Vallende sterren

Gebroken neuzen of ontwrichte schouders. Waarom doen BN'ers mee aan Vliegende Hollanders?

Dean Saunders weet precies waarom mensen gaan kijken naar het nieuwe SBS6-programma Vliegende Hollanders: Sterren van een Schans. 'Ze willen zien hoe ik live op tv mijn benen breek', zei de zanger eind januari in AD. Nog geen twee weken later zou hij zijn knie verbrijzeld hebben tijdens de training voor het programma. Niet live, maar toch: bezoekers van roddelsites haalden hun hart op aan het nieuws.


In het promofilmpje voor de serie die vandaag van start gaat, zie je donkere beelden van een enorme schans terwijl op de achtergrond een onheilspellend muziekje klinkt. De boodschap is duidelijk: dit kan fout aflopen, kijken dus.


Doden zullen er tijdens de uitzendingen niet vallen, al is het maar omdat het niet live is, toch is het een gerechtvaardigde vraag: wie is aansprakelijk als het - stel je voor - echt misgaat?


'De verantwoordelijkheid ligt in eerste instantie altijd bij de programmamakers', zegt media-ethicus Huub Evers. 'Zij waken over de veiligheid van de deelnemers. Maar ja: het hele idee van het programma is dat je als kijker niet weet of het veilig is. Plat gezegd moet er wel iemand op zijn lazer vallen, anders is er niets aan.'


Of zoals een woordvoerster van SBS zegt: 'Natuurlijk kijken mensen om te zien wie valt, maar ze kijken ook juist om te zien wie het wél lukt om de sprong te maken. Door de BN'ers uit te dagen, leren ze de persoon erachter kennen.'


Het lijkt erop dat SBS het risicovolle karakter tot de kern van het programma maakt. Zo zegt presentatrice Tess Milne, die boven aan de schans 'de laatste woorden' met de deelnemers deelt, tegen de camera's van SBS: 'Stel je voor dat er écht iets misgaat. Dan is het toch wel gek als je echt het laatste gesprek hebt of zo.'


Best gek, inderdaad. Ondertussen draait de pr-machine van het nieuwe programma op volle toeren. De verbrijzelde knie van Saunders leek een dag later toch mee te vallen: hij doet gewoon mee aan het programma. En ook Sita Vermeulen raakte lichtgewond. De zangeres zei ondanks 'bangig' te zijn toch van de schans te blijven springen. De sterren zouden zich flink verzekerd hebben voor het programma, bovenop de gangbare productieverzekering. Komen ze te overlijden, dan krijgen hun nabestaanden een half miljoen euro, zo onthulde het blad Party.


Het programma staat natuurlijk niet op zichzelf. Het is de opvolger van schoonspringshow Sterren springen op zaterdag. De lijst met deelnemers die gewond raakten, is lang: Jody Bernal scheurde zijn trommelvlies, Kimberley Klaver brak haar neus, Justine Pelmelay kneusde twee ribben, Emile Ratelband blesseerde zijn schouder. Met de beelden van Patty Brard die een smak maakte op het water, verkocht producent Reinout Oerlemans het format aan vijftig landen.


Volgens Evers wordt het genre steeds extremer. 'Het begint met zingen, dan wordt het dansen op het ijs en nu springen we van een schans. '


Neem spelshow WipeOut, wereldwijd zeer populair. De formule van deze Endemolproductie is simpel: zo hard mogelijk op je bek gaan op een hindernisparcours. In Engeland raakten verschillende sterren gewond, maar het kwam niet tot rechtszaken.


'We beschouwen letselschade als de ernstigste vorm van schade', zegt advocaat Chris van Dijk, gespecialiseerd in aansprakelijkheidsrecht. 'Het is geen gekke vraag: laten we sterren niet te gemakkelijk gevaarlijke dingen doen?'


Deze zomer, tijdens de opnamen van Fort Boyard, ook een waaghalzenshow met BN'ers, kneusde acteur Rick Engelkes zijn rug. Bij een val landde hij op zijn microfoonzendertje.


Serieuzer leed trof Janine Abbring. Zij brak haar rug bij een sprong in het water tijdens de opnamen van Wie is de mol? in Zuid-Afrika. In een interview in Volkskrant-magazine zei ze daarover: 'Je wordt niet gepusht om gevaarlijke dingen te doen; ik had ook níét kunnen springen. Het blijft je eigen verantwoordelijkheid als kandidaat.'


Dat laatste klopt niet helemaal. 'Zelfs al teken je een verklaring dat je volledig op eigen risico meedoet, dan kan de organisator alsnog aansprakelijk zijn', zegt advocaat Van Dijk. 'Rechters zijn niet dol op dat soort verklaringen. Het is niet zeker of dat houdt. Mensen moeten tegen hun eigen onwetendheid in bescherming worden genomen.'


Het gaat volgens Van Dijk om vragen als: hoe groot is de kans dat er ongevallen ontstaan? Weten de deelnemers wat voor risico's ze lopen? Hebben de zij goed geoefend? En: hoe bezwaarlijk is het om maatregelen tegen de risico's te nemen?


Van Dijk: 'In hoeverre er druk wordt gelegd op de kandidaat is ook van belang. Je wilt natuurlijk geen spelbreker zijn.'


Bij De vliegende Hollanders lijkt het met die druk mee te vallen. Voordat een BN'er de schans af kan, moet hij of zij eerst goedkeuring hebben van een persoonlijke coach. Als die groen licht geeft, kan de deelnemer nog besluiten zich wel of niet aan de sprong te wagen.


Toch kunnen de sterren ook een andere druk voelen: ze moeten leuk zijn om geld te verdienen. Een blik op de deelnemerslijst leert dat voor veel sterren meedoen aan programma's als de Vliegende Hollanders de voornaamste bezigheid is. Van de achttien kandidaten deed slechts één niet eerder mee aan een realityprogramma of talentenjacht.


BN'ers als Kelly van der Veer (Big Brother), Bibi Breijman (Oh Oh Cherso) en Nicolas Liébart (De Pfaffs) danken hun faam en hun broodwinning aan niets anders dan deelname aan een realityprogramma. Ook Jody Bernal en Dean Saunders kennen we inmiddels beter als tv-persoonlijkheid dan als zanger. SBS6 doet echter geen uitspraken over de vergoedingen die deelnemers krijgen.


Maar wat de deelnemers betaald krijgen of hoeveel gewonden er vallen zou überhaupt niet uit moeten maken, volgens media-ethicus Evers. 'De redactie moet de verantwoordelijkheid nemen en elke vorm van exces proberen te vermijden. Zodra er grote risico's genomen worden vanwege de kijkcijfers, zit je al aan de verkeerde kant van de lijn.'


Die lijn lijkt al lang gepasseerd, erkent hij. Om kijkcijfers draait het natuurlijk wel. Evers: 'Het wordt hoog tijd voor SBS om te scoren. Het gaat al tijden niet goed met de kijkcijfers van SBS. Ze hebben een spectaculair programma nodig. Als iedereen keurig landt, kijkt er niemand.'


Credit: Vliegende Hollanders, SBS, 22/2 om 20.30 uur


Extra: Eddy the Eagle

Splash!, de Engelse variant van Sterren Springen, werd onlangs gewonnen door Eddy 'the Eagle' Edwards. De Brit staat bekend als geliefdste verliezer aller tijden, door zijn deelname aan het schansspringen van de Olympische Spelen van 1988, waar hij laatste werd. De eisen van deelname aan de Spelen werden door zijn gestuntel drastisch aangescherpt. Wie weet mag hij weer van de schans springen als Vliegende Hollanders aan Engeland wordt verkocht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden