Vacature-offensief helpt niet

Werklozen moeten sneller aan een baan worden geholpen, meent de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). Astrid Schutte trof onkunde en paternalisme in deze nieuwe aanpak....

Met verbijstering nam ik onlangs kennis van het vacature-offensief van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). Deze club van werkgevers, werknemers en gemeenten heeft bedacht dat de CWI's dè instellingen zijn die vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter bij elkaar moeten brengen. Het aantal werklozen is namelijk groeiend en daarnaast zijn er nog een heleboel onvervulbare vacatures, tienduizend volgens het RWI.

Een speciale projectorganisatie binnen de CWI's moet er daarom voor zorgen dat minstens de helft van de werkgevers hun vacatures bij de CWI's melden. Nu doet maar één op de zes dat. Een ander onderdeel van het vacature-offensief is dat ook bijna-werklozen zich bij de CWI's gaan melden. CWI-medewerkers gaan de (bijna) werklozen en de vacatures in hun bestand dan 'matchen', zodat ze de werkgever een waaier van cv's kunnen verstrekken waaruit hij vervolgens een kandidaat kan kiezen.

Ik weet niet of u wel eens bij een CWI, het voormalige arbeidsbureau, geweest bent. Is dat het geval, dan is u ongetwijfeld opgevallen deze instanties alles weten van uitkeringen verstrekken, maar niets van de arbeidsmarkt. Toen ik mij twee jaar geleden een keer vervoegde bij een CWI in het westen van Nederland, had ik het genoegen de dienstdoende consulent te kunnen adviseren over een carrièremove. Hij wilde namelijk de journalistiek in, maar had geen idee waar je journalistieke banen vindt, als die niet in de CWI-vacaturebakken zitten. Bij het invullen in zijn computer van het door mij eerst met de hand ingevulde formulier, vertelde hij me nog dat ik geluk had met de naam van mijn functie. Een communicatie-adviseur die eerder aan zijn bureau had, kon hij niet indelen in zijn systeem omdat het een dergelijk beroep niet kende. Overbodig te zeggen dat het CWI-systeem geen vacatures voor mij kon uitbraken. Van een IT-er die zich bij een CWI in het zuiden van Nederland vervoegde, hoorde ik een soortgelijk verhaal. Bij de CWI-consulenten was een totaal gebrek aan zelfs oppervlakkige kennis over zijn functie. Bovendien was er geen enkel inzicht in de regionale arbeidsmarkt voor IT-ers bij die CWI-vestiging. Het is dus de vraag of het CWI een werkgever kandidaten kan bieden waar deze iets mee kan.

Erger nog dan de onkunde van de CWI-medewerkers is het paternalisme van het RWI-vacature-offensief. Als je constateert dat er onvervulde vacatures zijn en mensen die een tijdje werkloos zijn, ligt het meer voor de hand om deze twee partijen te ondersteunen bij hun zoektocht, bijvoorbeeld met informatie waar de betrokkenen zelf mee aan de slag kunnen. In het RWI-plan lijkt het erop alsof CWI's werkgevers en werknemers de zoektocht uit handen willen nemen. Bij gebrek aan fantasie en wellicht ook aan kennis over de arbeidsmarkt kiest de RWI voor deze paternalistische aanpak. Dat sluit natuurlijk naadloos aan bij het bevoogdende gedrag van instellingen als het CWI. Ik werd daar twee jaar geleden bijvoorbeeld ongevraagd getutoyeerd door een consulent die ik nog nooit had ontmoet. Een secretaresse die zich onlangs aanmeldde bij een CWI in het oosten van Nederland, moest haar cv en sollicitatiebrieven meebrengen, ook al zei ze dat ze op dat terrein geen hulp nodig had. Er werden domweg twee afspraken met haar gepland om haar cv en brieven door te nemen.

Wat werkzoekenden ècht willen , zijn plekken waar je in (virtuele) kaartenbakken kunt snuffelen. Die zijn er al en slimme werkgevers en werknemers weten hun weg er naartoe te vinden. Op internet zijn zo'n 280 vacaturesites, met elk hun specifieke doelgroepen. MBO-ers en LBO-ers surfen bijvoorbeeld graag naar werk.nl (van CWI) of Randstad.nl, terwijl Intermediair.nl en Monsterboard.nl favoriet zijn bij hoger opgeleiden. Lager opgeleiden willen ook nog wel eens een uitzendbureau binnenwandelen, zoals herintredende moeders hun heil eerder zoeken bij regionale - of huis-aan-huis-bladen. Om werkgevers of werknemers te helpen hun weg te vinden, zou je hoogstens een overzicht van die sites of plekken moeten geven. Er is geen bezwaar dat te doen via een computer bij de CWI-balies.

Maar zelfs al zou vraag en aanbod elkaar perfect vinden, dan is het niet waarschijnlijk dat mensen die werkloos dreigen te worden direct in een andere baan stappen, waardoor de staat 40 miljoen euro aan uitkeringen uitspaart. Dat laatste belooft het Vacature-offensief namelijk. Wie zijn baan dreigt kwijt te raken, vindt het doorgaans prettig niet meteen bij een andere werkgever aan de slag te gaan, maar twee of drie maanden niks te doen. Je hebt die tijd nodig om de dingen een beetje op een rij te zetten. Vaak ook omdat het vertrek uit een bedrijf waar je het leuk had, een beetje een rouwproces is. Je kunt zo'n proces wel geforceerd versnellen, maar het is nu eenmaal gezonder als mensen fris aan een nieuwe stap beginnen.

Maar zelfs wanneer er werknemers zijn die het liefst direct van baan A in baan B stappen, dan nog leert de ervaring dat het papierwerk en de beslislijnen in veel bedrijven van zo'n omvang zijn dat er twee à drie maanden gemoeid zijn met het in dienst nemen van iemand. Werkgevers zijn dus vaak niet ingericht op snel aannemen, ook al wekken ze die suggestie graag.

Rest nog de vraag of het RWI-vacature-offensief werkgevers met moeilijk vervulbare vacatures uit de brand helpt. Ik betwijfel het. Vacatures kunnen moeilijk vervulbaar zijn om drie redenen. De werkgever zoekt een specialist die zeldzaam is. Zo iemand blijft zeldzaam, ook al is er een vacature-offensief. Moeilijk vervulbare banen kunnen ook onaantrekkelijk zijn. De enige oplossing daarvoor is dat dergelijk werk aantrekkelijker wordt gemaakt, bijvoorbeeld door aangepaste werktijden (zorg), prettiger werkomstandigheden (tuinbouw) of een hoger loon (onderwijs). Lukt het daarmee nog niet, dan moet de werkgever zijn eisen omlaag schroeven. Een laatste type onvervulbare vacature heeft te maken met het feit dat niet alle werkgevers adverteren in het goede medium. Niet iedere werkgever weet dat regionale bladen en huis-aan-huis bladen erg goed gelezen wordt door (latente) zoekers. Informatie over welk medium het beste is om als werkgever te zoeken, is gewoon openbaar of verkrijgbaar bij arbeidsmarktonderzoeksbureaus. Het is dan ook slimmer en goedkoper wanneer werkgevers op de arbeidsmarkt hun weg leren zoeken, dan voor 27,5 miljoen euro weer eens te proberen het CWI-imago op te kalefateren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden