Van Basten: kritiek werd me te veel

Op een woensdag in de RAI vertelt Marco van Basten honderduit. Over zijn tijd als bondscoach, over Ajax en hoe hij stuk liep op zijn onervarenheid.

AMSTERDAM - Nadat Hans van Breukelen eind vorig jaar zijn boek Winnen had gepresenteerd, stuurde de oud-doelman van het Nederlands elftal ook een exemplaar naar Marco van Basten met het verzoek erop te reageren. 'Dat kan wel een paar weken duren, want ik ben geen lezer.' Woensdag erkende Van Basten in de RAI in Amsterdam dat hij het boek over mentale weerbaarheid in anderhalve dag had uitgelezen. 'Een record', zei hij er bij.


Daarvoor waren twee duidelijke oorzaken, zo zei Van Basten tijdens de studiedag waar het thema van boek centraal stond. De onderwerpkeuze van Van Breukelen en Van Bastens ambitie om na zijn vertrek bij Ajax de trainersloze periode tot zijn volgende baan - per 1 juli treedt hij in dienst bij Heerenveen - te benutten om zijn kennis te vergroten en zijn vakmanschap te versterken. 'Ik was gefascineerd en voelde me zeer betrokken bij zaken die Hans over mentaliteit en communicatie aansneed.'


Daar ook zat volgens Van Basten de grootste pijn uit zijn trainerscarrière. 'Toen ik bondscoach werd, had ik het gevoel dat ik als een 5-jarige van het instructiebad in het diepe werd gegooid, zonder dat er een haak was waaraan ik me kon vastklampen. Achteraf ben ik veel te gemakkelijk meegegaan in de druk die na het EK van 2004, waar Dick Advocaat aan zijn einde kwam, door Johan Cruijff, De Telegraaf en mijn vriend en assistent John van 't Schip op me is uitgeoefend. In feite voelde ik me uitermate oncomfortabel in die positie omdat ik totaal onervaren was in het leidinggeven aan een organisatie. Dat leidde tot een enorme stress.'


Hij noemt het tekenend voor zijn carrière: de op handen gedragen stervoetballer van wie wordt verwacht dat hij de zaken in een totaal andere functie opnieuw naar zijn hand kan zetten. 'Toen na het Nederlands elftal zich de kans voordeed Ajax te trainen, ben ik daaraan met de beste verwachtingen begonnen. Ik twijfelde niet, mocht investeren, maar het elftal presteerde minder dan verwacht. Er kwam kritiek, kritiek die ik als speler niet had gekend. Dat werd zo erg dat ik op een gegeven moment heb gezegd: ik kap ermee, het werd me te veel.'


In de RAI zegt hij duidelijk: 'Trainen leer je door het doen, dit is een echt ervaringsvak. Ik ben vijf jaar trainer geweest op basis van mijn gevoel. Wat dat betreft heeft Frank de Boer (coach van Ajax, red.) het beter gedaan. Die heeft via de cursus goed om zich heen gekeken, met een jeugdelftal gewerkt en zijn grenzen voortdurend verlegd. Ik ben te snel gegaan. Ik miste de uitrusting die je wel degelijk nodig hebt.'


Marco van Basten heeft sindsdien in zichzelf geïnvesteerd. 'Ik wilde terugkomen met meer bagage. Het gaat me er ook niet om te weten waar mijn plafond als trainer ligt. Ik wil goed en prettig werken vanuit mijn overtuiging dat ik de materie beheers. Ik heb heel bewust cursussen gevolgd.'


Van Basten maakt er geen geheim van dat hij zich frisser voelt dan ooit dankzij de extra kennis die hij de afgelopen jaren heeft opgedaan. Hij blijft het kind dat zijn droom van een topsportcarrière waarmaakte. De bal was zijn wapen, eerzucht de motor van zijn persoonlijke ontwikkeling.


Van de trainers die hem hielpen om zichzelf als speler te verbeteren en hem nu nog trainersinzicht verschaffen, noemt hij Johan Cruijff als eerste. 'Met zijn gevoel voor positiespel leerde hij Ajax als team hoe verdediger Ronald Spelbos ruimte kreeg om de lange pass te geven waaruit ik zoveel heb gescoord. Daar ligt mijn uitdaging.'


Lessen voor het leven, hij heeft ze in overvloed. Van de hemel, als Europees voetballer van het jaar, tot de hel toen bleek dat zijn enkel blijvend letsel vertoonde en hij niet eens meer twintig minuten op de golfbaan kon staan. 'Ik was plotseling mank. We zijn naar Monaco gegaan, waar ik heel veel sliep. Als ik wakker werd, had ik het idee dat het leven niets voorstelde. Totdat ik op een beachvoetbaltoernooi een jongen zag die zo goed was dat ik hem vroeg waar hij als prof had gespeeld. 'Ik ben al op mijn 16de afgekeurd', zei hij. Toen dacht ik: laat mij maar blij zijn met mijn mooie jaren. Als trainer breekt nu een nieuw tijdperk aan.'


Marco van Basten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden