Van Bijsterveldt laat de boel uit elkaar spatten

Job Cohen mateloos populair onder Amsterdamse jongeren

Niks nieuws onder de zon, met de uitspraak van minister van Bijsterveldt dat ze de onderwijssegregatie niet langer wil bestrijden. Het regeringsbeleid op dit punt stelde nooit veel voor. Het waren vooral gemeenten en ouders die zich inspanden om zwarte en witte scholen meer gemengd te maken. Toch heeft Van Bijsterveldts uitspraak grote symbolische waarde. En daarmee ook praktische. Want in beleid is het effect van woorden vaak groot.

De grote macht van het woord blijkt bijvoorbeeld uit het onlangs verschenen onderzoek Flexibele burgers van Inge van der Welle. De boodschap van voormalig burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, dat hij ‘de boel een beetje bij elkaar wilde houden’ heeft in Amsterdam veel effect gehad, zo blijkt uit het onderzoek. De boodschap had onmiskenbaar invloed op het vertrouwen van Amsterdammers. Dat het in Amsterdam het afgelopen decennium hierdoor ondanks alles rustig is gebleven, is daarmee niet aangetoond, maar wel waarschijnlijker geworden.

Geweldig
‘Heb je ooit een sympathiekere man gezien? Dat vind ik geweldig. Ik vind dat hij heel tolerant is’, zegt Lermi, een 30-jarige Amsterdammer van Turkse afkomst. ‘Ze zeggen wel dat hij alleen maar thee drinkt met die probleemjongeren’, maar dan snap je niet waar het om gaat, vindt Lermi. Hij verwoordt hiermee de heersende mening onder Amsterdamse jongvolwassenen in 2007 en 2008, ten tijde van het onderzoek en het burgemeesterschap van Cohen.

Cohen blijkt goed bekend en razend populair bij de 1.100 twintigers die zijn ondervraagd voor het boek Flexibele burgers. De meesten kenden en waardeerden Cohen’s credo. Op belangrijke momenten trad Cohen ermee naar buiten en wekte daarmee hun vertrouwen. Vertrouwen genoot Cohen onder 82 procent van de autochtone, 75 procent van de Marokkaanse, 67 procent van de Turkse en 62 procent van de Surinaamse twintigers.

De meesten kenden geen andere politici dan Cohen. Het vertrouwen in Cohen werkte zodoende door in hun vertrouwen in de gemeente, de politiek en de PvdA. Marokkaanse Amsterdammers stemden bijvoorbeeld in 2006 twee keer zo vaak op de PvdA als de gemiddelde Amsterdammer en drie keer zo vaak als de gemiddelde Nederlander.

Plek
De nieuwe Amsterdammers voelen zich dan ook goed op hun plek in de stad. Ondanks regelmatige ervaringen van discriminatie in het uitgaansleven, de publieke ruimte en op de arbeidsmarkt. Meer dan 90 procent van de Turkse en Marokkaanse jongere Amsterdammers voelt zich thuis in de stad, bijna 90 procent is trots op Amsterdam, en meer dan 80 procent voelt zich met de stad verbonden.

De grote macht van het woord is temeer interessant, omdat er heden ten dage aan het gesproken (en geschreven) woord nauwelijks invloed wordt toegeschreven. Ook dit kabinet ziet zich als de club van geen woorden, maar daden. Preken heeft niet eens meer zin voor eigen parochie. Wie het toch nodig vindt het volk toe te spreken, moet in elk geval gespierde taal uitslaan en forse maatregelen beloven. We leven in de tijd van daden, hoogstens opgeleukt met beelden.

Boodschap
Dat de boodschap de boel bij elkaar te houden toch zo effectief is, moet Van Bijsterveld te denken geven. Vermoedelijk denkt ze dat haar uitspraken weinig doen: ze kondigt immers geen harde maatregelen aan. Maar ook al gaat er geen cent minder naar het tegengaan van segregatie, toch zullen gemeenten, scholen en ouders die er aan werken, zich door haar woorden in de steek gelaten voelen.

Van Bijsterveldt zegt eigenlijk: laten we de boel niet bij elkaar houden. Ik ga niet meer voor interetnische samenhang, ik ga alleen nog voor kwaliteit. Waarbij kwaliteit gereduceerd wordt tot leren rekenen en taal. Kennis van de samenleving en vaardigheden daarmee om te gaan, vallen buiten deze enge definitie van kwaliteit.

De kern van haar boodschap is dus: Ik wil de boel niet langer bij elkaar houden. Ik laat de boel uit elkaar spatten. Wat kinderen over de samenleving leren, vind ik niet belangrijk, mij interesseren alleen taal en rekenen. Ook deze boodschap gaat werken. Als de regering dit beleid steunt, moet zij ook nu al verantwoordelijkheid nemen voor wat deze boodschap gaat doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden