Vak

Kun je dat nou een vak noemen, campagneleider? Amerikanen maken er al sinds hun onafhankelijkheidsverklaring een groot nummer van, maar volgens mij is nog nooit precies uitgezocht in welke mate een campagne heeft bijgedragen aan de overwinning of de nederlaag van de dorpssheriff, de burgemeester, de congressman, de senator, de...

Tien jaar geleden verscheen in het Verenigd Koninkrijk (Chatto & Windus, London 1996) een boek onder de titel Primary Colors dat vanwege allerlei juridische haken en ogen aanvankelijk niet in Amerika mocht uitkomen. Dus reken maar dat het daar meteen des te verlekkerder is gelezen.

Het was de sleutelroman over een presidentiële campagne, en je moest wel heel stom zijn om niet al na drie bladzijden het sterke vermoeden te hebben dat met Jack Stanton ('the governor of a small southerm state who has set his sights on the presidency') niemand anders bedoeld kon zijn dan Bill Clinton.

De anonieme auteur, die zichzelf in het boek Henry Burton noemde (en die zo goed als zeker Newsweek-verslaggever Joe Klein was), speelde de rol van een lid van het campagneteam, wat hij misschien ook echt is geweest. Hij kon dus van de werkelijkheid lenen, en er vanuit z'n kennis van de werkelijkheid allerlei plausibele morele, ethische en erotische problemen en avonturen bij liegen - dat hij bijvoorbeeld op een avond eventjes achteloos seks had gehad met Susan Stanton, lees Hillary Clinton, bij wie tijdens de korte omhelzing helemaal niets (rok noch blouse noch kapsel) in de war was geraakt.

Was het een goed boek? Eigenlijk helemaal niet. De film (met John Travolta) was een stuk beter. En logisch. Zulke boeken worden geschreven met een lonk naar Hollywood, en pas dáár worden ze wat.

Clinton werd gekozen in 1992, maar uit niets wordt duidelijk dat hij het toen zonder Henry Burton en de andere campaigners, tegen George Bush Sr misschien wel zou hebben afgelegd. Ze maakten met elkaar in die verkiezingstrein een gezellige road movie, maar een ambacht uitoefenen? Nee hoor.

Heeft Mark Rutte voor de VVD een goede campagne gevoerd?

Dat zegt hij zelf. Zelfs Jozias van Aartsen hield het vol, tot en met het ogenblik dat hij vanwege het verlies van een paar honderd gemeenteraadszetels aftrad als fractievoorzitter (op de manier van Boris Dittrich, dus alleen maar van stoel te wisselen): het zou allemaal veel rampzaliger zijn geweest als Mark zijn briljante campagne niet had gevoerd. Jokken hoort bij de bezigheid.

Ik denk nog wel eens terug aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2002, toen Ad Melkert van Heerenveen naar Hilversum reed in de wetenschap dat hij in het lijsttrekkersdebat onder leiding van Paul Witteman oog in oog zou komen te zitten met Pim Fortuyn die zojuist in de grootste verkiezingsoverwinning aller tijden de hele plaatselijke Partij van de Arbeid van Rotterdam van de kaart had geveegd.

Melkert - beoogd opvolger van Wim Kok - was die avond in gezelschap van Dick Benschop, zijn campagneleider.

Had Dick hem onderweg - toch gauw een paar uur rijden - in een rollenspel op de confrontatie moeten voorbereiden? Allicht. Maar als Dick er bij gebrek aan vakkennis even niet aan had gedacht, had Ad er toch zélf over moeten beginnen? Maar ze reden dat hele eind tot aan het mediapark, en deden niets.

Twee Nederlandse politici op campagne. Twee amateurs.

Kort daarna hebben ze overigens - ere wie ere toekomt - Den Haag allebei radicaal verlaten. Dus niet aftreden maar toch blijven zitten - gewoon: wegwezen.

Het wachten is op het werk van Mark. Maakt hij de belofte van de definitieve generatiewisseling waar? Op televisie ging gisteren een foto rond waarin je hem als 17-jarig fuifnummer leiding zag geven aan de JOVD. En dat straalt hij na 22 jaar belofte ook nog altijd uit: kroegjool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden