliteit tussen.

'Hoe denk je dat ik het ervaar dat ik een keer in een vliegtuig stapte en daar een gratis Telegraaf kreeg uitgedeeld waar ik in een lijstje graaiers stond, op de voorpagina met de Vestia-baas en nog iemand. Maar we hebben nog nooit iets aangericht dat met graaien te maken had. Als ik 1 procent miscalculeer - dat kost Menzis 50 miljoen - dan zegt mijn raad van commissarissen: Van Boxtel, de groeten. Zonder gouden handdruk. Allemaal afgeschaft. De kwaliteit van de governance is bepalend. De commissarissen en de ledenraad zijn de kritische massa en rekenen je af. Want let wel: zorgverzekeraars zijn coöperaties, maar het vermogen, het bedrijf is van de leden, van de verzekerden. Dat wordt weleens vergeten in de valse debatten over marktwerking in de zorg.'

Roger van Boxtel van D66 houdt een overwinningsspeech in 2011.Beeld ANP

CV Roger van Boxtel

8 februari 1954 Geboren in Tilburg

1975-1981 Studeert Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam

1977 Wordt lid van D66

1981-1986 Beleidsmedewerker VNG

1987-1994 Organisatieadviseur

1994 Tweede Kamerlid

1998-2002 Minister Grote Steden en Integratiebeleid

2002-2004 Directievoorzitter Menzis Zorg

2004-2014 Voorzitter raad van bestuur Menzis

Consumentenbond: premie kan veel lager

De zorgverzekeringspremie kan komend jaar flink omlaag, zegt de Consumentenbond. De vier grote zorgverzekeraars hebben over 2013 immers flinke winst geboekt en maar liefst 9,7 miljard euro in kas. Dat is een stuk meer dan nodig is.

Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat de winst van Achmea, CZ, Menzis en VGZ is gestegen tot 1,4 miljard euro. Dat is ruim 16 procent meer dan in 2012. Per verzekerde is 116 euro winst gemaakt. VGZ maakte zelfs 159 euro winst per verzekeringnemer. Achmea, CZ, VGZ en Menzis hebben samen ruim 90 procent van de markt in handen.

De directeur van de Consumentenbond, Bart Combée, zegt dat de verzekeraars 5,8 miljard euro meer aan reserves hebben dan wettelijk verplicht is. De bond vindt het dan ook niet meer dan eerlijk dat de zorgverzekering wordt verlaagd en de consument eenmalig een paar tientjes in zijn zak kan steken.

Volgens VVD-Kamerlid Arno Rutte zal een eenmalige premieverlaging nu ertoe leiden dat er minder geld is om de komende jaren het stijgen van de premie af te remmen. Een woordvoerster van Koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland relativeert de genoemde bedragen. 'Als je de reserves van alle zorgverzekeraars bij elkaar zou investeren in de zorg, dan kan Nederland daar maar drie maanden mee vooruit.' ANP

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden