Vader slachtoffer treinkaping overweegt rechtszaak om dood dochter

Gegijzelde Ansje Monsjou (20) kwam om bij de beeindiging van de treinkaping bij De Punt omdat afluisterexperts van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) niet bijtijds konden achterhalen vanaf welke locatie in de trein zij een van haar laatste gesprekken opvingen.

De met kogels doorzeefde trein bij spoorwegovergang de Punt.Beeld anp

Dat blijkt uit het rapport over de beëindiging van de treinkaping, dat minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) woensdag presenteerde. Haar vader, Karel Monsjou, overweegt een proces tegen de staat. 'Ik wil erkenning dat er een fout is gemaakt.'

Bij de treinkaping gebruikte de BVD afluisterapparatuur die in 1977 gold als zeer geavanceerd. 'De apparatuur zat verborgen in een coca-colakratje en een verbanddoos,' zegt een woordvoerder van wat nu de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) is. Deze geprepareerde voorwerpen kwamen de trein in tegelijkertijd met het eten, dat dagelijks door rechercheurs met een karretje over het spoor werd aangevoerd.

De BVD ving zo flarden van gesprekken op die werden gebruikt om globaal te bepalen wat er in de trein gebeurde. Zo ontdekte men dat gegijzelden en kapers apart van elkaar sliepen. Dit gegeven was de basis onder de bestorming op 11 juni 1977, waarbij de treindelen waarvan men vermoedde dat er alleen kapers zaten, werden doorzeefd met kogels.

Verplaatst

Maar de afluistertechniek had één groot nadeel: de BVD wist niet waar precies in de trein zich de verbanddoos, kratjes en andere voorwerpen met microfoons bevonden. Veelvuldig werden ze verplaatst door zowel gegijzelden als kapers. Waarschijnlijk is dat ook gebeurd kort voor de bestorming.

In de laatste nacht lag Ansje met een andere gegijzelde jonge vrouw in een portaaltje waar meestal kapers sliepen. De twee meiden kletsten samen. De BVD luisterde mee, via een 'gebruiksvoorwerp' dat zich vlakbij Ansje bevond en dat in het rapport van Opstelten niet nader wordt omschreven. Een verslag van het afgeluisterde gesprek bevindt zich tot op de dag van vandaag in het archief van de AIVD.

Karel Monsjou met de tekening van zijn dochter Ansje, tijdens de treinkaping bij De Punt gemaakt door een leraar die ook gegijzeld was.Beeld Marcel van den Bergh

Risico

Maar de BVD wist niet waar zich de afluisterapparatuur bevond die dit gesprek oppikte, en stelde daarom niet vast dat er gegijzelden in het portaal sliepen in plaats van kapers. 'Lokalisering van het gesprek' was niet mogelijk, meldt het onderzoeksrapport. Om 5.54 uur 's ochtends, een paar uur na Ansjes laatste geregistreerde gesprek, begon de bestorming. Precisieschutters namen het portaal onder vuur. Ansje overleefde het niet.

Na haar dood hoorde Karel Monsjou van een betrokken militair dat er die nacht een gesprek met zijn dochter zou zijn afgeluisterd, wat nu dus in het rapport van Opstelten wordt bevestigd. 'Als je zo'n gesprek afluistert en je weet niet waar de apparatuur staat, dan kun je twee dingen doen: de bestorming laten doorgaan en het risico lopen dat je daarbij een gegijzelde doodschiet, of dat risico niet nemen. Hier heeft de staat het risico willen nemen.'

De gekaapte trein bij het Drentse 'De Punt'Beeld anp
De verwoeste trein na de militaire actie.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden