Vader slaat dochter een gebroken neus

In Staal, het succesvolle en diverse malen bekroonde debuut van de Italiaanse Silvia Avallone (1984), worden de dertienjarige meisjes Anna en Francesca geportretteerd. De twee vriendinnen wonen in dezelfde flat in een troosteloze wijk van het industriestadje Piombino.


De Toscaanse kustplaats, die uitkijkt op het toeristische eiland Elba, wordt beheerst door de staalindustrie, waar vrijwel alle mannelijke inwoners zich afbeulen in de hitte van het gloeiende staal en de herrie van de machines. Avallone beschrijft de vriendschap en de ontluikende seksualiteit van de meisjes, maar haar verhaal gaat minstens evenveel over de machocultuur in de onderlaag van de Italiaanse arbeidersklasse.


De verteller volgt de gedachten van haar personages; van Anna en Francesca, maar ook van de moeders, de vaders en de broer van Anna. Het perspectief kan binnen een hoofdstuk herhaaldelijk wisselen. Als er iemand de kamer binnenkomt, wordt de lezer plotseling vertrouwd met diens gedachten en gevoelens. Hierdoor krijg je langzamerhand sympathie voor personages die in eerste instantie oppervlakkig en meedogenloos lijken. Zoals de broer van Anna, die 's ochtends coke snuift om de werkdag op de staalindustrie goed door te komen, en in 's middag willekeurige meisjes neukt achter een strandtent. Hoewel zijn leven troosteloos lijkt, is hij niet gedeprimeerd. Avallone laat zien hoe hij intense, kortstondige momenten van vrijheid ervaart; al bestaat die vrijheid vooral uit het gevoel dat hij niets heeft te verliezen.


Toch blijven enkele personages, ondanks het inkijkje in hun gedachtewereld, bot en lomp. Dat zijn de vaders. Als zij hun dochters tot vrouwen zien opgroeien, doen ze er alles aan om te voorkomen dat andere mannen dat zullen opmerken. De vader van Francesca slaat haar een gebroken neus nadat hij heeft ontdekt dat ze stiekem naar een feest is geweest. Anna's vader begint met spullen te smijten als hij ziet dat ze make-up op heeft. De moeders proberen zich tevergeefs tegen hun agressie te verzetten. Francesca, die door haar vader met een verrekijker in de gaten wordt gehouden, realiseert zich ook nog dat ze lesbisch is en meer voor haar vriendin voelt dan alleen vriendschap.


Om aan de tirannie van hun vaders te ontsnappen, trekken de twee vriendinnen zich geregeld terug in een overwoekerd deel van een oude haven, waar ze door modder en afval heen waden en zwerfkatten te eten geven. De troosteloosheid van deze omgeving wordt op bijna tedere wijze beschreven.


De jongeren breken ook geregeld in op het industrieterrein, om er koperen kabels te stelen of om er rond te rennen, op machines te klauteren en topless op de smerige grond liggen. Als Anna en Francesca met twee jongens naar binnen klimmen, voelen ze het 'rauwe, voortdurende gejammer van de staalmachines' doortrillen in hun botten. 'Ze ondervonden iets tussen vrees en verwondering voor die plek', schrijft Avallone.


De noodzaak om weg te komen, naar de universiteit te gaan, en aan Piombino te ontsnappen is vooral Anna duidelijk. Al vertrekt ze maar naar Elba. Het eiland waar mensen komen die geld hebben, die geïnteresseerd zijn in cultuur en geschiedenis. Hoewel het eiland maar een halfuur van Piombino ligt, zijn ze er nog nooit geweest. De redding lijkt zo dichtbij en toch ook onbereikbaar.


Ze zitten gevangen in de cultuurarmoede van het uitschot dat geen geduld heeft voor de verwarrende gevoelens van twee tienermeisjes. De mengeling van de rauwheid van de armoede, het monster van de staalindustrie, en de fijnzinnige beschrijving van de verschillende karakters maakt Staal tot een beklemmend, maar ook ontroerend verhaal, dat je ademloos uitleest.


Silvia Avallone: Staal.


Uit het Italiaans vertaald door Manon Smits.


De Bezige Bij; 352 pagina's; € 19,90.


ISBN 978 90 2345 822 7 .


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden