REPORTAGE

Vakbond van radicaal-rechts moet Spanje ‘redden’: ‘Links haat de Spaanse manier van leven’

Vox presenteert zijn vakbond Solidariteit in Madrid op 1 mei, 'een historische dag'.  Beeld Cesar Dezfuli
Vox presenteert zijn vakbond Solidariteit in Madrid op 1 mei, 'een historische dag'.Beeld Cesar Dezfuli

Om de gunst van de teleurgestelde linkse arbeider te winnen is het radicaal-rechtse Vox in Spanje zijn eigen vakbond gestart, waarin werknemers en hun bazen zij aan zij strijden om het land te redden. Tegenstanders zien er een terugkeer in naar de tijd van dictator Franco.

Ze zijn bijeen op een ‘historische dag’, prent Santiago Abascal zijn publiek in. Tot vandaag was de Dag van de Arbeid in Spanje het privéfeestje van de linkse vakbonden. Een corrupte bende, foetert Abascal, die jullie minacht, uitknijpt en verwaarloost. Aan dat alles moet nu een einde komen, op deze rotonde in Madrid, op 1 mei 2021, met de geboorte van Solidaridad. ‘De eerste anticommunistische vakbond van Spanje!’

Het gejuich van de honderden toeschouwers vult de stilte die de partijleider van Vox laat vallen. Het zijn de eerste harten die de radicaal-rechtse partij heeft veroverd met Solidaridad of Solidariteit, de vakbond die Vox de stem van het volk moet gaan opleveren. Niet door de winsten van rijke aandeelhouders op te eisen voor hun personeel, maar door zich te verzetten tegen immigratie, de klimaattransitie, feminisme en globalisme.

Want dat is hoe links de Spaanse bevolking probeert te ruïneren, predikt Abascal vanaf zijn podium, dat wordt omringd door een container, een cementwagen en een tractor. Links dat ‘de manier van leven van het Spaanse volk haat’, aldus Abascal. ‘Zijn eetgewoonten. Zijn cultuur. Zijn muziek. Zijn vaderlandsliefde. Zijn identiteit. Zijn tradities. Zijn diepgevoelde nationale verbondenheid.’

Doodsbedreigingen

Dat Vox zaterdag in Madrid alles uit de kast haalde, had minder te maken met 1 dan met 4 mei. Dinsdag houdt de hoofdstad haar regioverkiezingen, door de strijdende partijen voorgesteld als een existentiële keuze tussen communisme en fascisme. In die sfeer werden de laatste weken politici bekogeld met stenen en zelfs per post met hun leven bedreigd, met meegestuurde kogels en een bebloed mes.

Politici en journalisten hechten groot belang aan de regioverkiezingen van Madrid. Wie in de hoofdstad wint, deelt ook een klap uit op het landelijke toneel. In iedere peiling wordt de rechtse Volkspartij (Partido Popular) van de huidige regiopresident Isabel Ayuso overtuigend de grootste, maar een absolute meerderheid bereikt zij niet. Om door te kunnen heeft Ayuso zeer waarschijnlijk de zetels nodig van het radicaal-rechtse Vox, dat zich in luttele jaren heeft ontwikkeld tot een factor van belang in Spanje.

In een radio-interview sloot Ayuso niet uit dat Vox-politici voor het eerst deel gaan uitmaken van het regiobestuur. Het bracht het links-georiënteerde Eldiaro.es ertoe te schrijven dat ‘extreemrechts definitief is genormaliseerd in Spanje’.

‘Wij zijn niet bang voor stenen. Alleen voor socialisme en communisme.’ Beeld Cesar Dezfuli
‘Wij zijn niet bang voor stenen. Alleen voor socialisme en communisme.’Beeld Cesar Dezfuli

Venezuela als angstbeeld

Vox richt haar pijlen op de ‘rode riem’, de wijken in het zuiden van Madrid die traditiegetrouw links stemmen. Om de rode riem op 4 mei te doen verkleuren naar groen, de huiskleur van Vox, was de partij tijdens de campagne niet uit de arbeiderswijken weg te slaan. Soms letterlijk: het waren Vox-politici die tijdens een bezoek aan het linkse bolwerk Vallecas stenen en flessen naar zich toe gesmeten kregen.

‘Wat je daar zag, was extreem geweld van links. Maar wij zijn niet bang voor stenen. Alleen voor socialisme en communisme. Die politiek maakt de arbeiders steeds armer. Tot Spanje nog het meest weg heeft van Venezuela of Cuba.’

Aan het woord is Rodrigo Alonso, voorzitter van Vox-vakbond Solidaridad. In zijn kantoor in het centrum van Madrid, twee weken voor de 1-mei-manifestatie, legt Alonso uit waarom Solidaridad en Vox volgens hem de laatste redding zijn voor Spanje.

Hoewel zijn partijleider het over een ‘geboorte’ op 1 mei had, ging de vakbond officieel al een half jaar eerder voorzichtig van start. Solidaridad telt nu elfduizend leden, in meer dan honderd bedrijven. Een getal dat ver verwijderd is van de bijna miljoen leden die de grootste vakbonden tellen, maar je moet ergens beginnen.

Waar het op neerkomt, zegt Alonso, is dat links is gestopt zich echt om de arbeider te bekommeren. De huidige linkse regering maakt zich vooral druk om genderissues, de ‘klimaatfarce’, het openrijten van oude wonden door alsnog in het Franco-verleden te gaan wroeten. Intussen holt de koopkracht van Juan Modaal achteruit.

Rijken blijven rijken

De belangrijkste vakbonden – ‘een soort maffia’, aldus Alonso – kopiëren dat discours, al mompelen ze ook nog wat over een zogenaamde klassenstrijd. ‘Een concept uit het begin van de twintigste eeuw.’

Die weerzin van de klassenstrijd maakt Solidariteit een wonderlijke vakbond. Een die niet gelooft in het afromen van de winsten van aandeelhouders om die onder het personeel te verdelen, maar meent dat werknemers en hun bazen zij aan zij moeten optrekken.

Tegen het communisme uiteraard, een verzamelterm voor alles wat ook maar enigszins naar links riekt. Vandaar de naam van de vakbond: een vertaling van Solidarność, de Poolse vakbeweging die het communistische regime bestreed.

Onduidelijk blijft hoe Solidaridad in de praktijk te werk gaat. In harde cao-onderhandelingen tussen baas en personeel lijkt de vakbond niet te geloven. Voorlopig is de vakbond vooral een politiek vehikel van Vox, een tweede platform om te ijveren tegen zaken als massa-immigratie en verstikkende klimaatmaatregelen. Als dat lukt, houdt Spanje zoveel geld over dat de belastingen fors omlaag kunnen en arm en rijk allebei winnen, belooft Vox.

Santiago Abascal, partijleider van Vox, spreekt tijdens de 1 mei-viering. Beeld Cesar Dezfuli
Santiago Abascal, partijleider van Vox, spreekt tijdens de 1 mei-viering.Beeld Cesar Dezfuli

‘Terug naar tijd Franco’

Met zulke teksten verbaast het niet dat het onthaal door de bestaande vakbonden koeltjes was. De secretaris van de belangrijke vakbond UGT trok in een vernietigend opiniestuk de vergelijking met de Franco-periode. Ook toen werden werkgevers en werknemers (verplicht) lid van één vakbond om eensgezind te werken in het ‘algemeen belang’, dat in de praktijk het belang van de franquistische machthebbers was. ‘Dit is een terugkeer naar een verleden dat we niet mogen vergeten.’

In de laatste peilingen staat Vox in Madrid op zo’n 10 procent van het totaal aantal stemmen. In de meeste scenario’s is de partij nodig voor het regiobestuur, al zijn de linkse partijen samen niet helemaal kansloos om Vox te weren.

Dat de bikkelharde verkiezingsstrijd hoe dan ook zal nadreunen, blijkt wel uit de woorden van Gustavo (58), een drukker die zaterdag op de bijeenkomst van Vox is afgekomen. Op zijn olijfgroene mondkapje staat Solidaridad; hij is trots lid, al hoeft zijn achternaam niet in de krant ‘voor als mijn klanten het zien’.

Wat als Vox de linkse vakbonden en regering niet weet te breken? ‘Dan gaan we richting een nieuwe burgeroorlog’, zegt Gustavo doodgemoedereerd. ‘Kijk, ik hoop natuurlijk van niet. Maar als het moet, pakken we de wapens weer op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden