Nieuws

Vaccinatie tijdens ramadan leidt tot veel vragen in de moslimgemeenschap

Is vaccineren tijdens de ramadan toegestaan? Die vraag houdt moslims wereldwijd bezig en leidt op sommige plekken tot veel onrust en onzekerheid. Religieuze leiders proberen moslims te overtuigen om zich te laten vaccineren, Indonesië gaat boetes uitdelen aan weigeraars. Alles om te voorkomen dat de vaccinatiecampagne vertraging oploopt.

Een zorgmedewerker in Banda Atjeh prepareert een vaccin. Beeld EPA
Een zorgmedewerker in Banda Atjeh prepareert een vaccin.Beeld EPA

Dinsdag is de ramadan van start gegaan, de vastenmaand in de islam, waarin gelovigen van zonsopgang tot zonsondergang niet eten en drinken. Volgens de officiële leer moeten moslims zich onthouden ‘van alles dat de lichaamsholten binnendringt’. Veel moslims zijn bang dat het coronavaccin het vasten doorbreekt. Los van de ramadan speelt ook al langer de vraag of het vaccin wel halal is.

‘Als moslim moet je je bij alles wat je binnenkrijgt, afvragen of het geen onreine bestanddelen bevat’, vertelt Hassan Barzizaoua, arabist en bestuurslid van moskee Taqwa in Culemborg. Het coronavaccin bevat cholesterol, een vetstof die van dierlijke oorsprong kan zijn.

Inmiddels hebben de producenten verklaard dat de vaccins helemaal geen varkensbestanddelen bevatten, maar dat heeft de zorgen nog niet volledig weggenomen. Verhalen die rondgaan op sociale media wakkeren de onrust aan; zo wordt er gezegd dat in de vaccins varkensgelatine zou zitten.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Late vaccinatiestart

In de Arabische wereld bestaan veel zorgen over de voortgang van de vaccinatiecampagne tijdens de ramadan. In Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Marokko zijn al miljoenen mensen gevaccineerd, maar de meeste anderre Arabische landen zijn pas net begonnen met inenten.

Wereldwijd besteden imams en moslimorganisaties tijdens het gebed, in de moskee en op sociale media aandacht aan de zorgen en twijfels in de gemeenschap. Daarbij wijzen ze naar de belangrijkste islamitische autoriteiten en geleerden die moslims aanmoedigen om zich te laten vaccineren, ook tijdens de ramadan.

De grootmoefti’s (de hoogste geestelijken) van Saoedie Arabië en Libanon hebben beiden gezegd dat het vaccin geen onderbreking is van het vasten omdat er geen voedingsstoffen in zitten.

Naast de inhoud van een product, is de wijze waarop iets het lichaam binnenkomt van belang. Het slikken van medicijnen vormt een doorbreking van het vasten, omdat het net als eten en drinken via de keel en het maag-darmstelsel wordt opgenomen. Zetpillen en insuline-injecties zijn wel toegestaan. Het coronavaccin wordt in een spier geïnjecteerd, een weg die het vasten volgens islamitische geleerden niet ongeldig maakt.

Angst voor bijwerkingen van het vaccin kan ook een reden zijn om de prik uit te stellen. Sommige mensen krijgen last van griepachtige klachten die het moeilijker kunnen maken om het vasten vol te houden. Moslims mogen de door ziekte gemiste dagen aan het einde van de ramadan alsnog inhalen, maar volgens Barzizaoua vinden velen het vanwege de sociale binding belangrijk om de maand vol te maken.

Nederland

Het ministerie van Volksgezondheid ontving veel vragen van Nederlandse moslims over de kwestie. De Rijksoverheid heeft op 7 april een video gepubliceerd waarin Hassan Barzizaoua de belangrijkste vragen bespreekt.

Hij denkt niet dat veel moslims vanwege de ramadan hun vaccinatie-afspraak gaan uitstellen. ‘De juiste informatie komt aan in de gemeenschap, waardoor steeds meer mensen gerustgesteld zijn’, aldus Barzizaoua.

Bij de jaarlijkse griepprik speelt dezelfde discussie rondom het vasten. Normaal kiezen veel huisartsenpraktijken ervoor om een speciaal vaccinatiespreekuur in te stellen na zonsondergang, maar dat is nu niet mogelijk vanwege de avondklok.

Tunesië

In Tunesië hebben volgens het ministerie van Gezondheid 50 duizend van de 12 miljoen inwoners hun eerste prik gekregen sinds de campagne op 13 maart van start ging.

De Tunesische overheid heeft de coronamaatregelen in aanloop naar de ramadan aangescherpt omdat het aantal besmettingen stijgt en meer dan 80 procent van de IC-bedden zijn bezet.

De hoogste religieuze autoriteit benadrukte in een verklaring dat gezondheid en bescherming van het leven centraal staan in de islam. ‘Gevaccineerd worden om jezelf en anderen te beschermen is een religieuze en nationale plicht’, aldus de grootmoefti van Tunesië.

Indonesië

Indonesië is in januari gestart met vaccineren, maar het grootste moslimland ter wereld kampt met veel wantrouwen over de reinheid en veiligheid van het vaccin.

In aanloop naar de ramadan heeft de regering besloten weigeraars boetes op te leggen of de toegang tot overheidsdiensten te ontzeggen. ‘Een laatste poging om mensen aan te moedigen deel te nemen aan de campagne’, aldus een woordvoerder van het ministerie van Gezondheid.

Terwijl het land vecht tegen een van de grootste en meest hardnekkige coronagolven in Azië, zijn verschillende maatregelen juist versoepeld voor de ramadan. De bevolking mag – op anderhalve meter afstand – weer bidden in de moskee en dineren in het restaurant. Wel heeft de overheid honderden moskeeën laten desinfecteren en blijven de vaccinatiecentra in de avond na zonsondergang geopend.

Verenigd Koninkrijk

De Britse overheid besteedt veel aandacht aan de kwestie, omdat de ramadan gelijk valt met een belangrijk moment in de vaccinatiecampagne; op 15 april moeten alle mensen ouder dan 50 jaar een eerste dosis hebben ontvangen.

Daarnaast bleek in februari uit een overheidsrapport dat de coronasterfte tijdens de tweede golf het hoogste lag onder Britse Aziaten, die veelal moslim zijn. Een televisiespotje in twaalf talen moet alle Britten aanmoedigen om zich te laten vaccineren.

Tijdens de ramadan is het op verschillende plaatsen mogelijk om na zonsondergang een prik te halen. In een moskee in Leicester kan men zelfs zonder afspraak terecht voor een vaccinatie. Om twijfelaars over de streep te trekken, liet het Brits Islamitisch Medisch Genootschap een whatsapp-bericht rondgaan met de boodschap ‘het krijgen van de coronavaccins die op dit moment in het VK worden toegediend, is volgens de meerderheid van de islamitische geleerden geen schending van het vasten tijdens de ramadan’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden