Nieuws

Vaccin beschermt ook tegen Britse variant

Er zijn geen aanwijzingen dat het coronavaccin van Pfizer en BioNTech minder goed werkt op de in Groot-Brittannië ontdekte virusvariant B117. Dat maakten wetenschappers van de twee bedrijven bekend na een snelle controle.

Ambulances in Lissabon, een van de steden waar het Britse virus snel om zich heen grijpt. Beeld AP
Ambulances in Lissabon, een van de steden waar het Britse virus snel om zich heen grijpt.Beeld AP

De variant onderging meerdere veranderingen aan zijn uitsteeksels waardoor hij menselijke cellen beter lijkt te kunnen binnendringen en besmettelijker is. Maar antistoffen opgewekt door het vaccin zijn nog steeds net zo goed in staat om het virus bij zijn uitsteeksels te pakken en zo te voorkomen dat ze cellen besmetten, aldus de wetenschappers in een voorpublicatie.

‘Geruststellende cijfers’, vindt Adam Kucharski, de Britse epidemioloog die een van de ontdekkers is van de mutant, in een eerste reactie. ‘De efficiëntie van het vaccin is zo goed en hoog dat we een beetje speelruimte hebben’, aldus  Rochelle Walensky, de net aangestelde directeur van de Amerikaanse tegenhanger van het RIVM, in een interview met vakblad JAMA.

Zuid-Afrika gevaarlijker

Maar anderen wijzen erop dat de echte problemen toch al niet bij de Britse mutant werden verwacht, maar eerder bij de virusvarianten die in opkomst zijn in Zuid-Afrika en Zuid-Amerika. ‘Alle ogen zijn nu gericht op Engeland, vanwege de B117-mutant. Maar ik ben eigenlijk bezorgder om de variant B1351, die is gedetecteerd in Zuid-Afrika’, aldus een van hen, biotechnoloog Anil İlerigider van de Universiteit van Mannheim.

Zo vond men in de Braziliaanse stad Manaus en in Zuid-Afrika sterke aanwijzingen dat de daar rondwarende mutanten tot wel de helft van de mensen die eerder corona hebben gehad opnieuw kunnen infecteren. Dat is een aanwijzing dat in elk geval de afweerstoffen die worden opgewekt na een infectie niet genoeg zijn om het virus tegen te houden.

Pseudovirus

Voor de Britse B117-mutant zit dat anders. De Duitse wetenschappers bouwden de veranderde virusstekels na op een kunstmatig deeltje, een zogenoemd pseudovirus – noodzakelijk omdat het echte virus te gevaarlijk zou zijn – en vergeleken die met de oorspronkelijke stekels. ‘Onze data maken het onwaarschijnlijk dat de B117-lijn zal ontsnappen aan de door het vaccin ingeregelde bescherming’, aldus de groep.

Toch is de nieuwe variant misschien ook iets dodelijker, maakte de Britse premier Boris Johnson vrijdagavond bekend. Wetenschappers uit Londen en Exeter schatten, los van elkaar, in dat het virus gemiddeld meer mensen doodt dan het klassieke virus: iets minder dan anderhalf procent, tegenover één procent bij het oude virus. ‘De mogelijkheid is realistisch, maar er is nog aanzienlijke onzekerheid’, verklaarde hoofdepidemioloog Neil Ferguson tegen Brits journalisten.

Ook in Nederland grijpt de Britse variant inmiddels om zich heen. De mutant is al in enkele honderden gevallen vastgesteld, verspreid door het hele land. Omdat de variant besmettelijker is en zich dus sneller verspreidt, verwacht het RIVM dat de mutant al ergens in het voorjaar de oorspronkelijke coronavirussen geheel zal hebben verdrongen.

Ook wereldwijd is de variant bezig met een schijnbaar onstuitbare opmars. B117 is inmiddels in zeker zestig landen waargenomen, maakte de WHO deze week bekend. Vooral in de VS, Portugal, Rusland, Brazilië, Duitsland en in het Verenigd Koninkrijk zelf schiet het aantal besmettingen met de variant omhoog. De Zuid-Afrikaanse variant B1351 heeft zich inmiddels verspreid over zeker 23 landen, aldus de WHO.

Zie ook

YouTube-hit: de hoogleraar die coronavaccins fileert. Vier uitspraken beoordeeld
Al haast een miljoen keer werd het internetinterview bekeken: een ongekende hit, voor een Nederlands filmpje dat vaccinatie ter discussie stelt. De spreker is dan ook geen doorsnee ‘vaccinscepticus’, maar een parasitoloog met veertig jaar ervaring. Welke knuppel heeft Theo Schetters precies in het hoenderhok gegooid?

Podcast: Help, daar komen de mutantvirussen!
De Britse variant, de Zuid-Afrikaanse variant, de Braziliaanse variant; hoe ontstaan zulke mutaties? Hoe gevaarlijk zijn ze? Zijn onze vaccins er wel tegenop gewassen? Maarten Keulemans en wetenschapsredacteur Maartje Bakker praten je bij in een nieuwe aflevering van Ondertussen in de kosmos.

Dit gebeurt er in jouw lijf als de prik is gezet
De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Hoe werkt die techniek, en wat gebeurt er precies in het lichaam zodra het vaccin is ingespoten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden