Val van Aantjes was gevolg dorpsroddel

CDA-fractieleider Aantjes trad in 1978 af nadat zijn oorlogsverleden was onthuld. En dat was, blijkt nu, geen complot...

De CDA-politicus Willem Aantjes kwam in 1978 niet ten val door een complot van politieke tegenstanders, maar door dorpsroddel. Dat blijkt uit een reconstructie door de historicus Boudewijn Smits die vandaag in het katern Kennis verschijnt.

In oktober 1978 kreeg de historicus Loe de Jong, destijds directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, een tip dat Willem Aantjes, fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer, in de Tweede Wereldoorlog bij de SS had gediend. De Jong stelde een onderzoek in. De affaire kwam in een stroomversnelling toen het nieuws op 6 november uitlekte naar het Nieuwsblad van het Noorden. Diezelfde avond belegde De Jong een persconferentie, waarop hij Aantjes hard aanviel.

Nadien is geregeld gesuggereerd dat het nieuws naar buiten was gekomen door toedoen van Aantjes’ politieke tegenstanders. Een Kamercommissie onder leiding van PvdA-Kamerlid Patijn vond hier in 1979 geen bewijzen voor. Toch kon ook Patijn ‘het lek van De Jong’ niet bovenkrijgen. Wel constateerde hij dat De Jongs vrouw Liesbeth het nieuws op 2 november had verklapt aan haar broer Henk Cost Budde, die in Assen woonde. Hoe het verhaal van Cost Budde naar de krant was gekomen bleef echter onduidelijk.

Volgens de reconstructie van Smits leidde Cost Budde die middag een vergadering van de Provinciale Bibliotheek Centrale (PBC) in Rolde. Daar vertelde hij het nieuwtje door aan de directeur van de PBC, niet beseffende dat hij een topgeheim verklapte. De bibliotheekdirecteur vertelde het weer aan zijn achterbuurman, toevallig de voorzitter van de PvdA-afdeling Rolde. Vervolgens werd de fractievoorzitter van de plaatselijke PvdA ingelicht, die het weer doorbriefde aan een lokale journalist van het Nieuwsblad van het Noorden. Achter de machiavellistische complottheorieën school een dorpse werkelijkheid, concludeert Smits.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.