Vakantie betekent klussen voor Fanie

De banden van onze oude Volkswagen Passat glimmen weer als nieuw. Met gevoel voor detail heeft Fanie ze opgepoetst met een speciaal aangeschaft blikje Kiwi-schoensmeer....

December is in Zuid-Afrika de tijd voor de grote vakantie. De zomer is aangebroken, en in de weken rond kerst en oud en nieuw zijn de fabrieken en kantoren bijna allemaal dicht. Johannesburg stroomt leeg: wie het kan betalen gaat naar de stranden van Durban en Kaapstad, wie minder te verteren heeft gaat naar een vakantiehuisje ergens in het binnenland, of naar familie in het thuisland.

Fanie gaat naar zijn familie in Kwaggafontein, een uitgestrekt zwart plattelandsdorp in de groene heuvels een paar uur rijden ten noord-oosten van Johannesburg. Vakantie is voor hem twee weken bij zijn moeder, z'n zussen en broers, neven en nichten.

Van rustig onder de boom in de tuin zitten en een beetje over de zandweg staren, zal overigens weinig komen. Fanie heeft duizend rand geleend om pleistercement en verf te kopen. Vakantie betekent voor hem vooral klussen.

De muren van het huis van zijn moeder moeten verder worden afgewerkt. Ieder jaar tijdens de vakantie wordt het huis een stukje mooier. Binnen is elektriciteit aangelegd, buiten is het aarden erf verrijkt met een grasveldje, waarop een paar wakkere ganzen rondscharrelen. Fanie is trots op het huis in Kwaggafontein. Hij hoopt het later van zijn moeder te erven.

Werkelijk op vakantie - naar het strand, naar een meer in de bergen - is hij nog nooit geweest. 'Ik zou weleens de zee willen zien', zei hij laatst een keer. Op de televisie had iemand verteld dat de Indische oceaan warme golven heeft. Dat wil hij weleens voelen aan zijn voeten, als jongen van het binnenland: warm water zover het oog reikt. Misschien volgend jaar, of het jaar daarna. Eerst moet het huis af.

Een echte vakantie is voor de meeste Zuid-Afrikanen nog een droom. Driekwart van de bevolking heeft er eenvoudig het geld niet voor. De derde wereld van Zuid-Afrika ziet het meer welvarende deel der natie langstrekken over de grote wegen naar de kust: blanke gezinnen in grote auto's met boten, caravans en strandbuggies aan de trekhaak, popelend naar sun, fun en een goeie braai.

De uittocht van Zuid-Afrika's eerste wereld is niet zonder gevaar: elk jaar vallen er honderden doden en duizenden gewonden bij de massale verplaatsing. Een indringende 'Arive Alive'-campagne van het ministerie van Verkeer met bloederige spotjes vol ongevallen ten spijt, staat de verkeersdodenteller nu al boven de zeshonderd, en de terugtocht is nog niet eens begonnen.

Het is in deze statistiek dat de twee werelden elkaar treffen: een fors deel van de slachtoffers bestaat uit arme voetgangers die zich - vaak met een slok op - tussen het voortrazende vakantieverkeer hebben gewaagd. Ook gruwelijke ongelukken met overbeladen busjes vol naar huis terugkerende arbeiders dragen bij aan de zomerse piek in verkeersslachtoffers.

Fanie zag voor zijn vertrek de aanzwellende hoeveelheid onheilstijdingen op de tv over het vakantieverkeer hoofdschuddend aan. 'Hau', riep hij toen de tv melding maakte van een vreselijke botsing tussen een bus en een vrachtwagen, waarbij onverlaten zelfs de bezittingen van de slachtoffers roofden.

Bij het vertrek is hij een beetje zenuwachtig. Het is voor het eerst dat hij met onze Volkswagen naar huis gaat. Hij had er lang naar uitgekeken: ze zullen opkijken in het dorp van zijn moeder als ze Fanie zien aankomen in een glanzende kanariegele stationwagon. Hij zal voorzichtig rijden, belooft hij plechtig.

's Avonds gaat de telefoon. Onze tuinman is veilig in Kwaggafontein aangekomen. We krijgen de hartelijke groeten van zijn trotse moeder.

Hans Moleman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden