Val verwacht van door communisten gesteunde premier Gowda Links India stut 'rijken-kabinet'

Het economisch beleid van de Indiase regering komt neer op 'een bonanza voor de rijken, ten koste van de armen', meent Sitaram Yechury, vooraanstaand communist....

ROB VREEKEN

Van onze verslaggever

Rob Vreeken

NEW DELHI

'Een begroting voor de rijken', stond boven de beschouwing die Sitaram Yechuri op 10 maart publiceerde op de opiniepagina van de krant The Hindu.

Het politburo-lid van de Communistische Partij van India (Marxistisch) fileerde de begroting 1997-'98 van minister Chidambaram van Financiën aan dunne reepjes. Om zijn stuk te beëindigen met: 'Hopelijk worden in het parlementair debat enige correcties aangebracht alvorens de begroting wordt aangenomen.'

Die bizarre anti-climax was geen stilistische miskleun, maar een logisch uitvloeisel van de strategie van de communisten. De partij houdt de handen vrij om het regeringsbeleid zo nodig te bekritiseren, maar heeft er veel voor over Deve Gowda in functie te houden. De premier leidt immers de progressiefste regering die op het moment in India denkbaar is.

Yechuri komt er rond voor uit: dat de CPI(M) deel uitmaakt van het Verenigd Front, de regerende minderheidscoalitie, is vooral om te voorkomen dat anderen gaan regeren: de Congrespartij of - nog veel erger - de rechtse hindoepartij BJP.

Dit gevaar dreigt opnieuw sinds de Congrespartij op 30 maart haar gedoogsteun aan de regering-Gowda opzegde. Als Congres-leider Kesri vandaag in zijn houding volhardt - en daar waren alle partijen gisteravond van overtuigd - lijken verkiezingen onvermijdelijk.

Na de verkiezingen van vorig jaar juni sloeg de CPI(M) op de valreep een fantastisch cadeau af: het premierschap van India. De bejaarde communist Jyoti Basu was voor alle dertien partijen in het Verenigd Front de onomstreden kandidaat-premier. Basu is als minister-president van de deelstaat West-Bengalen (sinds 1977 door communisten geregeerd) uitgegroeid tot een kundig, alom gerespecteerd bestuurder.

Maar terwijl de CPI - de andere, iets gematigder communistische partij in India - twee ministerszetels accepteerde, schrok het Centraal Comité van de CPI(M) op het laatste moment terug voor de volle verantwoordelijkheid. De partij bleef lid van het Verenigd Front, maar weigerde posten in de regering.

Tot ongenoegen van Jyoti Basu, zo kwam pas onlangs naar buiten. In een interview zei hij het afslaan van het premierschap te beschouwen als een 'historische blunder', te wijten aan een gebrekkig 'politiek bewustzijn' in het Centraal Comité. Een ongekende gebeurtenis in de ouderwets leninistisch georganiseerde CPI(M). Partijleiders als Sitaram Yechuri reageerden knorrig.

'Als Basu premier was geweest', zegt het politburo-lid, 'had hij dezelfde dingen moeten doen als Deve Gowda nu doet. We hebben maar 33 van de 545 zetels in het parlement, 53 als je de andere linkse partijen meetelt. Dat is een te smalle basis, daarmee kunnen we in het Verenigd Front niet ons programma doordrukken.'

Het moet de Indiase communisten worden nagegeven: in de deelstaten waar zij hun programma wèl konden doordrukken, hebben ze opmerkelijke resultaten geboekt. West-Bengalen (75 miljoen inwoners) is hun vlaggeschip. Het socialisme is hier nog immer een fata morgana, maar op het platteland werd het feodalisme een kopje kleiner gemaakt door middel van landhervorming en het instellen van dorpsraden.

'Ook op nationaal niveau dringen we aan op landhervorming', zegt Yechuri. 'De economische liberalisering bevoordeelt nu alleen een kleine, stedelijke bovenlaag. Driekwart van de bevolking staat er buiten. Duurzame ontwikkeling is slechts mogelijk door vergroting van de binnenlandse markt.'

En dat, zegt hij, vereist herverdeling van de landbouwgrond. Ook de kapitalistische groei zou er bij gebaat zijn. 'Maar de niet-linkse partijen in het Verenigd Front willen er niets van weten. Het probleem is: zij hebben hun aanhang juist te danken aan de feodale machten op het platteland. Uitgerekend tegen de klasse die hen politiek in leven houdt, zouden ze maatregelen moeten nemen.'

De sterke positie van de grootgrondbezitters in de Indiase politiek heeft tot gevolg dat in de hele landbouwsector nog altijd geen cent belasting wordt geheven. Dit werpt volgens Yechuri een merkwaardig licht op de pogingen van de regering het aantal belastingbetalers (nu 1 procent van de bevolking!) te vergroten. Dit moet volgens minister Chidambaram gebeuren door de belasting te verlagen, vooral voor de hoge inkomens.

'Wij vinden dat de rijkste 20 procent op het platteland moet worden belast. Die mensen zijn echt ontzettend rijk, en betalen nu helemaal niets. Als je dat doet, kun je èn het begrotingstekort verminderen èn de infrastructuur verbeteren èn meer uitgeven voor sociale ontwikkeling - waar nu op wordt bezuinigd. Je zult zelfs geld overhouden om de rijken hun huidige voordeeltjes te gunnen.'

Yechuri beschouwt dit als 'de gemiste kans' van het Verenigd Front. De coalitie is de enige kracht in de Indiase politiek die het in zich heeft het landbouw-establishment aan te pakken. Bij de BJP of de Congrespartij is zoiets uitgesloten.

'Bovendien gaan de belastingvoordelen nu naar een deel van de samenleving in wier behoeftepatroon niet meer kan worden voorzien door binnenlandse producenten. Wat hier gemaakt wordt hèbben ze al. Dus zal de vraag naar geïmporteerde goederen toenemen, en daardoor het tekort op de handelsbalans.'

Tegen de liberalisering van de Indiase economie als zodanig hebben de communisten geen bezwaar. Zij zien de noodzaak in van globalisering en terugdringen van staatsbedilzucht. 'We zijn alleen kritisch over de voorwaarden waarop buitenlands kapitaal het land binnenkomt', zegt Yechuri.

'De populistische kreet is: geen potatoe chips, maar computer chips. Dat is niet onze denktrant. Wel stellen we steeds de vraag: voegt de investering iets toe aan India's productieve capaciteit? Coca Cola heeft gewoon de inheemse frisdrankproducenten gekocht, zoals Thumbs Up. Daar schieten we niets mee op.

'Wordt de concurrentiekracht er door bevorderd? O ja? Welke concurrentie? Coca Cola heeft nu alles in één hand. We hebben niets tegen particulier kapitaal, op welk gebied dan ook. Wel tegen het verkwanselen van de familiejuwelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden