Vaders en dochters in Iran

De dubbelportretten van Nafise Motlaq tonen een onbekende kant van haar land.

Henk Müller
De vader van Zahra is werkloos. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen. Dat weet ik echt niet.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Zahra is werkloos. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen. Dat weet ik echt niet.'Beeld Nafise Motlaq

Toen haar eigen vader bijna overleed aan een nierziekte, realiseerde de Iraanse Nafise Motlaq zich dat zij hem eigenlijk nauwelijks kende. Hij had haar altijd gesteund, als studente en later als journaliste en fotografe. Maar de relatie was nooit erg warm geweest. Vader en dochter hielden behoorlijk afstand. Deels kwam dat ook door de fysieke afstand. Motlaq woont en werkt sinds elf jaar in Maleisië als universitair docente.

(Tekst gaat door onder de foto.)

De vader van Negin is gepensioneerd en zet graag vogels op. 'Hij is trots op zijn generatie, die uit de tijd stamt van de Qajarmonarchie. Hij leeft zijn eigen wereld en staat niet erg open voor mijn moderne ideeën.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Negin is gepensioneerd en zet graag vogels op. 'Hij is trots op zijn generatie, die uit de tijd stamt van de Qajarmonarchie. Hij leeft zijn eigen wereld en staat niet erg open voor mijn moderne ideeën.'Beeld Nafise Motlaq

Toen zij van haar moeder hoorde dat haar vader al meer dan een jaar levensbedreigend ziek was, keerde ze terug naar Iran. Een beetje boos op haar moeder, die de ernstige ziekte van haar man al die tijd voor haar dochter verborgen had gehouden. Bezorgd om haar vader, van wie ze eigenlijk weinig persoonlijks wist. Na zeven jaar afwezigheid kwam ze in 2014 thuis.

(Tekst gaat door onder de foto.)

De vader van Tooran heeft een groot cateringbedrijf. 'Toen ik klein was, deed hij aan vechtsport. Hij vindt dat ik zelfvertrouwen en kracht krijg doordat ik aan karate doe. Dat ben ik wel met hem eens.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Tooran heeft een groot cateringbedrijf. 'Toen ik klein was, deed hij aan vechtsport. Hij vindt dat ik zelfvertrouwen en kracht krijg doordat ik aan karate doe. Dat ben ik wel met hem eens.'Beeld Nafise Motlaq

Haar vader herstelde en hun relatie werd veel inniger. Motlaq besloot om in haar vriendenkring en familie portretten te maken van vaders en hun dochters. Benieuwd naar hoe andere dochters over hun vaders dachten. Om daarna het land door te trekken en vaders en dochters te portretteren, in dorpjes, steden, in vooraanstaande kringen en bij eenvoudige boeren of werklozen.

(Tekst gaat door onder de foto.)

De vader van Shima en Lina is projectmanager. 'Onze vader heeft in Europa gestudeerd. Daarom laat hij ons net zo vrij als jongeren in het Westen zijn.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Shima en Lina is projectmanager. 'Onze vader heeft in Europa gestudeerd. Daarom laat hij ons net zo vrij als jongeren in het Westen zijn.'Beeld Nafise Motlaq

Maar ze had nóg een doel met haar foto's. In Maleisië had ze zich gestoord aan de stereotypen die er over haar thuisland in de media heersen. Vanzelfsprekend zag ook zij de enorme sociale en economische problemen. Maar Iran kent veel meer grijstinten, is veel gelaagder dan het stereotiepe imago: een land gedomineerd door bebaarde ayatollahs en vrouwen in zwarte chadors. Die lagen wilde ze tonen in haar portretten van vaders en dochters.

(Tekst gaat door onder de foto.)

De vader van Fatemeh is boer. 'Hij werkt veel. Hij werkt echt heel veel.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Fatemeh is boer. 'Hij werkt veel. Hij werkt echt heel veel.'Beeld Nafise Motlaq

Dat lukte haar, maar niet zonder moeite. Het kostte Motleq veel overredingskracht om de meest traditionele of juist supermoderne families over te halen zich te laten portretteren. Beide uiteinden van het Iraanse sociale spectrum waren er onzeker over of en hoe ze zich voor een groot publiek zouden laten fotograferen.

(Tekst gaat door onder de foto.)

De vader van Zahra is jager en herder. 'Nu ik zwanger ben zit ik graag lekker rustig bij mijn vader thuis tot mijn man van zijn werk komt.' Beeld Nafise Motlaq
De vader van Zahra is jager en herder. 'Nu ik zwanger ben zit ik graag lekker rustig bij mijn vader thuis tot mijn man van zijn werk komt.'Beeld Nafise Motlaq

Veel vaders in de top en middenklasse van Iran, zegt Motlaq, steunen hun dochters, waardoor die succesvolle wetenschappers, kunstenaars en zakenvrouwen konden worden. Binnen en buiten Iran. Maar Motlaq toont ook vaders die hun dochters weinig carrière kunnen bieden, alleen hun vaak stilzwijgende, vanzelfsprekende aanwezigheid. Hun dochters vinden dat genoeg. Ook dat biedt steun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden