Vakbonden FNV en CNV: lonen in Nederland moeten flink omhoog

Het is de hoogste tijd voor flinke loonsverhogingen, stellen vakbonden FNV en CNV. Minimaal 3,5procent tot wel 5 procent voor degenen met een laag inkomen is niets te veel gevraagd nu de economie alweer een paar jaar goed draait. Minimaal 1.000euro bruto per jaar moet iedereen erbij krijgen, maakte de FNV maandag bekend. In een land dat bekendstaat om zijn gematigde lonen zijn dit flinke eisen. Hoeveel kans maakt deze stoere vakbondstaal?

Beeld anp

'Het gaat economisch goed en de overgrote meerderheid van de bedrijven verdient goed geld, dat echter steeds minder terechtkomt bij de mensen. Wij willen daarom een inhaalslag maken, zodat werkenden eerlijker meeprofiteren', zegt Zakaria Boufangacha, coördinator arbeidsvoorwaarden bij de FNV. De grootste vakbond, met 1,1miljoen leden, wil bovendien dat flexibele contracten duurder worden. Want bedrijfswinsten stijgen in de ogen van de FNV mede doordat werkgevers 'massaal kiezen voor goedkopere flexwerkers en zzp'ers. Het verdienmodel op arbeid moet stoppen', zegt Boufangacha. De vakbonden voelen zich gesterkt door eerdere uitspraken van onder meer De Nederlandsche Bank (DNB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF), die ook vinden dat de lonen meer moeten stijgen dan ze nu in Nederland doen.

Het is logisch dat de looneis hoger wordt naarmate de economie aantrekt, zegt ook Jannes van der Velde van werkgeversorganisatie AWVN. Maar namens de werkgevers nuanceert hij meteen: 'Waar het kan moeten werknemers meeprofiteren. Maar er zijn ook sectoren of bedrijven die nog aan het opkrabbelen zijn na de crisis. Denk aan de banken en verzekeraars waar nog steeds gereorganiseerd wordt. Daar kunnen de lonen dus niet, of veel minder, omhoog dan de vakbonden willen.'

De verwachtingen voor een sterke loonstijging worden ook ietwat getemperd door werkgeversclub VNO-NCW en MKB Nederland. De reële loonkosten stijgen de komende twee jaar harder dan de arbeidsproductiviteit, stelt woordvoerder Paul van Kempen. 'Tegenover ruim 7 procent loonstijging staat ruim 4 procent groei van de arbeidsproductiviteit.'

'Race naar beneden'

Wat de bonden eisen, slepen ze lang niet altijd binnen. Sterker nog, zeker de afgelopen jaren bleven ze steken op gemiddeld de helft van waar ze op inzetten. Zo stijgen de cao-lonen dit jaar tot dusver gemiddeld met 1,65 procent, bijna een procent minder dan de 2,5procent die de FNV voor 2017 eist. Het hoort er een beetje bij, hard roepen en lawaai maken, zeggen de werkgevers. Ondertussen is het business as usual, want ook dit jaar ligt het aantal afgesloten cao's op schema, met iets meer dan de helft.

Vakbonden kunnen ook niet overvragen, want werkgevers hebben een belangrijke ontsnappingsroute. Ze hoeven niet persé een nieuwe cao af te sluiten. Is een cao verlopen, dan blijft-ie gewoon van kracht. Werknemers merken dan dat de lonen niet omhooggaan. Bijvoorbeeld in de horeca, een sector die al sinds 2014 zonder cao zit.

Beeld de Volkskrant

Toch zijn na drie jaar de onderhandelingen in de horeca voor een nieuwe cao weer opgepakt. Want ook werkgevers hebben belang bij collectieve afspraken. Ze kopen daarmee arbeidsrust en een gelijk speelveld, zoals dat in werkgeverskringen heet. Een nieuwe cao met een procentje of wat erbij houdt de meeste werknemers tevreden. Ondertussen hoeven bedrijven onderling niet te concurreren op arbeidsvoorwaarden.

Dat vakbonden en werkgevers er doorgaans wel uitkomen blijkt ook uit het geringe aantal stakingen. Zelfs de cao voor de schoonmaak komt inmiddels tot stand zonder dat er gestaakt hoeft te worden. Want dat blijft het ultieme middel als vakbonden iets willen afdwingen. Daarbij breekt het de bonden vooral op dat het aantal vakbondsleden al jaren dalende is. Dat maakt de tegenmacht van de vakbonden langzaamaan kleiner. Een hoge looneis stellen is dus één, hem binnenhalen is een tweede. Hoeveel de vakbonden bereiken hangt uiteindelijk af van hoe benadeeld de werkenden zich werkelijk voelen en of ze in actie willen komen om verbetering af te dwingen. De werknemers zijn uiteindelijk degenen die bepalen hoe heet de herfst wordt. Of niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden