Van 28 april tot 3 juni 2002

Internationale diplomatie boekt enig resultaat: Huisarrest Arafat opgeheven, Palestijnen verlaten Geboortekerk, Onderzoeksteam Jenin ontbonden, Arafat kondigt hervorming aan, Ontslag ministers stort Israël in politieke crisis.

28 april: Israël zal huisarrest Arafat opheffen
Arafat en de Israëlische regering gaan akkoord met een Amerikaans-Brits compromisvoorstel waarin Israël belooft binnenkort het huisarrest van Arafat op te heffen en de beide partijen instemmen met het idee dat Amerikaanse en Britse cipiers de Palestijnen gaan bewaken die zijn veroordeeld wegens de moord op de Israëlische minister Ze’evi. (De regering –Sharon blijft evenwel gekant tegen de VN-missie die onderzoek wil doen in Jenin). Het akkoord wordt overschaduwd door een Israëlische aanval op Hebron, waarbij negen Palestijnen (onder wie 6 burgers) worden gedood. Een dag later trekt het leger zich terug. Vier dagen na het akkoord verdwijnen de Israëlische tanks voor het hoofdkwartier van Arafat. Hij kan (voor het eerst in vijf maanden) zijn hoofdkwartier weer verlaten en staat het hem vrij om te reizen op de Westelijke Jordaanoever, in de Gazastrook en in het buitenland.

30 april: Grote groep Palestijnen verlaat de Geboortekerk
Voor het eerst sinds de Israëlische belegering van de heilige Geboortekerk in Bethlehem verlaat een grote groep Palestijnen (26) de kerk. Onder hen zouden zich geen militanten bevinden die Israël wil berechten. De omsingeling van de Geboortekerk duurt nu een maand en begon toen zo’n tweehonderd Palestijnse strijders en burgers zich in het heiligdom verschansten. Israël heeft het gemunt op dertig militanten. Zij hebben de keuze tussen berechting in Israël of verbanning naar het buitenland. De Palestijnen hebben het aanbod afgewezen. Zij willen naar de Gazastrook, waar Palestijnse juristen de beschuldigingen jegens hen in behandeling zouden moeten nemen.

2 mei: Arafat vrijgelaten: Arafat vrijgelaten uit hoofdkwartier Ramallah
Nadat de verdachten van de moord op de Israëlische minister Ze’evi onder Amerikaanse/Britse bewaking zijn gesteld volgens het akkoord tussen Arafat en Sharon, trekt Israël zijn tanks terug voor het hoofdkwartier van Arafat. Voor het eerst in vijf maanden staat het Arafat vrij te reizen op de Westelijke Jordaanoever, in de Gazastrook en in het buitenland. Met de beperkingen aan Arafats bewegingsvrijheid wilde Israël hem dwingen om harder op te treden tegen Palestijnse militanten en om meer te doen om aanslagen op Israëli’s te voorkomen. Als Arafat zijn kantoor uitkomt maakt hij een V-teken. Honderden toegestroomde Palestijnen juichen hem toe terwijl hij in een limousine stapt voor een rondrit door Ramallah.

2 mei: minister Powell kondigt conferentie M-Oosten aan
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, kondigt aan dat hij deze zomer een vredesconferentie wil houden om een oplossing te vinden voor het Israëlisch-Palestijns conflict. Bijna twee weken later laat Israël weten pas over vrede te willen onderhandelen als de Palestijnse Autoriteit interne hervormingen heeft doorgevoerd. De roep om hervorming komt bovenop de oude eis voor totale stopzetting van het geweld. Sharons vrijheid bij vredesonderhandelingen is intussen erg ingeperkt. Op 12 mei stemt een meerderheid van zijn eigen Likud-partij op een partijconferentie voor een motie van oud-premier Netanyahu om de stichtinng van de Palestijnse staat nooit toe te staan.

2 mei: Onderzoeksteam Jenin ontbonden
De secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, besluit het onderzoeksteam onder leiding van de Finse oud-president Ahtisaari te ontbinden, omdat Israël weigert mee te werken. De regering-Sharon blokkeert de VN-missie uit vrees voor eenzijdige conclusies. Het team zou onderzoeken of er in het Palestijnse vluchtelingenkamp in Jenin sprake was van een massaslachting door het Israëlische leger. De VN-Veiligheidsraad overweegt een minder omvangrijk onderzoek te laten doen.

7 mei: 16 doden bij aanslag in Israël
Bij een zelfmoordaanslag in een biljartzaal in Jeruzalem vallen zestien doden. Meer dan zestig gewonden moeten naar het ziekenhuis. De aanslag wordt opgeëist door Hamas.

10 mei: Beleg Geboortekerk Bethlehem ten einde
Het Israëlische leger maakt een einde aan de belegering van de Geboortekerk in Bethelehem. 26 gewapende Palestijnen worden verbannen naar de Gazastrook. Palestijnse burgers die in de kerk opgesloten waren krijgen zonder meer hun vrijheid terug. Deze doorbraak in de vijf weken lange impasse is het gevolg van bemiddeling van de EU. Afgesproken is dat dertien, door Israël gezochte, militante Palestijnen in EU-landen onderdak zullen krijgen. Over de uitvoering van dit plan zijn de landen het echter niet eens. Een aantal landen weigert de Palestijnen op te nemen. Uiteindelijk worden ze verdeeld over Spanje, Italie, Griekenland, Ierland, Portugal en Belgie. Dan is er dicussie over de status van de mannen. Zijn het terroristen of vrije burgers? Besloten wordt dat de groep uiterlijk een jaar in de gastlanden mag verblijven en d mannen vrij mogen reizen naar andere lidstaten. Ook mogen ze werken en studeren in de gastlanden.

15 mei: Arafat kondigt hervorming aan
Arafat kondigt hervormingen aan in de Palestijnse Autoriteit en geeft vergissingen toe. In een speciale toespraak tot de Wetgevende Raad in Ramallah belooft hij ook nieuwe verkiezingen. In Gaza heerst echter veel cynisme over zijn plannen. Abdullah Hourani, hoofd van het politieke comite van de Palestijnse Nationale Raad, het hoogste orgaan van de PLO vreest dat de hervormingen die de Palestijnen zelf willen: meer democratische controle over de leiding, een onafhankelijke rechterlijke macht en harder optreden tegen corruptie, niet aan bod zullen komen. De Israëlische regering noemt de opmerkingen van Arafat totaal onvoldoende. Enkele dagen later zegt Arafat dat hij pas vrije verkiezingen wil uitschrijven als Israël zich heeft teruggetrokken uit de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Israëlische troepen zijn op die dag Nablus en Jenin binnengevallen.

20 mei: Ontslag ministers stort Israël in politieke crisis
De wereldwijde crisis in de high-techindustrie en de intifada storten Israël in een economische crisis. Daar komt een politieke crisis bij nadat het parlement tegen de economische noodmaatregelen van de regering stemt. Sharon ontslaat kabinetsleden van de ultra-orthodoxe partijen die tegen bezuinigingen stemmen. De crisis wordt tien dagen later opgelost als de ultra-orthodoxe Shas toezegt om voor de maatregelen te stemmen.

26 mei: Israël kiest voorlopig voor korte invallen
Israël bezet Qalqiliya op de Westoever nadat het eerder kortstondig Bethelehem was binnengevallen. Ook heeft het leger twee dagen Tulkarem bezet. Israël gaat nog meer korte invallen uitvoeren in Palestijnse steden om zelfmoordacties te voorkomen. Dat kondigt minister van Defensie Ben-Eliëzer aan. De week voorafgaand aan de nieuwe golf van korte invallen werd Israël getroffen door een groot aantal zelfmoordaanslagen of pogingen daartoe.

30 mei: Arafat tekent basiswet
Aan de vooravond van een aantal nieuwe (Europese en Amerikaanse) diplomatieke verkenningsmissies tekent Arafat een basiswet waaruit een Palestijnse grondwet kan voortkomen. De wet lag al vijf jaar in de lade, na te zijn aangenomen door de Palestijnse Wetgevende raad (het parlement). In de wet worden onder meer een onafhankelijke rechterlijke macht en journalistieke vrijheden vastgelegd.

3 juni: Vrijspraak verdachte moord minister Israël
De hoogste rechtsinstantie van de Palestijnse Autoriteit gelast de vrijlating van Ahmed Saadat, de leider van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), de radciale militie die vorig jaar de Israëlische minister van Toerisme Rehavam Zeevi vermoordde. Het kabinet van Arafat besluit echter dat Saadat gevangen blijft wegens ‘Israëlische dreigementen.’ Israël reageert woenden op de uitspraak. ‘Dit is een schending van de afspraken. Als hij wordt vrijgelaten zullen wij onze gevolgen moeten trekken’, zegt een regeringswoordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden