Vals koor bezingt strenge wapenwet

IS DE POLITICUS die zich bij het nemen van beslissingen laat leiden door de publieke opinie een democraat of een opportunist?...

BERT WAGENDORP

Zeven maanden geleden werden in Schotland zestien kinderen en hun lerares door een geesteszieke doodgeschoten. Tony Blair en John Major bezochten gezamenlijk Dunblane. Beiden putten zich uit in woorden van medeleven, maar Blair noch Major spraken zich toen al uit voor een verbod op handvuurwapens.

Premier Major deed de onder dergelijke omstandigheden gebruikelijke aankondiging: dat er naar de gebeurtenissen een onderzoek zou worden ingesteld.

Er ontbrandde vervolgens bijna onmiddellijk een strijd om de gunst van publiek en parlement tussen de wapenlobby en de actiegroep Sneeuwklokje. Vanaf het begin vocht de wapenlobby een verloren strijd.

Wie wilde er, met de verschrikkingen van Dunblane nog voor ogen, horen over het onrechtvaardige feit dat tienduizenden vreedzame schutters gestraft zouden worden voor de krankzinnige daad van één hunner? Over met faillissement bedreigde pistolen- en revolverboeren?

Wie nam het (daadwerkelijk gebruikte) argument serieus dat een verbod op vuurwapens de Britse Olympische medaillekansen op het onderdeel handgeweer tot nul zou reduceren?

Wellicht hoopte de regering dat de tijd die nodig was voor het rapport de eerste emoties zou verzachten. Dat er, ruim een half jaar na de schok, ruimte zou zijn voor een compromis waarmee zowel de wapen- als de verbodslobby gepaaid kon worden. Maar in augustus bleek al dat zij daarmee de diepte van de geslagen wonden zwaar had onderschat.

Een Conservatieve commissie verklaarde die maand dat een volledig verbod op handvuurwapens niet nodig was. Even daarvoor hadden de Sneeuwklokje-actievoerders bijna driekwart miljoen handtekeningen verzameld en aan de parlementariërs aangeboden. De publieke reactie op de conclusie van de commissie was er een van woede en verontwaardiging.

Minister van Binnenlandse Zaken Howard, tegenstander van een verbod, ging woensdag door de knieën.

De ingrijpende maatregelen die Howard aankondigde - een verbod op alle handvuurwapens behalve éénschotspistolen van lichter kaliber dan .22 - waren wellicht direct na de gebeurtenissen afdoende geweest om de publieke opinie tevreden te stellen. Maar zij waren dat nu niet meer.

Labour voelde de radicale stemming onder de kiezers al eerder en beter aan. Hoewel de partij zich tot haar partijcongres niet als een groot voorstander van een volledig verbod had laten kennen, bekeerde zij zich twee weken geleden vrij plotseling tot het Sneeuwklokje-standpunt: een totaal verbod.

Zelfs de pro-Conservatieve media - de hypocriete, leugenachtige smeerlappen van The Sun voorop - bekritiseerden donderdag het regeringsbesluit. The Sun (met vier miljoen lezers de invloedrijkste volksmenner in Groot-Brittannië) had de foto's van de zestien Engelen van Dunblane op de cover, onder de kop Dunblane verraden. In een vals-sentimenteel stukje in dezelfde krant mocht Tony Blair zich bij die mening aansluiten.

Binnenkort wordt over het regeringsvoorstel gestemd. Maar het zal daarbij al lang niet meer gaan om de vraag hoe de kans op een volgend 'Dunblane' kan worden verkleind. Elke Britse politicus verklaarde in maart desgevraagd dat zich in Dunblane iets had afgespeeld dat partijpolitieke verschillen verre oversteeg. Maar niettemin zijn zestien dode kleuters zeven maanden later toch ordinaire pionnen in de verkiezingsstrijd geworden.

Die ontwikkeling werpt een licht op de verhouding tussen democratische besluitvorming en publieke opinie. De invloed van de laatste op de eerste is sterk afhankelijk van tijd en politieke situatie. Groot-Brittannië krijgt straks vooral een strenge wapenwet, omdat de tragedie van Dunblane zich afspeelde in het jaar voor de verkiezingen en omdat de regerende partij die dreigt te verliezen.

Zij maakt ook iets duidelijk over de slapte van het politieke karakter in verkiezingstijd. Links, rechts en centrum, allemaal huilden ze de afgelopen dagen mee in het valse koor dat wil doen geloven dat uitbanning van tweehonderdduizend wapens nieuwe Dunblane's zal kunnen voorkomen. Sterker: de suggestie dat het al dan niet verbieden van 40 duizend .22 wapens daarin beslissend is, werd breed gesteund. Dat is onzin: in Groot-Brittannië blijven ook na het eventuele omsmelten van alle geregistreerde handwapens naar schatting nog drie miljoen illegale wapens in omloop.

De emoties van de ouders van Dunblane zijn volkomen begrijpelijk. Er is niets tegen een volledig verbod op alle handvuurwapens - doe geweren en messen er ook maar bij. Maar het verhaal 'Dunblane en de wapenwet' laat zien dat het tot leugens en simplificaties leidt, als de publieke opinie erin slaagt emoties doorslaggevend te maken in de democratische besluitvorming. Politici zijn voor verkiezingen nu eenmaal graag tot lippendienst bereidt: opportunisten dus, en dan pas democraten.

Bert Wagendorp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden