analyse

Vallende brokstukken in Meerssen: vliegt de luchtvaart te lang door met oude toestellen?

Dit weekeinde ontploften kort achter elkaar motoren van twee oude Boeings. De vliegtuigen landden veilig, maar op de grond in Meerssen (Limburg) en in Denver (Colorado) regende het brokstukken. Vormen oude vliegtuigen een risico?

Schade aan een auto als gevolg van de ontploffende vliegtuigmotor. Beeld EPA
Schade aan een auto als gevolg van de ontploffende vliegtuigmotor.Beeld EPA

Twee lichtgewonden en gaten in autodaken. Meerssen in Zuid-Limburg werd zaterdagmiddag opgeschrikt door hete stukken metaal die uit de hemel vielen. Die waren afkomstig van een vrachtvliegtuig, dat kort daarvoor was opgestegen van Maastricht Aachen Airport voor een vlucht naar New York. Een van de vier motoren van de Boeing 747-400F vloog in brand en viel uit elkaar.

Diezelfde dag vonden inwoners van Broomfield, een kilometer of dertig van Denver, in hun voortuin de beschermkap van een vliegtuigmotor. Het onderdeel van 2,5 meter in doorsnee was rakelings langs hun huis en auto gevallen. Luttele momenten daarvoor had het nog vastgezeten aan een Boeing 777-200 van United Airlines, die met 241 inzittenden was vertrokken van Denver International Airport.

De 747 week uit naar Luik. De 777 maakte rechtsomkeert naar Denver. Beide toestellen maakten een veilige landing. Vliegtuigen zijn zo gebouwd dat ze door kunnen vliegen op één motor, of drie zoals bij de 747.

Wat de vliegtuigen gemeen hebben is dat ze er al heel wat jaartjes in de lucht hebben opzitten. De 747 is dertig jaar oud en is van Longtail Aviation, een maatschappij op Bermuda die zich twintig jaar lang toelegde op privévluchten. In 2019 begaf het bedrijf zich ook op de markt voor vrachtvluchten. Daarvoor kocht het drie tweedehands 747-vrachtvliegtuigen.

De 777-200 die boven Denver in de problemen kwam is 21 jaar oud. Daarmee behoort het toestel tot de oudste van de vloot van United Airlines, die rond de 800 toestellen telt. Die hebben gemiddeld leeftijd van 16 jaar, aldus de website Airfleets.

Zijn ze zulke ‘ouwetjes’ wel veilig? Onder piloten en vliegtuigmonteurs gaat de grap dat als een leek die vraag stelt, het antwoord luidt: ‘Hoe denkt u dat-ie zo oud is geworden?’

Verschillen in luchtdruk

Toestellen van 20, 25 en 30 jaar oud zijn geen uitzondering. Vliegtuigen worden ‘overbuilt’, zoals dat heet. Ze worden steviger gemaakt dan strikt noodzakelijk is, omdat ze intensief worden gebruikt en tijdens een vlucht blootstaan aan grote verschillen in luchtdruk, wat extra eisen stelt aan de kwaliteit van alle onderdelen.

Luchtvaartmaatschappijen sturen vliegtuigen pas met pensioen als de onderhoudskosten niet meer zijn te verantwoorden, maar vooral omdat nieuwe toestellen veel minder brandstof verbruiken. De kerosinerekening is samen met de personeelsuitgaven de hoogste kostenpost voor een maatschappij.

De coronacrisis heeft ertoe geleid dat bedrijven sneller afscheid nemen van hun oudere toestellen. Dat geldt evenwel niet voor vrachtvliegtuigen. Daar wordt in veel gevallen langer mee doorgevlogen, omdat er door de reisrestricties minder passagiersvluchten zijn. Zo’n beetje de helft van alle luchtvracht – van tulpen tot iPhones, maar ook luchtpost – wordt vervoerd in de buik van vliegtuigen die zakenlieden naar Londen vliegen en vakantiegangers naar Valencia.

Of ze nu oud of nieuw zijn, vliegtuigen verliezen soms onderdelen. Dat gebeurt geregeld. In 2018 meldde het ministerie van Transport in Duitsland dat in de tien jaar daarvoor ruim 400 onderdelen van vliegtuigen waren gevallen, in ruim 350 gevallen van militaire toestellen. Het ging veelal om schroefjes en afdekplaatjes, maar de Duitse luchtvaartinspectie registreerde ook de val van een brandstoftank van zes meter lang en een stuk motorbehuizing van 12 kilo.

Rompdeel zoek

Zoals voor alles in de luchtvaart is er een acroniem voor dit soort incidenten: TFOA, Things Falling-off Airplanes. Fabrikanten Boeing en Airbus gebruiken liever de eufemistische aanduiding Parts Departing from Aircraft (PDA). Begin deze maand meldde de Onderzoekraad voor Veiligheid (OVV) dat het op zoek is naar zo’n PDA. Het gaat om een rompdeel dat van een KLM Boeing 747-400F is gevallen, kort nadat het toestel van Schiphol was opgestegen. De speurtocht loopt nog.

‘EEN REGEN VAN BROKSTUKKEN’

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onderzoekt de explosie van een vliegtuigmotor boven Meerssen. Ook het Team Luchtvaarttoezicht van de nationale politie doet onderzoek en gaat na of er sprake is van verwijtbare schuld.

In Meerssen raakten enkele auto’s beschadigd door de brokstukken. Een oudere vrouw kreeg een stuk metaal op hoofd, een kind raakte gewond toen het een heet stuk metaal aanraakte.

Vanwege het mooie weer waren veel inwoners buiten. ‘Ze hebben dit heel intens beleefd’, zei burgemeester Mirjam Clermonts. ‘In Meerssen zijn er nogal wat zorgen over Maastricht Aachen Airport. Luchtvaart is een veilige manier van vervoer, maar dat doet niks af aan de schrik en onrust die dit bij de mensen oproept.’

Meerssenaren hoorden twee knallen, zagen steekvlammen uit de linker motor komen, en hoorden vervolgens gekletter van vallend metaal. ‘Een regen van brokstukken’, aldus een getuige.

Maastricht Aachen Airport (MAA) houdt komende week een bijeenkomst voor de bewoners van Meerssen. De Alliantie tegen Uitbreiding van MAA ziet in het incident nog een reden om de luchthaven te sluiten voor grote passagiers- en vrachtvliegtuigen. De actiegroep verwijt de luchthaven omwille van de groei ‘obscure bedrijven’ aan te trekken met ‘verouderde toestellen die een duidelijk risico vormen’.

Maastricht Aachen Airport Beeld Google Maps
Maastricht Aachen AirportBeeld Google Maps
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden