Valse biljetten als museumstuk

Voor het meest stichtende evenement op de Chinese tentoonstellingsagenda van deze maand moet je zijn in het Militair Museum in Peking....

Van onze correspondent Jan van der Putten

In de tijd dat met Mao ook de armoe regeerde, was China corruptievrij. Niet alleen was er niets om te stelen, maar het was ook ideologisch ondenkbaar. In het partijkader, eens het morele puikje van de natie, is intussen het rot gekomen, die de hele partij dreigt aan te tasten. De strijd tegen de corruptie in eigen kring is voor de communistische partij een strijd geworden voor haar eigen overleving.

Vraag een Chinees naar de grootste misstand, en hij zal niet de vervolging noemen van andersdenkenden, de persbreidel of de afgrond tussen rijk en arm. Nee, het ergste vindt hij de corruptie. De hoogste leiders vinden dat ook, want corruptie ondermijnt het vertrouwen in de partij en jaagt de sociale onvrede naar een explosief niveau.

De hoogste tijd dus voor een tentoonstelling die moet laten zien dat de overheid die gesel voorbeeldig bestrijdt. Het Militair Museum is een monster van een stalinistisch paleis. Reuzenportretten van de aartsvaders Marx, Engels, Lenin en Stalin en een reusachtige Voorzitter Mao bewaken de entreehal, terwijl politie en veiligheidspoortjes de toegang tot de expositie bewaken.

Lange rijen foto's, teksten, objecten en videobeelden moeten aantonen dat de boeven krachtig worden aangepakt. Allerhande criminelen passeren de revue: vervalsers van bankpassen en importvergunningen, smokkelaars, bankrovers, valsemunters. Voor de zekerheid bewaakt een agent een koffer vol valse bankbiljetten.

Er is veel bekijks voor een luxe kamer vol dure drankflessen, het nagebouwde hoofdkwartier van een oplichter die goedgelovige spaarders 150 miljoen gulden afhandig heeft gemaakt. Voor het gemak worden deze fraudeurs over één kam geschoren met corrupte partijfunctionarissen, van wie er opvallend weinig op de tentoonstelling een plaats hebben gekregen.

Het zou interessant zijn geweest als iets was verteld over routinepraktijken, zoals de verkoop van banen bij partij en overheid, nepotisme, afpersing, opstrijken van smeergeld, geritsel met aanbestedingen, verkopen van vergunningen, verduistering van overheidsgelden. En nog mooier als ook uit de doeken was gedaan waarom het in Mao's partij met de corruptie zo ver is gekomen.

Opvallend zijn de afwezigen, zoals de tot veertien jaar veroordeelde vorige burgemeester en partijleider van Peking. Zijn opvolgers hebben de expositie georganiseerd. Door afwezigheid schitteren ook de hoofdfiguren in de recente megaschandalen in Xiamen en Guandong. De partijleiding houdt die precaire zaken uit de publiciteit om te voorkomen dat het prestige van de partij nog verder zakt.

De volle nadruk krijgt zondebok Cheng Kejie, tot voor kort vice-voorzitter van het Nationale Volkscongres. Hij is tot nu toe de hoogste leider die ontmaskerd is. Samen met zijn minnares graaide hij twaalf miljoen gulden bijeen. De minnares sloeg door en kreeg levenslang. Chengs beroep tegen de doodstraf is verworpen. Zijn lot is nu in handen van het Opperste Volksgerechtshof. De kogel ligt al klaar.

Het is druk op de tentoonstelling. Geen wonder, want het overheidspersoneel wordt er met bussen naartoe gesleept. Bij de uitgang zegt een bankemployé uit Peking dat hij het een interessante expositie vond, al wist hij eigenlijk alles al uit de krant. 'De corruptie kan gevaarlijk worden voor de partij', zegt hij, 'en de strijd daartegen kan nog jaren duren.'

Een vrouw heeft geen tijd om te praten, want haar bus wacht. Iemand van een staatshandelshuis uit Tianjin, twee uur rijden van Peking, vindt het jammer dat er zo weinig was te zien over corrupte partijleiders. Hij hoopt maar dat het de partij zal lukken om haar eigen corruptie de baas te worden. En dan duikt ineens een nette jongeman op die meedeelt dat interviews verboden zijn als ze niet vooraf zijn aangevraagd. De man uit Tianjin weet niet hoe snel hij na deze order van de partij zijn bus moet opzoeken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden