Van Aartsen voegt nieuwe misstap toe aan zijn cv

DE belangrijkste vaardigheid die Jozias van Aartsen in zijn nog korte carrière als minister van Buitenlandse Zaken heeft getoond, is het vermogen om weerstand op te roepen....

Deze week liep de toch al moeizame relatie met China een nieuwe buts op. Van Aartsen viel lof ten deel voor zijn 'ferme' beslissing een dag voor vertrek niet naar Peking te gaan. De geplande ontmoeting van 'mensenrechtenambassadeur' R. Jones-Bos met vertegenwoordigers van de Falun Gong-beweging vond geen genade in Chinese ogen, waarop Van Aartsen besloot een 'rimpeling' voor lief te nemen en in Den Haag te blijven.

Toch is het afgelasten van de reis in de eerste plaats een zoveelste misser op de treurige conduitestaat van deze hulpbehoevende VVD-minister. Meteen na zijn aantreden joeg hij zijn ambtenaren in de gordijnen met opmerkingen over 'sleetse carrièrepatronen'. De diplomaten zouden beter een voorbeeld kunnen nemen aan loopbanen bij Shell of de kwaliteit van de ambtenaren op Van Aartsens vorige ministerie, Landbouw.

Daarna kwam de bewindsman meerdere keren in aanvaring met zijn collega's in de Europese Unie. Te snel meldde Van Aartsen dat de bombardementen tegen Servië op punt van beginnen stonden. Voorbarig was, na de eerste ronde in de Joegoslavische presidentsverkiezingen, zijn advies aan de oppositie een tweede ronde te slikken. Nog diezelfde week verjoeg het opstandige volk president Milosovic.

Premier Kok wees Van Aartsen openlijk terecht, de bewindsman dacht aan aftreden, maar deed het niet en werd kort daarop door de premier onkundig gehouden van het sneven van Jan Pronks kandidatuur voor de VN-post van Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen. Kok had het niet aangedurfd zijn zwalkende minister te informeren.

Het mislukken van de reis naar China past in het hierboven geschetste patroon. De benoeming alleen al, vorig jaar onder Van Aartsens bewind, van een speciale ambassadeur voor de mensenrechten, roept de vraag op of er niet een effectievere manier te bedenken is om vorm te geven aan de even naïeve als nobele vaderlandse geestesgesteldheid dat de hele wereld een pleegkind is van Nederland. Een ambassadeur voor de mensenrechten heeft veel weg van een stille diplomaat die op de grote trom moet slaan en dat klinkt als een contradictio in terminis.

Los daarvan was de gevoeligheid van een ontmoeting met een beweging die de Chinese machthebbers onwelgevallig is, voorspelbaar. Kennelijk is Van Aartsen er niet in geslaagd zijn dienst afdoende te waarschuwen voor die open zenuw. Geen wonder, als je je entree maakt met een diskwalificatie van het eigen personeel.

Het resultaat is dat de Falun Gong het gewenste gesprek niet kreeg, dat de Chinezen hun zin wél kregen, en dat de minister een week lang tegen een lege agenda aankeek. Van Aartsen maakte van de nood een deugd en poogde met een 'ferm' optreden zijn geschonden aanzien in de Kamer, waar hij al twee jaar lang weigert fouten toe te geven, te herstellen. Niettemin kan de trieste balans geen andere zijn dan dat Jozias van Aartsen voor het ministerschap van Buitenlandse Zaken de vereiste finesse en intuïtie mist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden