Vaat art

De afwassculpturen van fotograaf Luuk Smits zijn uit nood geboren: zijn weerzin tegen die aangekoekte berg serviesgoed resulteerde in een baan en een serie.

Het begint met een pollepel en een afwasborstel die onderuitgaan in de gootsteen. Een mooi beeld, vindt fotograaf Luuk Smits. 20-06-2011, pollepel en afwasborstel toevallig zo gevallen, noemt hij de foto die uitgeprint boven de wasbak komt te hangen.

Vanaf dat moment fotografeert Smits (27) geruime tijd stapels afwas voor en na het helse karwei, 'gefascineerd door het ritme waarin we doorlopend spullen schoon en weer vies maken.' Zo wordt zijn grondige hekel aan afwassen - hij is zo iemand die borden met aangekoekte etensresten minstens een week op het aanrecht laat staan - een fotografieproject.

Het gaat hem om het bouwwerk, zegt Smits, zorgen dat alles precies in dat veel te kleine plastic afdruiprek past. Als de serie eigen afwassculpturen klaar is, besluit hij de rotklus bij anderen te gaan klaren, in ruil voor een maaltijd en een foto. Op zijn Facebook-pagina konden gegadigden zich melden. Dat was in de periode na zijn afstuderen aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.

In zijn eindexamenproject staat - niet zonder toeval - hetzelfde treffen centraal waarmee hij aan de afwasstillevens begon. Voor Veldwerk fietste Smits rond door Nederlandse uithoeken. Het resultaat laat landelijke, romantische observaties zien, opgemerkt vanuit zijn ooghoek en vervolgens gevangen in foto's en video's.

'Geconcentreerd dagdromen' is hij zijn werkwijze gaan noemen. 'Waar het om gaat', zegt hij, 'is jezelf openstellen voor dingen die overal aan de oppervlakte liggen, maar die je over het hoofd ziet wanneer je met een doel rondkijkt. Omdat je er niet naar op zoek bent, kom je ze tegen.'

Dezelfde blik probeert hij tegenwoordig te werpen op de spoelkeuken van het Rotterdamse Hotel New York, waar hij bijverdient als afwasser. Ondertussen legt hij onverwachtse ontdekkingen vast, net als tijdens zijn afstudeerproject. De baas vindt het best en ook best grappig. Als Smits onder werktijd een spannende stapel borden tegenkomt, maakt hij een snapshot met zijn telefoon, om het beeld op een ander moment verder uit te werken. 'Die observaties gebruik ik om de omgeving waarin ik me bevind te demonteren en opnieuw te ordenen', legt hij uit. 'Zo kijk ik en wil ik andere mensen laten kijken.'

Ook in Hotel New York in Rotterdam doet de camera dienst als afwasmotivator, al knapt een machine het vuilste werk op. 'Door te fotograferen, maak ik het leuk voor mezelf', zegt Smits. 'Of beter gezegd: door te fotograferen, zorg ik dat ik het volhoud.' Nu is hij bezig met een online-expositie van de serie.

Daarna is hij waarschijnlijk wel klaar met beroepsafwassen. 'Wat dus zeker nog in de krant moet, is dat ik eigenlijk op zoek ben naar een nieuw baantje.' Het liefst op Schiphol. In het dubbelgeklapte A4'tje op zijn nachtkastje, 'het geniale-ideeënboekje', staat een plan over veldwerken in het bedrijvige gebied rond de luchthaven. De beelden die hij buiten maakt, wil hij 'naar binnen brengen', zodat vertrekkende en arriverende reizigers ook de directe omgeving met logistiek en industrie kunnen zien.

Geconcentreerd dagdromen op het vliegveld, als ooghoek van de gehaaste passagier, dat lijkt hem wel wat.

Keuken als centrum

Ook fotograaf Erik Klein Wolterink vond inspiratie in de keuken. Hij onderzocht de keukens van Amsterdammers met uiteenlopende culturele achtergronden en eetgewoonten. Voor zijn foto's opende hij lades en deuren, om vervolgens de inhoud recht van voren of van bovenaf te fotograferen. Zo bracht hij onder meer een vluchtelingenkeuken, een studentenkeuken en een koosjere Joodse keuken in kaart. Het in elkaar gemonteerde geheel laat zich aanzien als een kijkplaat. Vorig jaar vervolgde hij het Kitchen Portraits-project in melting pot New York.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden