Vaarwel wrede wereld

Gisteren werd de laatste aflevering van As the World Turns uitgezonden. Sasja Kooistra volgde de soap vanaf het begin.

Vandaag ziet de wereld er anders uit. Dat klinkt dramatischer dan bedoeld maar als trouwe As The World Turns kijker moet ik het voortaan doen zonder mijn soap. Gisteren had de langstlopende soap (sinds 1956) van Amerikaanse makelij zijn laatste uitzending in Nederland. De Amerikaanse producer CBS trok de stekker eruit wegens teruglopende kijkcijfers en advertentie-inkomsten.


In het najaar van 2010 keken ze in Amerika al naar de laatste aflevering, het Nederlandse RTL4 liep altijd wat achter sinds ze in 1990 begonnen met uitzenden. In Nederland is As The World Turns (of ATWT voor ingewijden) na Goede Tijden, Slechte Tijden (rond de 1,3 miljoen kijkers) de populairste soap met 750 duizend kijkers per dag verspreid over de drie uitzendingen van dezelfde aflevering.


Vanaf de eerste uitzending in 1990, bij de start van televisiezender RTL4, ben ik hooked. Het was de tijd van mijn middelbare schoolperiode en na afloop van het zesde uur fietste ik de dik 15 kilometer extra hard naar huis om de uitzending van even na drie uur mee te kunnen pakken. ATWT vulde perfect het 'thuiskommoment' tussen schooltijd en het huiswerk maken.


Met een kop thee en een koekje op de bank kijken naar de ontluikende liefde tussen de karakters Holden en Lily, die perfect aansloot bij mijn zwelgende romantische tienergevoelens. Maar op dat moment had ik niet kunnen bevroeden dat Holden en Lily, samen met de rest van de perikelen rond de families Hughes, Montgomery, Ryan, Snyder, Stewart en Walsh in het stadje Oakdale meer dan twintig jaar deel zouden uitmaken van mijn leven.


ATWT is na de middelbare school nooit meer zo'n vast dagelijks ritueel geweest. Studie en het werkzame leven stonden mijn dagelijkse kijkritueel in de weg. De klad kwam er in, soms ook omdat een verhaallijn domweg even niet boeide, omdat een ontknoping wel heel erg lang op zich liet wachten. Ik herinner me het uitgekauwde verhaal rond het spookkasteel van Duncan McKechnie of meer recentelijk het gedoe rond de ontvoering van Barbara.


Maar sinds ATWT dezelfde aflevering drie keer op een dag uitzendt is mijn kijkfrequentie weer wat verhoogd. Dat is het mooie van een soap: door het langzame tempo is het ook geschikt voor de losse contacten. Zelfs na een paar weken of maanden niet kijken, ben je na een aflevering weer helemaal op de hoogte van alle perikelen.


Het duurde lang voor ik openlijk uitkwam voor mijn ATWT-gewoonte. Naar een soap kijken is eigenlijk not done, zeker in intellectuele kringen. Zelfs nu ik sinds een jaar of vijf weet dat ATWT kijken geaccepteerd is als heimelijk genoegen onder vrouwelijk hoger opgeleiden, gaat deze publieke coming out nog met enige schroom gepaard. Echt, zó'n grote fan ben ik niet, en ook geen wandelende ATWT-Wikipedia zoals vriendin J.


Maar wat is dan de charme van ATWT waardoor ik het toch graag kijk? Waarom krijg ik van Goede Tijden of The Bold kromme tenen en van ATWT niet? Zeker, mijn wenkbrauw schiet regelmatig cynisch omhoog, bijvoorbeeld wanneer beroepsschurk James Stenbeck weer eens uit de dood herrijst (voor de zesde keer?). En dan heb ik het nog niet over al die verloren zonen en nieuwe halfzussen, ellendige ontvoeringen, moorden, massaal overspel, onmogelijke liefdes en miskramen. Of wat te denken van al die opgroeiende kinderen die de stap van baby naar puber in vier jaar doen.


Ondanks al die compleet ongeloofwaardige aaneenschakeling van levensellende en levensvreugde bleef ik toch kijken. Misschien wel omdat ik dondersgoed weet dat het nep is en het lekker zwelgen is in andermans ellende, zeker als het uit een hele dikke duim komt. Of misschien kijkt ATWT net iets lekkerder weg, omdat het tempo van de ontwikkelingen iets hoger ligt dan bij andere soaps, waardoor het binnen de irritatiegrens blijft. Net als je begint te zuchten bij de zoveelste aflevering over de ontvoering van Barbara Ryan, komt love interest Henry Colema haar eindelijk bevrijden. Oh, zucht, steun. Om direct te worden opgevolgd door een nieuwe verhaallijn: Chris Hughes heeft plots een hartprobleem, en durft dat niet te zeggen tegen zijn nieuwbakken liefje Katy Perry die onlangs al haar grote liefde Brad verloor. Oh, zucht, steun.


Of wint ATWT het van andere soaps omdat het ongeloofwaardige karakter (het blijft een soap) net binnen de grenzen van het toelaatbare blijft. Nou ja, meestal dan. En omdat de karakters 'gewone mensen' zijn (politieman, advocaat, huisvrouw, boerenzoon, zakenvrouw) uit een middelgroot dorp. Types waar je je makkelijker mee identificeert dan het onbereikbare grootstedelijke 'glitter en glamourleven' uit The Bold & The Beautiful.


Maar waarschijnlijk bleef ik al die jaren vooral kijken om het ontspannen gevoel dat een uurtje ATWT teweegbrengt. Het is het ultieme moment voor jezelf na een dag hard werken, tenminste zolang je alleen kijkt en niet met je soaphatende partner die je kijkplezier vergalt.


Af en toe een aflevering ATWT kijken, werkt haast meditatief omdat het een soort tijdsvacuüm is. Ondanks het verstrijken van dik twee decennia is er niet veel veranderd in het plaatsje Oakdale, met Memorial Hospital waar de altijd houterig acterende hoofdarts Bob Hughes sinds mensenheugenis directeur is, hotel Lakeview, nachtclub Metro, het imperium Wordwide Industries van Lucinda Walsh en de boerderij van Emma als decor voor de eeuwigdurende liefde tussen Holden en Lily. Tot gisteren.


Of Lily en Holden ooit weer samen komen, we zullen het nooit weten. ATWT heb ik dinsdagavond uitgeluid met een heuse 'ATWT Farewell' thuis met vriendinnen onder het genot van naar karakters vernoemde gerechten als Henry Koolmansalade. Hoe nu verder? Ach, over het einde van series als Ally McBeal en Buffy zijn we ook gekomen. En anders bestellen we toch de ATWT dvdbox om ons met de 13.858 afleveringen zoet te houden tot een waardige vervanger langskomt?


54 jaar was de Amerikaanse soapserie As The World Turns (ATWT) te zien voordat in 2010 het doek viel wegens dalende kijkcijfers en teruglopende inkomsten. Gisteren werd in Nederland de laatste aflevering getoond van de langstlopende soapserie ooit.


De moeder aller soapseries, over de inwoners van het stadje Oakdale, won 43 Emmy Awards en stond aan de wieg van de carrières van beroemde actrices als Julianne Moore, Meg Ryan, Marisa Tomei en Courtney Cox. Actrice Helen Wagner - die in 1956 de beroemde, allereerste woorden in de soap 'goedemorgen, schat' sprak - kreeg een vermelding in het Guinness Book of World Records voor de ruim vijftig jaar dat ze de rol van Nancy Hughes speelde. Ze overleed in 2010 op 91-jarige leeftijd.


Ondanks het conservatieve karakter van de soap was ATWT in 1998 de eerste dagelijkse, Amerikaanse soapserie die een homoseksueel personage introduceerde, gespeeld door acteur Brian Starcher. In 2007 kwam daar nog een primeur bij: de eerste kus en homoseksuele relatie op Amerikaanse televisie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden