Vage muziek bij vage schilderijen

Het Residentie Orkest speelt voor middelbare scholieren klassieke muziek bij moderne schilderijen. 'Hardcore!'

Den Haag - 'Vage mensen', zien twaalf scholieren op excursie door het Haagse Gemeentemuseum, afgebeeld in het werk van Marlene Dumas en Peter Doig. Vandaag horen ze er ook nog 'vage muziek' bij: schrille uithalen en ijle boventonen, live gespeeld door een fluitiste van het Residentie Orkest. Muziek ook die je het gevoel geeft 'dat je in je nakie staat'. De museumdocente legt uit: 'Hard, zacht, hoog, laag. Je hoort grote contrasten, en die zie je ook in deze schilderijen. Het gaat hier over heftige gevoelens, begrijpen jullie dat?'


Ze moeten eraan geloven maandagmiddag, de twee groepen kunstleskinderen van het Haagse Montessori Lyceum. Pijn, woede, verlatingsangst en dood zijn voelbaar in de 'moeilijke' zalen van het Gemeentemuseum, waar expressionisten en magisch realisten hangen. De leerlingen zien The Reflex van Michael Raedecker, een dode eend in een oneindige zwarte somberte, verstrikt geraakt in een fuik. En dan wrijven de klassieke musici het dierenleed er nog eens in met een vervreemdende compositie van Rudolf Escher.


Klinkende Kunst is een campagne van het Haagse Gemeentemuseum en het Residentie Orkest, een veldtocht ter educatie van de middelbare scholier. De leerling moet ontdekken dat een compositie in de beeldende kunst 'net zoiets' is als een compositie in de muziek. Orkestleden staan opgesteld in het museum, brengen passende klanken bij schilderijen en objecten en hopen de kinderen iets mee te geven over de kunstpraktijk.


Het bijeffect waar zowel museum als orkest op inzet: het kind raakt geïnteresseerd in moderne kunst én klassieke muziek en meldt zich later als betalende bezoeker. Dat dat een proces van lange adem wordt, merkt de kunstdocente van het Gemeentemuseum in de Rococo Zaal. 'Slome kamer', zegt een jongen van een jaar of 13, vanonder een baseballpet. Maar 'sloom' was nu net niet het trefwoord waarnaar moest worden gezocht. Docente Simone van den Heuvel dacht meer aan 'versiering', 'frivool' of 'speels': 'Kijk hoe overal krulletjes aan zijn gemaakt. Zou je in de muziek ook versieringen hebben?' Ja natuurlijk. Het is aan de violist ('Hallo, ik ben Jan') het bewijs te leveren. Hij speelt een kale noot. Dan dezelfde met rijk vibrato. 'Romantisch', roept de jongen met de pet.


Het is volgens de educatiemedewerkers wonderlijk hoe snel abstracties bevattelijk worden, als muziek en beeldende kunst naast elkaar worden gezet. In de Mondriaan-zaal verdwijnen de tierelantijnen, zegt de museumdocente, en blijft de klare lijn over. Primaire kleuren, geen mengvormen meer. Een strijkkwartet speelt Webern bij vroeg werk van Mondriaan, en een stuk van Ligeti bij diens Victory Boogie Woogie.Heel anders dan de muziek van André Rieu, zegt de celliste Justa de Jong.


Al was 'workshoppen met kinderen' misschien niet behandeld bij de sollicitatie, de celliste doet het graag. Het hoort erbij tegenwoordig, vindt De Jong, de orkesten moeten de boer op. 'Daarbij is het dankbaar werk. We speelden een try-out voor kinderen van het vmbo. Een jongen had nooit een viool gezien. Zijn reactie was enthousiast. Hardcore!, riep hij.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden