Van Agt: 'Israël zijn gang laten gaan, is ontrouw aan onze grondwet'

Oud-premier Dries van Agt (CDA) sprak vandaag, na ruim drie decennia van afwezigheid, weer in het parlement, 'nu zonder sterren of strepen'. In 1982 droeg hij het premierschap over aan partijgenoot Ruud Lubbers. In 2013 is Van Agt een ander man, hij is fel criticus van de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden. In de Kamer pleitte hij vandaag voor het slopen van de Israëlisch muur. De Kamer toonde zich verdeeld.

Dries van Agt met op de achtergrond de Palestijnse vlag. Beeld ANP

De nog altijd eloquente oud-premier begon zijn betoog als volgt: 'Graag zou ik deze inleiding zijn begonnnen met een leukere zin dan de volgende: ik merk nu dat ik mijn bril ginds ergens heb achtergelaten.' Nadat hij zijn bril terughad, kwam hij ter zake. Hij was in de Kamer om het burgerinitiatief 'Sloop de muur' toe te lichten. Zijn petitie kreeg 65.000 handtekeningen.

Zijn betoog was eenvoudig: De Israëlische muur rond en op Palestijns gebied is een schending van internationaal recht. Het feit dat Nederland daar niet tegen optreedt, is ontrouw aan de eigen grondwet. Van Agt pleit voor sancties: een visumplicht voor Israëli's, beëindiging van militaire samenwerking, in elk geval geen verdere intensivering van samenwerking.

Van Agts verhaal kreeg geen onverdeelde bijval in de Tweede Kamer. ChristenUnie-politicus Joël Voordewind hield een scherf van een raket omhoog ter illustratie van de raketten die uit Gaza op Israël zijn afgeschoten en de aanslagen die voor de bouw van de muur plaatsvonden. Hij nam het op voor het recht van Israël om zichzelf te verdedigen.

Zorgen
SP, GroenLinks en D66 deelden wel de zorgen van Van Agt over de onrechtmatigheid van de muur. Sjoerd Sjoerdsma van D66 pleitte voor het niet verder verstevigen van de banden met Israël: 'Een pas op de plaats.' Han ten Broeke van de VVD stelde dat juist in deze tijd samenwerking met Israël van groot belang is. Alleen samenwerking kan een stap zijn richting 'die vrede die we allemaal willen', zei Ten Broeke.

De Kamer blijft, ook na het pleidooi van Van Agt, langs dezelfde lijnen verdeeld. De sancties waar de oud-premier voor pleit, komen er niet omdat een meerderheid van de Kamer daar tegen is. Aan de ene kant staan PVV, SGP, ChristenUnie en het CDA, partijen die ieder om eigen redenen sympathie voelen voor Israël. Aan de andere kant van de Kamer staan de SP, GroenLinks en D66, partijen die kritisch zijn over Israël en de bezetting van Palestijns gebied.

VVD en PvdA lijken op dit complexe dossier enigszins in elkaars richting te zijn opgeschoven. Zo kondigde minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans onlangs aan dat op producten uit Palestijnse gebieden niet mag staan: gemaakt in Israël. Maar naast een kritische houding tegenover het beleid van Israël is deze nieuwe coalitie, net als de vorige van VVD, CDA en PVV, ook voorstander van het verstevigen van de relatie met Israël.

Kabinetsstandpunt
Minister Timmermans reageerde ook op de petitie van Van Agt. Hij zei dat het kabinet van mening is dat de bouw van de muur illegaal is daar waar die op Palestijns grondgebied is, danwel wordt gebouwd. Nederland deelt volgens de minister met de rest van de Europese Unie. Timmermans is sinds zijn aantreden in november nog niet in Israël geweest en heeft dus nog niet persoonlijk het kabinetsstandpunt over de muur over kunnen brengen.

Hij zei dat het voor de Israëlische premier Netanyahu en de Palestijnse leider Abbas waarschijnlijk de laatste kans is om tot een tweestatenoplossing te komen. Sancties tegen Israël brengen vrede tussen beide partijen niet dichterbij, meent Timmermans. 'Nu het roer omgooien' zou volgens hem in de weg staan van pogingen van de Verenigde Staten om Israël en de Palestijnen weer om tafel te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.