Vals spel is in de grote wielerrondes van alle tijden

Spierversterkers, bloedmiddelen, en amfetamines: het wielrennen wordt sinds veertig jaar onverbrekelijk met doping geassocieerd. Floyd Landis is de laatste in een lange rij....

De bekendste Nederlandse (ex-)wielrenner die met toediening van het prestatiebevorderende testosteron in verband wordt gebracht, is Gert-Jan Theunisse. De toen nog langharige Brabander won in de Tour van 1989 op spectaculaire wijze de etappe naar Alpe d’Huez. Na een even lange en indrukwekkende solo over bergen en door dalen als Landis in de zeventiende etappe van dit jaar reed.

Landis werd na zijn als heroïsch omschreven zege in Morzine op doping gecontroleerd – en naar het zich laat aanzien betrapt. Theunisse werd tijdens die Tour van 1989 niet betrapt, maar is vaak geschorst wegens dopegebruik. Theunisse verweerde zich met het argument dat zijn lichaam het mannelijke hormoon kennelijk in hoge mate aanmaakt.

Onmiddellijk na zijn zege op Alpe d’Huez, die wielerliefhebbers in een vergelijkbare extase bracht als dit jaar de solo van Landis, reageerde Theunisse op een verdikking in zijn koersbroek. Die verklaarde hij door te zeggen dat er veel te veel mooie vrouwen op de flanken van de beroemde berg hadden gestaan.

Spierversterkers, infectiebestrijders, bloedmiddelen, amfetamines: wielrennen wordt sinds veertig jaar onverbrekelijk met doping geassocieerd. Ook voordien gebruikten wielrenners prestatiebevorderende middelen, zoals onder anderen vijfvoudig Tourwinnaar Jacques Anquetil bekende. Maar pas sinds de dood van Tommy Simpson (1967, een jaar eerder was de dopingcontrole ingevoerd) werd het gebruik in de wielersport alom bekend.

Doping in de wielersport leidt vaak tot droefenis, maar kan ook, zie de kwestie-Theunisse, de lachlust opwekken. Donderdag bracht de vondst van een te hoog testosterongehalte bij Tourwinnaar Landis bij velen in de wielerwereld gevoelens van ergernis en ontzetting teweeg. De uitkomst van de zogeheten contra-expertise (B-staal) lijkt voor eenieder vast te staan.

Na 1966, toen dopegebruik in de wielersport bij het grote publiek bekend werd, zijn alle Tourwinnaars met doping in verband gebracht. Sommige Tourwinnaars werden ook daadwerkelijk betrapt (Eddy Merckx en Joop Zoetemelk bijvoorbeeld) maar nooit in het grootste en meest commerciële wielerevenement ter wereld.

In de 103-jarige geschiedenis van de Tour is het nog nooit voorgekomen dat de winnaar van de laatste gele trui die zege alsnog moest inleveren wegens doping. Een andere vorm van vals spel werd de eindwinnaar van 1904, Maurice Garin, fataal. Hij en een aantal andere renners bleken delen van het parcours per trein te hebben afgelegd. Garin moest het geel ruim na de Tour alsnog inleveren.

Meerdere Tourwinnaars hebben na hun actieve carrière bekend dat ze, al dan niet in de Tour, dope gebruikten. Bernard Thévenet heeft meermalen bevestigd (ook tegenover deze krant) dat hij in 1975 een einde maakte aan de zegereeks van Eddy Merckx dankzij doping. De nummer twee van die Tour was de Nederlander Hennie Kuiper.

Eén keer eerder dreigde een Tourwinnaar alsnog de gele trui te verliezen. Dat was de Spanjaard Pedro Delgado (1988) maar het prestatiebevorderende middel dat hij gebruikte, bleek niet op de lijst van verboden middelen te staan.

Zevenvoudig winnaar Lance Armstrong wordt nog steeds publicitair achtervolgd, maar ontkent hardnekkig ooit dope te hebben gebruikt. Tourwinnaar Jan Ullrich (1997) deed dit jaar zelfs niet eens mee omdat hij verboden middelen zou hebben gebruikt.

De drie grote Europese wielerrondes, Giro, Tour en Vuelta, staan sinds jaar en dag bol van de dopingschandalen. Wat het straffen van de eindwinnaar betreft ging de Vuelta de Tour voor, als Landis tenminste wordt geschorst. Eindwinnaar Heras moest vorig jaar zijn zege in Spanje inleveren omdat vast was komen te staan dat hij prestatiebevorderende middelen had gebruikt.

Na het tijdperk van amfetamines en spierversterkers brak in de wielersport de tijd van bloeddoping (onder meer Epo) aan. Testosteron is een betrekkelijk oud middel waarop veel topsporters, niet alleen wielrenners, zijn betrapt.

Een van de grootste dopingschandalen in de wielersport deed zich in 1998 voor. De Tour de Dopage werd gekenmerkt door het uit de ronde zetten van complete ploegen en werd ‘gered’ door een winnaar die inmiddels dood is en vaak werd betrapt: Marco Pantani.

De Tour van 1998 bracht bedrijven ertoe geen geld meer te steken in de wielersport. Maar daar kwamen weer andere voor in de plaats. Phonak, een Zwitsers bedrijf in gehoortoestellen en nu nog werkgever van Landis, maakte donderdag bekend dat geen geld meer zal worden gestoken in de wielersport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden